II CKN 100/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 100/98

POSTANOWIENIE

Dnia 6 stycznia 1999 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

-

J. Gudowski

Sędziowie: SN

-

A. Górski (spraw.)

SN

-

M. Kocon

Protokolant - A. Banasiuk

po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 1999 r.

na rozprawie sprawy z wniosku W. R.

przy uczestnictwie T. T., A. T., J. M., S. D. c. T., J. D. s. T., L. D., J. K., J. B.,

L. K., J. D. s. L., A. D., H. P. - nieznanych z miejsca pobytu J. D. s. M. i T.,

E. D. s. T. - działających przez kuratora, Z. K., W. S., Z. S., T. K., H. S., X. T.,

M. D., oraz małoletnich: R. S., P. S. i K. S. działających przez opiekuna

prawnego W. S.

o nabycie własności nieruchomości rolnej

na skutek kasacji uczestników postępowania T. T. i H. P.

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 9 października 1997 r., sygn. akt II Ca […]

postanawia:

oddalić

kasację

uczestnika T. T.

uczestniczki

H.

P. i

odrzucić

kasację

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z 30 października 1996 r. stwierdził,

że wnioskodawczyni W. R. nabyła z dniem 4 listopada 1971 r. własność

nieruchomości rolnej położonej w K. Obręb […] składającej się z działek

oznaczonych numerami geodezyjnymi [...]6/2 i [...]7. Wedle ustaleń tego Sądu

wspówłaścicielką większego obszaru rolnego objętego wykazem hipotecznym

lwh […] była T. z P. D. wraz z J. z D. T., A. D., L. D. i J. D.. T. z P. D. zmarła

17 stycznia 1946 r. Przed śmiercią dokonała nieformalnego podziału

nieruchomości

objętych

wykazaną

lwh

[…]

pomiędzy

swoje

dzieci

i pozostałych współwłaścicieli. I tak m.in. córce Y. T. przekazała działki mające

obecnie oznaczenie [...]6/2 i [...]7, a drugiej córce J. K. - działkę o obecnej

numeracji [...]6/1.

Y. T. wraz z mężem i synem T. wyjechała w 1947 r. na Ziemie Odzyskane,

a należące do niej nieruchomości przejęła jej córka - wnioskodawczyni W. R..

Posiadała je także w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej, czyli

4 listopada 1971 r. Dlatego też Sąd uwzględnił jej wniosek o uwłaszczenie

na działki [...]6/2 i [...]7. Jednocześnie Sąd odrzucił jako nieuzasadnione

pretensje uczestniczki H. P. - Córki J. K. do części działki nr [...]7 - uznając, że

ona jej nie posiadała, gdyż wyłączną posiadaczką całej działki nr [...]7

w dniu 4 listopada 1971 r. była wnioskodawczyni. Jednym z podstawowych

argumentów przywołanych przez Sąd na uzasadnienie tego stanowiska był fakt,

że uczestniczka H. P. uzyskała w postępowaniu sądowym I Ns […]

potwierdzenie tytułu własności do działki [...]6/1. W tamtej sprawie jako

wnioskodawczyni nic nie wspominała o swoich roszczeniach do będącej

przedłużeniem tej parceli części działki [...]7. Obecne jej pretensje Sąd uznał

więc za bezzasadne.

Apelacje od tego orzeczenia wniesione przez uczestników H. P. i T. T.

zostały oddalone postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia

9 października 1997 r.

Postanowienie

to

zaskarżyli

kasacjami

oboje

uczestnicy.

Kasacja uczestniczki H. P., powołuje obie podstawy wymienione w art.

3931 kpc. Naruszenie prawa materialnego przez Sąd polega jej zdaniem

na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia

26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 27,

poz. 250 z późn. zm.). Na skutek tego błędu Sąd niesłusznie uznał, że do całej

działki nr [...]7 nabyła prawa własności wnioskodawczyni, podczas, gdy

w rzeczywistości należy jej się tylko jej część, gdyż druga część była

w posiadaniu skarżącej.

Podstawę formalno-procesową swojej kasacji upatruje uczestniczka w

naruszeniu art. 382 kpc przez nierozważenie przez Sąd wszystkich dowodów, a

zwłaszcza dowodów z dokumentów, świadczących o geodezyjnym podziale na

dwie części działki nr [...]7. Jej zdaniem podział ten potwierdza słuszność

zgłaszanych przez nią pretensji do działki [...]7/2.

Dodatkowo uczestniczka zarzuca naruszenie art. 5 kpc polegające na

nieudzieleniu jej przez Sąd I-ej instancji pouczeń co do dokonania czynności

procesowych niezbędnych dla obrony jej praw.

Z tych przyczyn skarżąca wnosi o uchylenie orzeczeń sądów obu instancji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K..

Kasacja uczestnika ogranicza się do ogólnikowego zarzutu „naruszenia

prawa procesowego i oparcia wyroku na fałszywych zeznaniach”. Nie wskazuje

żadnych przepisów procesowych, którym zdaniem autora uchybił Sąd drugiej

instancji. Wnosi również o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Co do kasacji uczestnika T. T..

Wymogi stawiane kasacji, jako nowemu środkowi odwoławczemu określa

art. 3933 kpc. Nie ulega wątpliwości, że spośród nich najważniejszą jest

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Rozstrzyga on

bowiem o charakterze tego pisma, konstytuując jego istotę i zasadniczą treść.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż spełnienie tego wymogu

polega na przytoczeniu konkretnych przepisów prawa, które miał naruszyć sąd

drugiej

instancji

i

uzasadnieniu

postanowienie z 11.03.1997 r.

takiego

zarzutu.

