II CK 609/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 609/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSA Andrzej Struzik

w sprawie z powództwa J. W.

przeciwko Z. W.

o rozwód,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 kwietnia 2005 r., kasacji

pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem zaocznym z dnia 2 grudnia 2002 r. rozwiązał

małżeństwo stron, zawarte w dniu 7 marca 1991 r. w USC W., (Niemcy), przez rozwód

bez orzekania o winie.

Na skutek sprzeciwu pozwanej od tego orzeczenia Sąd Okręgowy wyrokiem z

dnia 17 listopada 2003 r. uchylił wyrok zaoczny i oddalił powództwo, uznając, że między

stronami nie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.

Po rozpoznaniu apelacji powoda od tego rozstrzygnięcia, Sąd Apelacyjny

wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. zmienił je i orzekł rozwód z winy pozwanej.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła pozwana kasacją, zarzucając naruszenie

art. 56 § 1 i art. 57 k.r.i o. oraz art. 233 § 1, art. 316, art. 328 § 2 i art. 382 k.p.c. i

wnosząc o jego zmianę przez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca bezpodstawnie kwestionuje prawidłowość ustaleń i oceny Sądu co do

zaistnienia trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego stron. Jest bezsporne,

iż niniejsza sprawa jest drugim ich procesem rozwodowym (pierwszy został wniesiony w

1998 r.). Prawomocnym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000 r. orzeczona została separacja,

a pozew rozwodowy w niniejszej sprawie wniesiony został 9 sierpnia 2002 r.

Uwzględniając fakt, że strony są w podeszłym wieku oraz, że przedtem każda z nich

była już w innym związku małżeńskim, należy przyjąć, że obecna sytuacja nie jest

przejściowym kryzysem małżeńskim, jak to ocenia skarżąca, ale jak przyjął Sąd trwałym i zupełnym rozkładem ich pożycia. Dlatego niezasadny jest zarzut kasacji

naruszenia art. 56 § 1 k.r.i o. oraz przepisów procesowych, na podstawie których

pozwana podważa prawidłowość ustaleń Sądu w tym przedmiocie.

Nie

sposób

jest

natomiast

odeprzeć

zarzutów

kasacji

kwestionujących

przypisanie pozwanej wyłącznej winy za rozkład pożycia stron. Rozstrzygnięcie w tej

mierze oparł Sąd w zasadzie na zeznaniach powoda. Procesowo jest to dopuszczalne,

ale wymaga przeprowadzenia wnikliwego dowodu z przesłuchania stron, a następnie

szczegółowej jego oceny. Orzeczenie o winie, niezależnie od poważnych następstw

prawnych, zwłaszcza w zakresie obowiązku alimentacji byłego małżonka, stanowi

swoiste podsumowanie i ocenę wspólnego pożycia. Dlatego jego uzasadnienie powinno

być szczególnie wyważone i wszechstronnie uargumentowane. Tymczasem w treści

uzasadnienia Sądu w kwestii winy operuje się kilkoma ogólnikami, nie wskazując nawet

kiedy określone fakty czy zachowania zarzucane pozwanej miały miejsce i na czy bliżej

polegały. Nie przesądzając ostatecznego wyniku tej kwestii, należy przyjąć, że w

obecnym stanie sprawy jest to niewystarczające do przypisania wyłącznej winy,

zwłaszcza w sytuacji, kiedy sam powód nie domagał się uznania winy pozwanej.

Dlatego zarzut kasacji naruszenia art. 57 k.r.i o. oraz zarzuty uchybienia przepisom

procesowym, w części odnoszącej się do ustalenia winy, okazały się usprawiedliwione.

Uwzględniając zaś obowiązującą w tym zakresie zasadę integralności wyroku

rozwodowego, należało zaskarżone orzeczenie uchylić i przekazać sprawę do

ponownego rozpoznania (art. 39313 w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.).