II CKN 1088/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 1088/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 września 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – Zdzisław Świeboda (spraw.)

Sędziowie:

SN – Iwona Koper

SN – Mirosława Wysocka

Protokolant: Elżbieta Chojnacka

po rozpoznaniu w dniu 13 września 2000 r.

na rozprawie sprawy z powództwa W. W.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorze Okręgowej w Ł.

o zapłatę

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 września 1998 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 września 1998 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił

apelację powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 17 czerwca

1998 r., którym tenże Sąd oddalił powództwo o zasądzenie od Skarbu Państwa Prokuratury Okręgowej w Ł. kwoty 39.310 zł z odsetkami. Sąd Apelacyjny

podzielił ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż powód zakupił w 1994 r.

w […] „A.” obligacje na kwotę 31.000 zł z terminem wykupu w dniu

20 czerwca 1995 r. wraz z odsetkami. Na skutek zawiadomienia Komisji

Papierów Wartościowych w dniu 26 września 1994 r. Prokuratura Rejonowa

w Ł. wszczęła dochodzenie w sprawie nielegalnego wyemitowania papierów

wartościowych w postaci obligacji przez Spółkę „A.”, a w dniu 6 kwietnia ta

sama Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie prowadzenia przez spółkę „A.”

działalności gospodarczej sprzecznej z prawem. Tegoż dnia Prokurator

postawił ten sam zarzut prezesowi Spółki „A.” D. S.-W.. Wreszcie 6 września

1996 r. Prokuratura Wojewódzki w Ł. zabezpieczyła na mieniu podejrzanej

D. S.-W. grożącą jej karę grzywny oraz roszczenie o naprawienie szkody,

wyrządzonej

w mieniu

osób

fizycznych

przez

zajęcie

nieruchomości,

wynagrodzenia za pracę i ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości

dłużniczki. W dniu 19 września 1996 r. Komornik dokonał zleconych czynności

egzekucyjnych.

Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że w sprawie brak podstaw

odpowiedzialności Skarbu Państwa - Prokuratury Okręgowej w Ł. z art. 417 kc.,

bowiem przeprowadzała ona czynności procesowe bez żadnej opieszałości.

Przede wszystkim nie można jej przypisać winy, zaś kwotę będzie można

dopiero określić po ukończeniu postępowania karnego.

W kasacji opartej na obu podstawach przewidzianych w art. 3931 kpc

powód wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa

lub o uchylenie go i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 328 § 2 w związku z art. 229,

233 § 1 w związku z art. 391 kpc i art. 316 i 382 kpc mające istotny wpływ

na wynik sprawy oraz przepisów art. 417 kc w związku z art. 2 i 3 ust. 1 i 2

ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 1994 r. Nr 19,

poz. 70 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 417 kc normuje przesłanki ogólne odpowiedzialności Skarbu

Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przy

wykonywaniu

powierzonej

im

czynności.

Ustawodawca

potraktował

odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy

państwowych jako odrębny w systematyce czynów niedozwolonych rodzaj

odpowiedzialności, unormowany w oddzielnych przepisach. Przy tej podstawie

odpowiedzialności zasadą jest wina funkcjonariuszy jako jej niezbędna

przesłanka. Obok tej przesłanki są jeszcze dalsze, a mianowicie: wyrządzenie

szkody przez funkcjonariusza państwowego w rozumieniu § 2 art. 417,

normalny związek przyczynowy między działaniem lub zaniedbaniem

funkcjonariusza a wyrządzoną szkodą oraz wyrządzenie szkody przy

wykonywaniu powierzonej funkcjonariuszowi czynności.

Sąd

Apelacyjny

niewadliwie

ustalił,

że

Prokuratura

czynności

dochodzeniowe śledcze podjęła niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia

z Komisji Papierów Wartościowych o wyemitowaniu przez Spółkę „A.”

obligacji

bez

wymaganego

W miarę gromadzenia

zezwolenia

materiału

i

dowodowego

sprzedaży

tych

Prokuratura

obligacji.

przekształciła

prowadzone dochodzenie w śledztwo własne. Zakres tego śledztwa poszerzał się

na skutek zebrania dodatkowych dowodów uzasadniających postawienie

dalszych

zarzutów

prezesowi

[…]

„A.”

Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością. Prokuratura zabezpieczyła na mieniu prezesa zarządu

Spółki D. S.-W. grożącą jej karę grzywny oraz roszczenie o naprawienie szkody

wyrządzonej w mieniu osób fizycznych przez zajęcie nieruchomości,

wynagrodzenia za pracę i ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości

dłużniczki. Przesłane bez zwłoki postanowienie dotyczące zabezpieczenia

komornikowi sądowemu było także bez zwłoki przez komornika wykonywane.

Brak zatem jakiejś opieszałości w czynnościach dochodzeniowo-śledczych

podejmowanych przeciwko prezesowi Zarządu Spółki i innym osobom

związanych z tą sprawą.

Nie można podzielić zapatrywań powoda, że gdy Spółka „A.”

reklamowała w środkach masowego przekazu w Ł. możliwość kupowania u niej

obligacji, na wyemitowanie których nie miała zezwolenia Komisji Papierów

Wartościowych, Prokuratura już wtedy powinna zainteresować się sprawą.

Obecnie w środkach masowego przekazu pojawia się wiele reklam

i trudno wymagać od Prokuratury, by każdą interesowała się, zwłaszcza jeżeli

ona nie stwarza podejrzeń.

Sąd Apelacyjny nie uchybił wymienionym w kasacji przepisom prawa

procesowego. Wnioski powoda o przeprowadzenie dalszych dowodów z zeznań

świadków mogły być nie uwzględnione przez Sąd, bowiem istotną w sprawie

okoliczność co do przebiegu czynności dochodzeniowo-śledczych Sądu ustalił

na podstawie dowodu z dokumentacji, a mianowicie dołączonych kserokopii akt

Prokuratury. Dlatego też kwestionowane stanowisko wyrażone przez Sąd, iż

„relacje świadków nie miały dostatecznej mocy dowodowej z uwagi na brak

znajomości

realiów

śledztwa,

obowiązującej

i ograniczeń

organów

ścigania,

rozmiarem

procedury

materii

postępowania

sprawy”

zasługuje

na aprobatę. Prokuratura przeprowadziła dowód z zeznań dużej grupy osób

pokrzywdzonych i na podstawie ich zeznań mogła formułować dalsze

dodatkowe zarzuty przeciwko prezesa zarządu spółki i innym osobom.

Prokuratura ma za zadanie „strzeżenie praworządności” - jak to w kasacji

przytoczył powód, ale z tego, że podejmowane działania przez Prokuraturę

nie doprowadziły do odzyskania przez powoda pieniędzy wydanych na kupno

wystawionych przez Spółkę obligacji, nie można wyprowadzać wniosku

co do tego, że w konkretnej sprawie miały miejsce uchybienia Prokuratury.

Jeżeli nawet po wszczęciu postępowania dowodowego jeszcze były wypadki

sprzedaży przez spółkę obligacji, to okoliczność ta może mieć wpływ na ciężar

gatunkowy stawianych prezesowi zarządu spółki i innym osobom zarzutów.

Funkcjonariuszom Prokuratury nie można zatem przypisać winy.

Z tych przyczyn kasacja uległa oddaleniu (art. 39312 kpc).

aw

jb.