II CKN 1118/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 1118/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 grudnia 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – Helena Ciepła

Sędziowie:

SN – Tadeusz Domińczyk

SN – Zbigniew Kwaśniewski (spraw.)

Protokolant: Anna Jasińska

po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2000 r.

na rozprawie sprawy z powództwa E. F. – właścicielki […] „E.” w Ł.

przeciwko Spółce Akcyjnej „R.” Oddział w K.

o zapłatę,

na skutek kasacji pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 września 1998 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację i zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki

kwotę 2000 zł (dwa tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z dnia 15 września 1998 r. oddalił

apelację pozwanej Spółki Akcyjnej „R.” od wyroku Sądu pierwszej instancji

utrzymującego w mocy nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w Ł..

Ocenę

zebranego

materiału

dowodowego

dokonaną

przez

Sąd

Wojewódzki uznał Sąd odwoławczy za wszechstronną i prawidłową, aprobując

zarazem poczynione ustalenia jako znajdujące pełne odzwierciedlenie w tymże

materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu drugiej instancji strony sporu uzgodniły szczegóły umowy

w toku rokowań i w wyniku ustnego uzgodnienia jej warunków doszło

do zawarcia umowy sprzedaży towaru. Z kolei powódka dostarczyła towar,

a skoro pozwany go odebrał, to zobowiązany jest do zapłaty ceny,

uznał Sąd odwoławczy.

Nadto Sąd Apelacyjny podkreślił, że przepis art. 75 § 1 kc przewiduje

formę pisemną jedynie dla celów dowodowych, a wobec istnienia faktury

i pisemnego zamówienia dopuszczalne i uzasadnione było w świetle

art. 74 § 2 kc przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i zeznań świadków

na okoliczność zawarcia umowy sprzedaży.

Jako trafne ocenione zostało stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że pozwana

Spółka utraciła uprawnienia z rękojmi wobec nie zawiadomienia niezwłocznie

powódki o wadach (art. 563 § 2 kc). Wykładając treść normy art. 563 § 3 kc.

Sąd Apelacyjny uznał, że dla zachowania terminów zawiadomienia o wadach

konieczne jest wysłanie przed ich upływem listu poleconego, co bez wątpienia

nie miało miejsca, bo były przypadki telefonicznego powiadamiania o wadach.

Jednakże Sąd drugiej instancji przyjął zarazem, iż pozwana utraciła

uprawnienia z tytułu rękojmi wskutek spóźnionego zawiadomienia powódki

o wadach, skoro zostało ono dokonane dopiero pismem z dnia 5 czerwca 1995 r.

Kasacja pozwanej Spółki oparta została na pierwszej podstawie

kasacyjnej,

sprowadzającej

się

do

zarzutu

błędnej

interpretacji

oraz niewłaściwego zastosowania przepisów art. 72 kc, art. 74 § 2 kc

w zw. z art. 75 § 1 kc oraz art. 563 § 3 kc.

Zarzut błędnego zastosowania art. 72 kc uzasadniono twierdzeniem, że

żaden z istotnych elementów umowy nie został między stronami bezspornie

ustalony, że nie zostały uzgodnione rodzaj towaru, jego cena i termin dostawy,

a więc że nie można przyjąć spełnienia warunków zawarcia umowy,

wynikających z art. 72 kc.

Strona skarżąca wywodzi, że nie zachodziły przesłanki z art. 74 § 2 kc

dopuszczenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność zawarcia umowy,

a zatem winien był być zastosowany przepis art. 75 § 1 kc.

Błędną interpretację art. 563 § 3 kc uzasadnia pozwana Spółka

twierdzeniem, że przepis ten nie dotyczy formy zgłoszenia wady, a jedynie

sposobu zachowania terminu do zgłoszenia, jeśli dokonywa się go listem

poleconym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Przytoczenie w kasacji wyłącznie pierwszej podstawy kasacyjnej ma ten

skutek, że oceny zarzutów naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa

materialnego Sąd Najwyższy dokonuje w oparciu o wiążąco ustalony stan

faktyczny, będący podstawą orzekania dla Sądu drugiej instancji.

Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 72 kc okazał się bezzasadny,

skoro Sąd Apelacyjny ustalił, iż w wyniku prowadzonych rokowań strony ustnie

uzgodniły szczegóły umowy i jej warunki. Sama pozwana wyraźnie wręcz

powołuje się w uzasadnieniu kasacji na stanowisko Sądu Apelacyjnego, iż

umowa została zawarta w wyniku porozumienia się stron co do wszystkich jej

postanowień, które były przedmiotem rokowań. W tej sytuacji treść powyższych

ustaleń dawała pełną podstawę do zastosowania przepisu art. 72 kc,

a dokonanego aktu subsumpcji nie można w tej sytuacji uznać za niewłaściwe

zastosowanie tego przepisu. Podjęte w dalszej części uzasadnienia kasacji próby

zakwestionowania ustaleń, które uzasadniały zastosowanie art. 72 kc, nie mogą

być ocenione jako skuteczne wobec braku przytoczenia w kasacji drugiej

podstawy kasacyjnej, która jest adekwatnym instrumentem mogącym prowadzić

do osiągnięcia takiego celu.

Chybione okazały się również zarzuty naruszenia ar. 74 § 2 kc i art. 75 § 1

kc. Drugi z wymienionych przepisów przewiduje w określonych nim sytuacjach

wymóg zachowania formy pisemnej, ale zastrzeżonej wyłącznie dla celów

dowodowych. Oznacza to, że niezachowanie tej formy przy dokonywaniu

czynności

prawnej

skutkuje

określonymi

ograniczeniami

dowodowymi

(art. 74 § 1 kc), od obowiązku stosowania których to ograniczeń ustawodawca

przewiduje jednak odstępstwa dopuszczalne z mocy art. 74 § 2 kc.

Wbrew stanowisku skarżącej Spółki Sąd Apelacyjny nie dopuścił się

naruszenia art. 74 § 2 kc przez jego błędną interpretację i niewłaściwe

zastosowanie wskutek wyrażenia aprobaty dla dopuszczalności przeprowadzenia

dowodów z przesłuchania stron i z zeznań świadków na okoliczność zawarcia

między stronami sporu umowy sprzedaży. Przepis art. 74 § 2 kc wyraźnie

przewiduje dopuszczalność przeprowadzenia takich dowodów m.in. wówczas,

gdy fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą

pisma. W niniejszej sprawie taka sytuacja właśnie wystąpiła, a Sąd Apelacyjny

zasadnie powołuje się na wystąpienie przesłanek uzasadniających zastosowanie

art. 74 § 2 kc, wskazując na istnienie faktury za towar i pisemnego zamówienia.

Rację ma strona skarżąca tylko w odniesieniu do zarzutu błędnej

wykładni przepisu art. 563 § 3 kc. Przepis ten nie reguluje sposobu

powiadomienia sprzedawcy o wadach, ani tym bardziej nie ogranicza tego

sposobu do konieczności wysłania listu poleconego. W świetle bowiem art. 563

§ 2 kc sposób powiadomienia o wadach jest dowolny, a więc zawiadomienie to

może być dokonane nawet ustnie (choć oczywiście dla celów dowodowych

wskazane jest nadanie mu postaci pisemnej), a o terminowości zawiadomienia

sprzedawcy o wadzie rozstrzyga chwila dojścia do niego tej informacji.

Natomiast przepis art. 563 § 3 kc wprowadza jedynie wyjątek od tej

ostatniej zasady, modyfikując określenie momentu zawiadomienia sprzedawcy,

jeśli jest ono dokonywane listem poleconym. O ocenie terminowości

zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, dokonanego w ten ostatnio wymieniony

sposób, rozstrzyga wówczas data nadania (a nie otrzymania) listu poleconego

(orz. SN z dnia 15 czerwca 1957 r., OSN 1958, poz. 102).

Sama zasadność zarzutu błędnej wykładni art. 563 § 3 kc nie może jednak

przesądzać o zasadności kasacji. Sąd Apelacyjny aprobował bowiem ustalenie

Sądu pierwszej instancji, iż pozwana udowodniła, że zawiadomienie powódki

o wadach nastąpiło dopiero 5 czerwca 1995 r. i podzielił ocenę tegoż Sądu, że

działanie to było spóźnione i skutkowało utratą uprawnień z tytułu rękojmi.

Powyższa ocena Sądu Apelacyjnego, nie podważona skutecznie

w kasacji, uzasadniała zatem zastosowanie przezeń przepisu art. 563 § 2 kc

łącznie z określoną nim sankcją, a prawidłowości zastosowania ostatnio

wymienionego przepisu kasacja nie zakwestionowała.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, działając

na podstawie art. 39312 kpc.

O

kosztach

postępowania

kasacyjnego

orzeczono

na

podstawie

art. 98 § 1 i § 3 kpc oraz § 3 ust. 1, § 7 pkt 5 i § 15 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia

ministra sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie ... (Dz. U. nr 154, poz. 1013 ze zm.).

aw

db