II CKN 1061/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 1061/98

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Zdzisław Świeboda

Sędziowie:

SN - Elżbieta Skowrońska-Bocian (spraw.)

SN - Hubert Wrzeszcz

Protokolant: Anna Jasińska

po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy z wniosku J. N.

z udziałem R. C., Z. N. i X. N.

o dział spadku i zniesienie współwłasności

na skutek kasacji wnioskodawczyni i uczestniczki postępowania R. C.

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 27 sierpnia 1998 r., sygn. akt II Ca […]

p o s t a n a w i a:

oddalić kasację i zasądzić od J. N. oraz R. C. na rzecz Z. N.

kwotę 678,- (sześćset siedemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z 31 marca 1998 r. sygn. akt Ns […]

dokonał działu spadku po Y. N. znosząc współwłasność działki gruntu

o powierzchni 0,684 ha położonej w R. w taki sposób, że część tej działki

nr […]/1 o powierzchni 375 m2 wraz ze znajdującym się tam budynkiem

przyznał na własność Z. N. (uczestnika postępowania), a drugą część […]/2

o powierzchni

m2

przyznał

R.

C. (uczestniczka

postępowania).

Zasądził od Z. N. dopłaty na rzecz R. C. oraz X. N. (uczestnika postępowania).

Nie orzekł o wzajemnych spłatach pomiędzy R. C. a J. N. (wnioskodawczyni).

Wnioskodawczyni była żoną spadkodawcy, a uczestnicy postępowania dziećmi

spadkodawcy oraz wnioskodawczyni. Wszyscy oni dziedziczyli na podstawie

ustawy w częściach równych, a przedmiot działu stanowi udział w wysokości

½ we

współwłasności

nieruchomości

będącej

działką

budowlaną.

Na gruncie znajduje się budynek mieszkalny o powierzchni 40,70 m2

oraz zblokowany z nim budynek gospodarczy. Budynki te użytkowane są

przez uczestnika Z. N. zamieszkującego tam z żoną i dwójką dzieci.

Ponadto na przedmiotowej

działce

budowę

domu

mieszkalnego

rozpoczęła R. C..

Sąd Rejonowy przyjął, że podział nieruchomości na dwie odrębne działki

jest możliwy z formalnego punktu widzenia, a ponadto spełnia rolę siedziska

dla obojga rodzeństwa. Istniejący spór pomiędzy rodzeństwem nie wyłącza

możliwości dokonania takiego podziału, gdyż każde z nich otrzyma odrębną

nieruchomość i nie pozostanie żaden element wspólny. Nie zachodzi przy tym

potrzeba ustanowienia służebności wjazdu dla działki […]/2, gdyż posiada ona

odpowiedni dostęp do drogi publicznej przylegając do drogi całą swoją

szerokością. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 211 kc.

Apelacja wnioskodawczyni oraz uczestniczki postępowania R. C.

oddalona została postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w P. z 27 sierpnia

1998 r. sygn. akt II […]. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji wskazał

na prawidłowość dokonanego podziału z uwagi na jego zgodność z ustawą,

która

preferuje

podział

fizyczny,

a także

utrwalonym

orzecznictwem.

Przyznanie całej nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli jest możliwe

w przypadku, gdy fizyczny podział jest niedopuszczalny (art. 212 § 2 kc).

Podnoszony w apelacji argument, że nowo powstałe działki nie nadają się

pod budowę Sąd ocenił jako nieporozumienie bądź nadużycie. Obie działki mają

charakter budowlany i stoją na nich budynki mieszkalne. Możliwość dalszej

zabudowy stanowi odrębne zagadnienie. Szczegółowo odniósł się też Sąd

mających

do argumentów

wskazywać

na konieczność

ustanowienia

służebności przejazdu.

Kasacja wnioskodawczyni oraz uczestniczki postępowania R. C.

oparta została

na

obu

podstawach

wskazanych

w

art.

3931

kpc.

