Supreme Court allows public procurement exception for waste site cleanup as municipal routine task.

Sygn. akt II CK 630/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Gminy K.

przeciwko Powiatowi Ś.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2005 r., kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala kasację i zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę

1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 13 listopada 2003 r. oddalił powództwo o

zapłatę 37.428,72 zł z odsetkami ustawowymi od 12.08.2002 r. wniesione przez Gminę

K. przeciwko Powiatowi Ś. Sąd ten ustalił, że w dniu 26 listopada 2001 r. strony zawarły

umowę, na mocy której Powiat Ś. zobowiązał się przekazać stronie powodowej 40000 zł

z przeznaczeniem na likwidację „dzikich wysypisk śmieci” zlokalizowanych na terenie

Gminy K. Strony w umowie ustaliły, że zadanie zostanie zrealizowane przy

uwzględnieniu wymogów wynikających z ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o

zamówieniach publicznych. Strona powodowa zleciła opracowanie dokumentacji

technicznej i prowadzenie nadzoru nad realizacją inwestycji w oparciu o umowę o dzieło

i umowę zlecenia, natomiast samą likwidację wysypisk śmieci powierzyła Zakładowi

Usług Komunalnych w K., będącym jej jednostką organizacyjną. W dniu 10 lipca 2002 r.

dokonano odbioru tych prac, a ich łączna wartość wyniosła 37.428,72 zł. W dniu

5 sierpnia 2002 r. strona pozwana dokonała wypowiedzenia umowy z dnia 26 listopada

2001 r. uznając, że strona powodowa nie zachowała wymogów wiążących się z

przepisami ustawy o zamówieniach publicznych.

W ocenie Sądu I instancji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż

zlecenie likwidacji wysypisk śmieci udzielone przez stronę powodową Zakładowi Usług

Komunalnych w K. nie mieściło się w jej bieżącej obsłudze. Nie zachodziła zatem

sytuacja określona w art. 6 ust. 1 pkt 3 litera c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o

zamówieniach publicznych, stanowiąca wyjątek od zasady nakazującej stosowanie

procedur ustawy o zamówieniach publicznych. Strona pozwana była zatem uprawniona

do wypowiedzenia umowy.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji strony powodowej wyrokiem z dnia 18

maja 2004 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że uwzględnił

powództwo w całości. Aprobując w pełnym zakresie dokonane w sprawie ustalenia

faktyczne Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia

bieżącej obsługi podmiotu składającego zamówienie i przyjął wadliwie, iż zlecenie przez

stronę powodową likwidacji dzikich wysypisk śmieci jej zakładowi budżetowemu nie

mieściło się w tym zakresie. Przemawiało to za uznaniem za zasadny zarzutu

naruszenia prawa materialnego art. 6 ust. 1 pkt 3 litera c ustawy z dnia 10 czerwca 1994

r. o zamówieniach publicznych i uwzględnieniem apelacji strony powodowej.

W kasacji opartej o podstawę naruszenia prawa materialnego strona pozwana

zarzuciła

dokonanie

przez

Sąd

Apelacyjny

błędnej

wykładni

i niewłaściwego

zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach

publicznych oraz wadliwą ocenę postanowień § 5 pkt 7 statutu Zakładu Usług

Komunalnych w K.

W oparciu o tę podstawę kasacyjną wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku

poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wobec bezspornych okoliczności faktycznych dotyczących zawartej przez strony

umowy oraz sposobu jej wykonania istota sporu sprowadza się do oceny, czy zlecenie

przez stronę powodową jej zakładowi budżetowemu likwidacji tzw. dzikich wysypisk

śmieci położonych na terenie gminy mieściło się w zakresie jej bieżącej obsługi. W takiej

bowiem sytuacji, wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994

r. o zamówieniach publicznych, do wykonanych przez zakład budżetowy gminy prac, nie

miałby zastosowania przewidziany w ustawie tryb realizacji zamówień publicznych. Przy

wykładni pojęcia bieżącej obsługi zamawiającego (w rozpoznawanej sprawie powodowej

gminy) należy mieć na uwadze, że gminne jednostki samorządu terytorialnego tworzą

zwykle zakłady budżetowe, których zadaniem jest realizacja ich obowiązków w zakresie

obsługi mieszkańców wykonywanych w ramach gospodarki komunalnej. O tyle też

zasadne było stanowisko Sądu Apelacyjnego, że dla dokonania oceny, czy likwidacja

dzikich wysypisk śmieci była związana z bieżącą obsługą gminy, należało uwzględnić,

jaki jest zakres bieżącej działalności Zakładu Usług Komunalnych w K. Ze statutu tego

zakładu wynika, że do przedmiotu jego działalności należy utrzymanie czystości i

porządku na terenie gminy, w tym unieszkodliwianie odpadów komunalnych. Brak jest

zatem podstaw do kwestionowania oceny Sądu Apelacyjnego, że także likwidacja

dzikich wysypisk śmieci była zadaniem mieszczącym się w zakresie działalności tego

zakładu.

W kasacji zasadnie jednak podniesiono, że użyte w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy

o zamówieniach publicznych pojęcie bieżącej działalności odnosi się do zamawiającego,

a nie do jego jednostki budżetowej. Miał zatem rację skarżący, że wykładnia pojęcia

bieżącej obsługi zamawiającego nie może być dokonywana wyłącznie poprzez ocenę

zakresu zadań , dla wykonywania których zamawiający utworzył zakład budżetowy. W

takim bowiem przypadku każde zlecenie udzielone zakładowi budżetowemu w zakresie

jego działalności musiałoby być traktowane jako nie podlegające przepisom ustawy o

zamówieniach publicznych. Powołany wyżej przepis stanowi zaś podstawę do

odstąpienia od trybu realizacji zamówień publicznych przy uwzględnieniu dwóch

przesłanek. Jedynie jedną z nich jest udzielenie zamówienia na rzecz jednostki

budżetowej zamawiającego. Kolejną przesłanką jest zaś, aby zamówienie udzielone

zakładowi budżetowemu mieściło się w zakresie bieżącej obsługi zamawiającego. W

istocie konieczna była zatem ocena, czy likwidacja dzikich wysypisk śmieci stanowiła

bieżące zadanie gminy, które mogło być zrealizowane przez jej zakład budżetowy.

Rozstrzygając tę kwestię należało uwzględnić, że zadania własne gmin obejmują

między innymi utrzymanie czystości i porządku na ich terenie. Realizacja tego rodzaju

zadań wymaga podejmowania działań o charakterze stałym, a zatem należy do zadań

bieżących gminy. Brak jest zaś podstaw, by obowiązek utrzymania czystości i porządku

rozumieć wyłącznie jako usuwanie odpadów z miejsc przeznaczonych do ich

składowania. Realizacja powyższego obowiązku obejmuje również utrzymanie porządku

w miejscach, które zostały zanieczyszczone odpadami komunalnymi, pozostawionymi

przez osoby nie przestrzegające zasad postępowania z takimi odpadami. Biorąc

powyższe pod uwagę, należało przyjąć, że likwidacja dzikich wysypisk śmieci mieściła

się w ramach bieżącej działalności powodowej gminy i zlecenie ich usunięcia jednostce

organizacyjnej, do której zadań statutowych należy utrzymanie czystości i porządku

uzasadniało odstąpienie od trybu zamówień publicznych w oparciu o treść art. 6 ust. 1

pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych.

Z powyższych względów kasacja była pozbawiona uzasadnionych podstaw

i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 k.p.c.