II CKN 1007/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 1007/98

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Zdzisław Świeboda

Sędziowie:

SN - Elżbieta Skowrońska-Bocian

SN - Hubert Wrzeszcz (spraw.)

Protokolant: Anna Jasińska

po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy z powództwa W. P.

przeciwko X. Y.

o zapłatę

na skutek kasacji pozwanego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł.

z dnia 26 sierpnia 1998 r., sygn. akt III Ca […]

oddala kasację i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1500 zł

(jeden tysiąc pięćset) kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił apelację pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Ł., którym zasądzono od X. Y. na rzecz W. P.

12.000 zł z tytułu zwrotu pożyczki.

Z ustaleń faktycznych, na których zostało oparte zaskarżone orzeczenie wynika,

iż pożyczka udzielona pozwanemu przez powoda 25.VI.1993 r. i zabezpieczona

wekslem gwarancyjnym nie została zwrócona przez pożyczkobiorcę. Sądy obu

instancji nie uwzględniły zarzutu potrącenia dochodzonej wierzytelności

z wierzytelności pozwanego wynikające z dowodu „WZ” z 14.X.1993 r.

opiewającego na 13819 zł ponieważ uznały, że X. Y. nie wykazał, że zachodzą

przesłanki z art. 498 § 1 kc. Sąd II instancji - powołując się na art. 381 kpc pominął dowody, które pozwany zgłosił na tę okoliczność w apelacji tłumacząc

opóźnienie w ich powołaniu brakiem stosownego pouczenia sądu I instancji

w trybie art. 5 kc.

W kasacji, opartej na obu podstawach z art. 3931 kpc, pełnomocnik

powoda zarzucił naruszenie art. 498 § 1 kc przez niewłaściwe jego zastosowanie

i obrazę art. 5 i 381 kpc. Powołując się na te podstawy wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie można podzielić zarzutu kasacji, że pominięcie przez sąd

odwoławczy dowodów zgłoszonych przez pozwanego dopiero w II instancji

jako spóźnionych nastąpiło z obrazą przepisów wskazanych w ramach drugiej

podstawy kasacyjnej.

Wbrew stanowisku autora kasacji Sąd Okręgowy właściwie ocenił

okoliczności przytoczone na usprawiedliwienie spóźnionego powołania

dowodów i trafnie uznał, że te dowody nie mają cechy nowości w rozumieniu

art. 381 kpc. Zwłaszcza nie ma podstaw, aby zarzucić sądowi odwoławczemu,

że wadliwie ocenił podniesione w apelacji uchybienie polegające na naruszeniu

przez Sąd I instancji art. 5 kpc. Zarzutu nie potwierdza bowiem przebieg

rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd Rejonowy.

Z protokołu tej rozprawy wynika wyraźnie, że X. Y., po przeprowadzeniu

dowodu z przesłuchania stron, w ramach udzielonego przez przewodniczącego

głosu stronom wnosił o oddalenie powództwa i zgłosił zarzut potrącenia, który

oparł na złożonym w tym momencie dowodzie „Wz”. Pełnomocnik powoda

kwestionując dopuszczalność potrącenia zaprzeczył, aby strony łączyła

transakcja uzasadniająca wystawienie dowodu „Wz” a W. P. zaprzeczył temu,

aby podpis złożony na tym dokumencie pochodził z jego ręki. Treść protokołu

wskazuje, że po tych oświadczeniach stron musiało paść pytanie sądu o dowody

na okoliczność nowych twierdzeń stron, skoro w protokole zostało wyraźnie

odnotowane stanowisko w tej kwestii, które brzmi: „Pełnomocnik powoda

i pozwanego nie zgłaszają żadnych wniosków dowodowych”.

W świetle tych okoliczności nie można podzielić zarzutu autora kasacji, że

pozwany nie zgłosił dowodów przed sądem pierwszej instancji ponieważ nie

wiedział o takiej możliwości na skutek braku pouczenia sądu. Przeczy bowiem

temu treść oświadczenia, które X. Y. złożył przed zaskarżeniem rozprawy

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

W związku ze stanowiskiem prezentowanym w kasacji należy wyraźnie

stwierdzić, że pozwany działając w sprawie bez adwokata nie miał podstaw

oczekiwać, że Sąd w ramach pouczeń udzielonych w trybie art. 5 kpc ujawni

swoje stanowisko co do wartości i mocy dowodowej dokumentu „Wz”, gdyż

byłoby do niezgodne z przytoczonym artykułem wnikanie w ocenę

i skuteczność dokonanej czynności procesowej i uprzedzające rozstrzygnięcie

sprawy wypowiedzenie się o wyniku procesu.

Wobec zarzutu autora kasacji, że pozwany nie powoływał dalszych

dowodów przed sądem I instancji ponieważ pozostawał w głębokim

przekonaniu, że złożenie dowodu „Wz” będzie wystarczające do uznania

zarzutu potrącenia. Warto przypomnieć stanowisko Sądu Najwyższego

wyrażone w niejednym już orzeczeniu, że pominięcie przez sąd dowodu

powołanego dopiero w drugiej instancji dlatego, że strona spodziewała się

korzystnej dla siebie oceny dowodów zgłoszonych w pierwszej instancji bądź

przypuszczała, że do wykazania spornej okoliczności wystarczą dowody

przedstawione przed sądem pierwszej instancji nie uzasadnia zarzutu obrazy

art. 381 kpc (wyrok SN z 27 XI 1998, III CKN 52/97 nie publ., wyrok SN z dnia

7 XI 1997, II CKN 446/97 - OSNC 1998/4/67).

Bezskuteczność zarzutów podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej

oznacza, że zarzut naruszenia prawa materialnego podlega ocenie w świetle

ustaleń stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku.

Zarzut naruszenia art. 498 kc na tle tych ustaleń należało uznać za

nieuzasadniony albowiem sądy obu instancji trafnie uznały, że pozwany nie

udowodnił że ma wierzytelność w stosunku do powoda, która kwalifikuje się do

potrącenia z wierzytelności dochodzonej w procesie.

Z tych względów i na podstawie art. 39312 kpc a w zakresie kosztów

postępowania kasacyjnego w myśl art. 98 kpc w zw. z art. 391 i 393 19 kpc oraz

§ 7 pkt 5 i § 15 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 XII

1997 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców

prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.) Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji wyroku.

aw

jb.