(Por.

przykładowo

III CKN 13/97, OSNC 1997/8/14, wyrok

z 14.04.1997 r. II CKN 93/97, postanowienie z 7.04.1997 r. III CKN 29/97,

OSNC 1997/6-8/97, czy wyrok z 28.05.1997 r. II CKN 148/97 nie publikowany).

Kasacja

wniesiona

przez

pełnomocnika

uczestnika

postępowania w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, poprzestając

o ogólnikowym zarzucie uchybienia przez Sąd przepisom proceduralnym.

Opracowana w taki sposób kasacja jest tylko namiastką tego pisma

procesowego. Dlatego też podlega ona odrzuceniu, jako niedopuszczalna na

mocy art. 3935 kpc (por. przykładowo też postanowienie SN z 5.04.1997 r. I

CKN 8/97, wyrok z 8.05.1997 r. II CKN 148/97, postanowienie z 9.07.1998 r. II

CKN 879/97, czy postanowienie z 11.03.1997 r. III CKN 13/97 - OSNC

1997/8/194).

Z tych względów kasację uczestnika Sąd Najwyższy odrzucił a limine.

II. Co do kasacji uczestniczki postępowania

Powołany w niej jako podstawa kasacji z art. 393 1 pkt 2 kpc zarzut

naruszenia art. 382 kpc nie może odnieść skutku. Przepis ten ma następujące

brzmienie:

„Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w

postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym”. Jego

treść przesądza dwie ważne kwestie procesowe. Podstawową z nich jest zasada,

iż postępowanie apelacyjne jest merytoryczną kontynuacją postępowania przed

sądem I-ej instancji. Druga sprowadza się do tego, że orzeczenie sądu

odwoławczego

wydawane

jest

na

podstawie

wyników

postępowania

dowodowego przeprowadzonego w obu instancjach. Określa się je w tym

przepisie jako „materiał zebrany”. W związku z tym, jeżeli podstawa kasacji z

art. 3931 pkt 2 kpc ogranicza się do zarzutu naruszenia ogólnej normy

procesowej art. 382 kpc, to może być usprawiedliwiona tylko wówczas kiedy

skarżący wykaże, że Sąd drugiej instancji bezpodstawnie nie uzupełnił

postępowania dowodowego, albo pominął część „zebranego materiału”, o ile

przy tym uchybienie te mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej żadna z tych okoliczności nie ma miejsca, gdyż autorka

kasacji nie zarzuca, że sąd drugiej instancji nie przeprowadził jakiegoś dowodu,

albo pominął istotny dowód przy dokonywaniu ustaleń. Z uzasadnienia tej

podstawy kasacyjnej zdaje się wynikać, że skarżącej chodzi o to, iż Sąd nie

przywiązał należytej wagi do dołączonej w postępowaniu apelacyjnym odbitki

kserograficznej mającej świadczyć o przeprowadzeniu podziału geodezyjnego

działki [...]7 na dwie o numeracji [...]7/1 i [...]7/2. Można się więc jedynie

domyślać, że w gruncie rzeczy zarzut kasacyjny dotyczy nienależytej oceny tego

dowodu, a więc naruszenia art. 233 kpc w zw. z art. 382 kpc. Nawet gdyby

przyjąć, że Sąd Najwyższy może wyjątkowo ryzykować ten domysł wyraźnie w kasacji nie sprecyzowany, to stwierdzić należy iż taki zarzut

nie mógłby odnieść skutku w niniejszej sprawie. Przede wszystkim przypomnieć

trzeba, że istotą postępowania kasacyjnego jest sąd co do prawa, a nie co do

faktów. Tymczasem w gruncie rzeczy

taki zarzut kasacyjny zmierza do

przyjęcia ustaleń o zakresie posiadania nieruchomości w dniu 4.XI.1971 r.

odmiennych od tych, które uczynił sąd II-giej instancji, co jest niedopuszczalne.

Po wtóre zaś - jak to przyznała na rozprawie przed Sądem Najwyższym autorka

kasacji - ten rzekomy plan podziału działki nr [...]7, jest zaledwie projektem

podziału, przygotowywanym dla potrzeb planowanego niegdyś wywłaszczenia,

które nie doszło do skutku. W rezultacie więc, w sprawie nie ma dowodów

potwierdzających tezę skarżącej o posiadaniu przez nią części tej działki.

Czyni to bezzasadną podstawę kasacji z art. 3931 pkt 2 kpc.

Skoro zaś według dokonanych przez sądy obu instancji ustaleń samoistną

posiadaczką całej działki nr [...]7 w dniu 4 listopada 1971 r. była

wnioskodawczyni, to uwłaszczenie jej na tę działkę było prawidłowe,

a pretensje

skarżącej

do

części

tej

nieruchomości

są

bezpodstawne.

Dlatego też niesłuszny jest zarzut kasacji naruszenia prawa materialnego

w postaci art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności

gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250).

Na końcu podnieść należy, iż na nieporozumieniu prawnym polega zarzut

kasacji uczestniczki H. P. o naruszeniu przez Sąd I-ej instancji art. 5 kpc.

Podstawą kasacji, stosownie do treści art. 392 § 1 kpc, mogą być bowiem tylko

zarzuty prawne dotyczące postępowania przed sądem drugiej, a nie pierwszej

instancji.

W rezultacie, skoro kasacja okazała się w całości nieusprawiedliwiona,

Sąd Najwyższy oddalił ją na mocy art. 39312 kpc.

aw

jb.