W ramach pierwszej podstawy skarżące podnoszą naruszenie art. 211 i 212

§ 2 kc w zw. z art. 1035 kc przez przyjęcie, że dopuszczalny jest podział

spornej nieruchomości w naturze. W ramach drugiej podstawy wskazuje się

na pominięcie opinii biegłego d/s budownictwa oraz błędną interpretację opinii

biegłego geodety. Obie te opinie wykluczają bowiem możliwość wykonania

nowej zabudowy na działkach powstałych w wyniku podziału i stwierdzają

znaczną ich degradację z tego powodu.

Uczestnik postępowania Z. N. w odpowiedzi na kasację wniósł

o jej oddalenie.

Oddalając kasację Sąd Najwyższy miał na uwadze co następuje:

Oparcie kasacji na obu podstawach wymaga rozpoznania w pierwszej

kolejności zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Ocena trafności

zarzutów odnoszących się do prawa materialnego możliwa jest bowiem jedynie

w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Biorąc zatem pod uwagę

zarzuty podniesione w ramach podstawy określonej w art. 3931 pkt 2 kpc należy

zauważyć przede wszystkim, że w kasacji nie zostały wskazane przepisy

postępowania, które miałyby zostać naruszone przez Sąd drugiej instancji.

Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem Sądu Najwyższego nie jest możliwe

dokonanie oceny trafności zarzutów, jeżeli w kasacji nie zostało wskazane, jakie

konkretne przepisy zostały naruszone (por. m. in. orzecz. SN z 10 lutego 1997 r.

I CKN 57/96 oraz orzecz. SN z 12 czerwca 1997 r. III CKN 91/97).

W szczególności Sąd Najwyższy nie jest obowiązany „odnajdywać” przepisy

nie wskazane przez skarżącego, które – sądząc z treści zarzutów – mogły zostać

naruszone. W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie niemożliwe

jest ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w ramach drugiej

podstawy kasacyjnej. W efekcie do zarzutów naruszenia prawa materialnego

można odnieść się na tle stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania.

W ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zarzuty

naruszenia prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia. Z treści art. 211 kc

jednoznacznie wynika, że ustawodawca preferuje zniesienie współwłasności

przez fizyczny podział rzeczy wspólnej. Podział taki jest niedopuszczalny

jedynie w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w ostatnim fragmencie

powołanego przepisu. W rozpoznawanej sprawie, jak szczegółowo wykazały

Sądy orzekające, żadna z tych okoliczności nie wystąpiła. Dokonany podział

nie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami ani ze społecznogospodarczym przeznaczeniem rzeczy. Nie wystąpiła także istotna zmiana

rzeczy ani znaczne zmniejszenie jej wartości. Skarżące wskazując na obniżenie

wartości powstałych w wyniku podziału nieruchomości nie biorą pod uwagę

faktu, że obniżenie takie wyłącza dopuszczalność podziału dopiero wówczas,

gdy ma charakter kwalifikowany. Podziału fizycznego nie wyłącza bowiem

każde obniżenie wartości rzeczy wspólnej, ale jej obniżenie „znaczne”.

Oznacza to, że niedopuszczalny jest fizyczny podział rzeczy wspólnej, jeżeli

suma wartości powstałych w wyniku ewentualnego podziału części i sposób

rażący odbiega od wartości rzeczy przed dokonaniem takiego podziału.

Sytuacja taka nie występuje w rozpoznawanej sprawie. Trudno także mówić

o sprzeczności

dokonanego

podziału

ze

społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem rzeczy, czy istotnej jej zmianie, jeżeli działki powstające

w wyniku podziału zachowują charakter budowlany, a więc taki, jaki miała

nieruchomość objęta wspólnością.

Skoro zatem nie została wyłączona dopuszczalność podziału fizycznego

wspólnej nieruchomości nie mogło mieć miejsca naruszenie art. 212 § 2 kc.

Skarżące nie wskazują zaś, na czym miałoby polegać naruszenie art. 1035 kc,

który to przepis zawiera jedynie odesłanie do odpowiedniego stosowania

do wspólności

majątku

spadkowego

oraz

działu

spadku

przepisów

o współwłasności w częściach ułamkowych.

Z tych względów kasacja podlegała oddaleniu jako pozbawiona

usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 kpc). O kosztach orzeczono zgodnie

z art. 520 § 3 kpc).

aw

jg