II CK 650/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 650/04

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z urzędu przy uczestnictwie E. S.

o wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie

Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2005 r., kasacji uczestniczki postępowania od

postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 sierpnia 2004 r., sygn. akt IX Ga (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2004 r. dokonał z urzędu

wpisu E. S. do Krajowego Rejestru Sądowego-Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Podstawę dokonania tego wpisu stanowiło wydanie przez Sąd postanowienia

zobowiązującego E. S. do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego.

Złożona przez uczestniczkę postępowania E. S. apelacja została oddalona przez

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. Rozstrzygnięcie to

zostało oparte o ustalenia wskazujące, że Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 6

września 2002 r. nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu w dniu 26

października 1998 r. przeciwko E. S., jako małżonce dłużnika, którego dotyczył nakaz

zapłaty. Tytuł ten stanowił podstawę do zobowiązania E. S. do wyjawienia majątku

w trybie przepisów k.p.c. Postanowienie tej treści zostało wydane przez Sąd Rejonowy

w P. w dniu 22 marca 2004 r. Postanowienie z dnia 6 września 2002 r. w ocenie Sądu

Okręgowego przesądzało o uznaniu E. S. za dłużniczkę, z tym zastrzeżeniem, że

możliwość prowadzenia przeciwko niej egzekucji została ograniczona do majątku

wspólnego. Wydane przez Sąd postanowienie nakazujące dłużniczce wyjawienie

majątku stanowiło natomiast podstawę do wpisania jej do rejestru dłużników

niewypłacalnych na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o

Krajowym Rejestrze Sądowym. Dlatego też zawarty w apelacji zarzut wadliwego

dokonania wpisu był nieuzasadniony.

Kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w P. uczestniczka postępowania

oparła o podstawę naruszenia prawa materialnego (art. 393 1 pkt. 1 k.p.c.), zarzucając

naruszenie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. w wyniku jego błędnej

wykładni. W oparciu o ten zarzut wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia

poprzez uwzględnienie jej apelacji, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym

Rejestrze Sądowym dłużnicy, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku

podlegają z urzędu wpisowi do rejestru dłużników niewypłacalnych. Charakter

postępowania rejestrowego oraz fakt, że powołany wyżej przepis nakazuje dokonanie

wpisu z urzędu, w przypadku wydania przez Sąd postanowienia o wyjawieniu majątku

nakazuje przyjąć, że zakres oceny pozostawiony Sądowi rejestrowemu przy

dokonywaniu wpisu został ustawowo znacznie ograniczony. Zwracał już na to uwagę

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 lutego 2003 r. (V CK7/03,

OSNC 2004/4/67) stwierdzając, że Sąd rejestrowy w postępowaniu o wpis do rejestru

dłużników niewypłacalnych nie bada przyczyn niewypłacalności dłużnika. Podstawą

wpisu do rejestru są bowiem dane zweryfikowane prawomocnym orzeczeniem

sądowym. W przypadku podstawy wpisu określonej w art. 55 ust. 3 ustawy o Krajowym

Rejestrze Sądowym przesłankę do jego dokonania stanowi prawomocne postanowienie

Sądu nakazujące dłużnikowi wyjawienie majątku.

Zarówno powołany wyżej przepis nakazujący dokonanie z urzędu wpisu dłużnika

do rejestru dłużników niewypłacalnych, jak i przepis art. 913 k.p.c. w swojej treści

adresowane są ogólnie do osoby dłużnika. Należy zatem przyjąć ,że w obu tych

przepisach pojęcie dłużnika jest tożsame. Sąd egzekucyjny w świetle postanowień art.

913 k.p.c. może nakazać wyjawienie majątku tylko dłużnikowi. Wydanie przez Sąd

postanowienia zobowiązującego określoną osobę do wyjawienia majątku oznacza

zatem, że została ona uznana przez ten Sąd za dłużnika. Sąd Okręgowy wyraził trafny

pogląd,

że

w

postępowaniu

o

wpis

do

rejestru

dłużników

niewypłacalnych

niedopuszczalne jest weryfikowanie prawomocnych orzeczeń sądowych stanowiących

podstawę wpisu. Sąd rejestrowy nie miał zatem podstaw by kwestionować fakt uznania

uczestniczki postępowania E. S. za dłużniczkę przez Sąd, który wydał postanowienie

zobowiązujące ją do wyjawienia majątku.

Treść art. 55 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie zawiera też

regulacji, która różnicuje podstawę wpisu w zależności od podstawy odpowiedzialności

dłużnika, bądź trybu w jakim wierzyciel uzyskał przeciwko niemu tytuł wykonawczy.

Okoliczność,

że

dłużnik

ponosi

wobec

wierzyciela

jedynie

ograniczoną

odpowiedzialność, w rozpoznawanej sprawie zawężoną do składników majątku

dorobkowego, nie stanowi zatem przyczyny wyłączającej dokonanie jego wpisu do

rejestru dłużników niewypłacalnych. Przy dokonywaniu wpisu Sąd rejestrowy nie bada

też rzeczywistego stanu majątku dorobkowego i osobistego dłużnika, którego status

wynika z faktu nadania przeciwko niemu klauzuli wykonalności w trybie określonym w

art. 787 k.p.c. Podnoszona zatem w kasacji wątpliwość, czy istnienie majątku

osobistego małżonka dłużnika nie obciążonego długami nie sprzeciwia się wpisowi

takiego dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych nie mogła mieć w istocie

znaczenia dla oceny, czy istniała podstawa do dokonania wpisu, co było przedmiotem

kasacji.

Z przyczyn wyżej wskazanych była ona pozbawiona uzasadnionych podstaw i

podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 k.p.c.