II CK 82/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 82/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Bronisław Czech (sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa "D. - Polska" Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W.

przeciwko Jarosławowi Trzebiatowskiemu

o zapłatę 21.994,25 zł ,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 17 marca 2004 r.,

kasacji strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w P.

z dnia 16 października 2002 r.,

oddala kasację i zasądza od strony powodowej na rzecz

pozwanego kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem

zwrotu kosztów procesu za instancję kasacyjną.

Uzasadnienie

Jedynym wspólnikiem spółki z o.o. B. II w S. – po wykupieniu udziałów od

pozostałych wspólników - był J. T., mający 100% udziałów. On też pełnił funkcję

prezesa jednoosobowego zarządu i w takim charakterze wpisany był w rejestrze

handlowym Spółki. W dniu 17 grudnia 1997 r. J. T. sprzedał G. J. wszystkie

udziały w kapitale zakładowym Spółki. Zgromadzenie wspólników w dniu 18

grudnia 1997 r. w którym uczestniczył G. J. reprezentujący 100% kapitału

zakładowego, dokonało zmiany zarządu w ten sposób, że na prezesa

jednoosobowego zarządu powołało G.J.. W akcie notarialnym z dnia 18 grudnia

1997 r., stanowiącym protokół zgromadzenia wspólników, dokonano zmiany

umowy spółki przez przeniesienie jej siedziby do W. G.J. w dniu 18 grudnia 1997

r. złożył w Sądzie Rejonowym w S. – Wydziale Rejestrowym wniosek o

wykreślenie dotychczasowego prezesa zarządu J. T. i wpisanie w jego miejsce

G.J.. W dniu 16 kwietnia 1998 r. wniosek ten został zwrócony albowiem nie

została uiszczona opłata sądowa.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia 19 grudnia 1999 r. zasądził

od B. II Spółki z o.o. w S. na rzecz "D. - Polska" Spółki z o.o. w W. kwotę

16.723,55 zł z ustawowymi odsetkami od kwot wymienionych szczegółowo w tym

wyroku. Egzekucja prowadzona na podstawie tego wyroku okazała się

nieskuteczna.

Powyższe okoliczności są w sprawie niesporne.

W sprawie niniejszej "D. - Polska" Spółka z o.o. w W. w pozwie z dnia 3

kwietnia 2000 r. na podstawie art. 298 § 1 k.h., żądała zasądzenia od J. T. kwoty

21.994,25 zł z ustawowymi odsetkami od kwot szczegółowo określonych w

pozwie.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 7 listopada 2001 r. uwzględnił

powództwo i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu.

Na

skutek

apelacji

pozwanego

Sąd

Apelacyjny

w G.,

wyrokiem

zaskarżonym kasacją, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i powództwo oddalił oraz

zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu za obie instancje.

Sąd Apelacyjny ustalił, że od daty sprzedaży swoich udziałów (17 grudnia

1997 r.) G.J. pozwany J.T. zaprzestał działalności w spółce i nie miał wpływu na

zaciąganie przez nią dalszych zobowiązań i decydowaniu o kierunku rozwoju, tym

bardziej, że w dniu 18 grudnia 1997 r. odwołany został z pełnienia funkcji prezesa

jednoosobowego zarządu. Wierzytelność powodowej Spółki zasądzona od Spółki

B. II dotyczyła faktur od 1996 r. Kondycja finansowa Spółki B. II w dacie sprzedaży

udziałów przez J.T. - G.J. i odwołania tego pierwszego z funkcji prezesa zarządu

nie wskazywała na to, by uniemożliwiała regulowanie zobowiązań. W tej sytuacji

Sąd Apelacyjny przyjął, że pozwany wykazał, iż niezgłoszenie upadłości oraz

niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło nie z jego winy

(art. 298 § 2 k.h.).

