II CK 759/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 759/04

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lipca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa "S.(...)" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przeciwko D. R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 8 lipca 2005 r., kasacji strony

powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt I

ACz (...),

oddala kasację.

Uzasadnienie

W zarzutach od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w P. w dniu 17

stycznia 2003 r. na skutek powództwa wytoczonego przez Spółkę z o.o. S.(...) w W.

przeciwko D. R. pozwana zarzuciła, że weksel, który stanowił podstawę wydania

nakazu, wystawiony jako niezupełny, został wypełniony niezgodnie z porozumieniem, że

roszczenie wynikające z umowy leasingu zawartej między stronami, które weksel ten

zabezpiecza, nie jest w całości wymagalne i że nie nastąpiło rozwiązanie umowy

leasingu, dające podstawę do dochodzenia tego roszczenia. Pozwana zarzuciła także,

że umowa leasingu przewiduje zapis na sąd polubowny. Sąd Okręgowy w P. uznał, że

zapis ten jest ważny i obejmuje spór będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy,

wobec czego postanowieniem z dnia 26 marca 2004 r. uchylił nakaz zapłaty i odrzucił

pozew. Rozstrzygnięcie to zostało zaaprobowane przez Sąd Apelacyjny, który

postanowieniem z dnia 28 lipca 2004 r. oddalił apelację powoda od postanowienia sądu

pierwszej instancji.

Postanowienie sądu drugiej instancji powód zaskarżył kasacją. Zarzucił

naruszenie art. 45 Konstytucji RP, art. 199 k.p.c. i art. 17 prawa wekslowego. Wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu Okręgowego w P. z

dnia 26 marca 2004 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wynika z ustaleń stanowiących podstawę zaskarżonego postanowienia

zapisem na sąd polubowny objęte zostały spory mogące wyniknąć z umowy leasingu

zawartej

przez

strony.

Zapisem

tym,

aczkolwiek

mógł

(postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2003 r., I CK 287/02, OSNC 2004, nr 6, poz. 100), nie

został objęty spór wynikający z zobowiązania wekslowego, którego wykonania dochodzi

powód w rozpoznawanej sprawie. Okoliczność ta nie świadczy jednak o niezasadności

zaskarżonego postanowienia. Podniesienie przez pozwaną w zarzutach od nakazu

zapłaty zarzutów dotyczących stosunku umownego, dla zabezpieczenia wykonania

którego

wystawiony

został

weksel

gwarancyjny

(stosunku

podstawowego)

spowodowało, że sprawa z płaszczyzny stosunku prawa wekslowego, na której

rozpoznawana była wobec wytoczenia powództwa w postępowaniu nakazowym na

podstawie weksla (art. 485 § 2 k.p.c.), przeniesiona została na ogólną płaszczyznę

prawa cywilnego (orzeczenia Sądu Najwyższego: uchwała składu siedmiu sędziów

z dnia 7 stycznia 1967 r., III CZP 19/66, OSNCP 1968, nr 5, poz. 79, uchwała

połączonych Izb: Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia

1972 r., III CZP 17/70, OSNCP 1973, nr 5, poz. 72, wyrok z dnia 14 marca 1997 r., I

CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124, wyrok z dnia 24 października 2000 r., V CKN

136/00, OSNC 2001, nr 6, poz. 89 i uzasadnienie uchwały z dnia 24 lutego 2005 r., III

CZP 86/04, niepubl.). Konsekwencją tego stała się konieczność rozstrzygnięcia przez

sąd (w granicach określonych zarzutami od nakazu zapłaty – art. 493 § 1 k.p.c.),

czy roszczenie powoda znajduje uzasadnienie w stosunku podstawowym łączącym

strony. Należy przy tym zaznaczyć, że rozstrzygnięcie to byłoby przesądzające o losie

roszczenia wekslowego. Przeniesienie sprawy na ogólną płaszczyznę prawa cywilnego,

powodujące

konieczność

rozstrzygnięcia

o

zasadności

roszczenia

powoda

wynikającego z łączącej strony umowy leasingu oznacza, że przy rozstrzyganiu tym nie

może być pominięty zapis poddający pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory

mogące wyniknąć z wymienionej umowy. Zatem podniesienie przez pozwaną w

zarzutach od nakazu zapłaty zarzutu zapisu na sąd polubowny jest skuteczne

i powoduje uchylenie nakazu zapłaty i odrzucenie pozwu (art. 202, 493 § 1, art. 199 § 1

pkt 4 i art. 496 k.p.c.). Orzeczenie zawierające takie rozstrzygniecie nie narusza więc

art. 199 k.p.c.

Uwzględnienie przez sąd powszechny skutecznie podniesionego przez pozwaną

zarzutu zapisu na sąd polubowny, wbrew przekonaniu skarżącego, nie stanowi

pozbawienia go prawa do sądu i nie stanowi o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Poddanie sporów o prawa majątkowe (z wyjątkiem sporów o alimenty i ze stosunku

pracy) pod rozstrzygnięcie sądu polubownego ustawa uzależnia od woli stron (art. 679 §

1 k.p.c.) i wiąże z nim – w razie skutecznego podniesienia zarzutu zapisu na sąd

polubowny (art. 202 k.p.c.) – niedopuszczalność rozpoznania sprawy przez sąd

powszechny (art. 199 § 1 pkt 4 k.p.c.). Jednakże w sprawach podlegających

rozstrzygnięciu przez sąd polubowny stronom służy skarga o uchylenie wyroku tego

sądu, która podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny (art. 712 k.p.c.). O stwierdzeniu

skuteczności oraz wykonalności wyroku sądu polubownego i ugody zawartej przed tym

sądem także orzeka sąd powszechny (art. 711 § 2 i 3 k.p.c.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny, z powołaniem się

na art. 17 prawa wekslowego, wyraził trafny pogląd, że dopuszczalne jest podnoszenie

przez wystawcę weksla gwarancyjnego w stosunku do remitenta dochodzącego

należności z tego weksla, zarzutu wypełnienia weksla niezupełnego niezgodnie z

porozumieniem i zarzutów odwołujących się do stosunku leżącego u

podstaw

zobowiązania wekslowego. Zarzutu naruszenie art. 17 prawa wekslowego skarżący w

ogóle nie uzasadnił. Zasadność tego zarzutu uchyla się zatem spod oceny Sądu

Najwyższego.

Z

przytoczonych

względów

należało

uznać,

że

kasacja

nie

ma

usprawiedliwionych podstaw. Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 k.p.c. w brzmieniu

sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z

2005 r. Nr 13, poz. 98), w związku z art. 3 tej ustawy, postanowił zatem jak w sentencji.