Powódka w kasacji zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego – art. 298 § 1 k.h. przez błędną jego wykładnię na

skutek przyjęcia, że pozwany nie ponosi osobistej odpowiedzialności za

zobowiązania Spółki B. II w sytuacji, gdy „zmiana nabywcy udziałów nie została

uwidoczniona w rejestrze handlowym, zaś spółka nie podjęła żadnej działalności”,

2. prawa procesowego:

- art. 383 k.p.c. „przez dokonanie odmiennych ustaleń faktycznych w

przedmiocie spełnienia przez pozwanego wymogów uwalniających go od

odpowiedzialności za działalność spółki ponoszonych przez członka zarządu

określonej w art. 298 § 2 k.h.”,

- art. 254 § 3 i 5 k.h. „poprzez pominięcie (...) okoliczności, iż zgodnie

z cytowanymi przepisami zmianę umowy, jaką było zbycie 100 % udziałów przez

jedynego członka zarządu i jego odwołanie, zarząd miał obowiązek zgłosić do

rejestru handlowego, zaś przed zarejestrowaniem zmian umowy nie miała skutków

prawnych.”

Przytaczając wymienione podstawy kasacji powódka wniosła o zmianę

zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji pozwanego, ewentualnie –

o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Pozwany wniósł o oddalenie kasacji i zasądzenie na jego rzecz od powódki

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma uzasadnionych podstaw.

Zarzut naruszenia art. 383 k.p.c. polega na nieporozumieniu. Przepis ten

stanowi, że w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu

ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności

można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego

przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto

rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy. Sytuacja taka nie

występowała w niniejszym procesie. Okoliczność, że sąd drugiej instancji może

dokonać ustaleń odmiennych niż ustalenia przyjęte przez sąd pierwszej instancji

wynika natomiast z art. 382 k.p.c. i jest przyjęta w judykaturze (zob. np. uchwałę

składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadę prawną - z dnia 23 marca 1999 r.,

III CZP 59/98, OSNC 1999/7-8/124).

Zmiana umowy spółki i zmiana zarządu podlegała wprawdzie wpisowi do

rejestru handlowego lecz wpis ten miał jedynie charakter deklaratoryjny. Nie został

zatem naruszony art. 255 § 3 i 5 k.h.

Skoro

zarzuty

naruszenia

prawa

procesowego

okazały

się

nieusprawiedliwione przeto Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39311 § 3 k.p.c., zob. również

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997,

nr 8, poz. 112 i z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997, nr 9,

poz. 128).

Sąd Apelacyjny ustalił m.in., że wierzytelność powodowej Spółki zasądzona

od Spółki B. II dotyczyła faktur od 1996 r. Kondycja finansowa Spółki B. II w dacie

sprzedaży udziałów przez J.T.- G.J. i odwołania tego pierwszego z funkcji prezesa

zarządu nie wskazywała na to, by uniemożliwiała regulowanie zobowiązań.

Ustalenie to nie zostało skutecznie podważone przez powódkę. W związku z tym

Sąd Apelacyjny miał podstawę do przyjęcia, że wykazane zostało, iż niezgłoszenie

upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło

bez winy pozwanego (art. 298 § 2 k.h.). Oddalenie powództwa nie naruszało

zatem przepisu art. 298 § 2 k.h. Odpowiedzialność przewidzianą w tym przepisie

ponoszą bowiem te osoby, które były członkami zarządu w czasie właściwym dla

ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 28 września 1999 r., II CKN 608/98, OSNC 2000, nr 4,

poz. 67). Nieujawnienie w rejestrze odwołania pozwanego z funkcji prezesa

zarządu nie miało w tej sytuacji znaczenia. Odwołanie członka zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością, nie ujawnione w rejestrze handlowym nie

zwalnia go wprawdzie od odpowiedzialności wynikającej z art. 298 § 1 k.h., lecz

osoba

taka

może

jednak

wyłączyć

swoją

odpowiedzialność,

wykazując

okoliczności wymienione w art. 298 § 2 k.h. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

4 kwietnia 2000 r., V CKN 10/00, OSNC 2000, nr 12, poz. 219).

Skoro podstawy kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, dlatego Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c. oraz art. 98 k.p.c. w zw.

z art. 39319, 391 § 1 i art. 108 § 1 k.p.c.).