Supreme Court quashes appeal verdict due to invalid proceedings where defendant was unaware of the hearing.

Sygn. akt II CK 399/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Zarządu R.(...) II w C. przeciwko R.(...) II w C.

o uchylenie uchwały, po rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu

15 grudnia 2005 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15

grudnia 2004 r., sygn. akt I ACa (...),

uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie apelacyjne w zakresie rozprawy z

dnia 15 grudnia 2004 r. i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania,

pozostawiając

temu

Sądowi

rozstrzygnięcie

o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił apelację pozwanej od wyroku,

którym Sąd Okręgowy w P. uchylił uchwałę Walnego Zgromadzenia R.(...) w C. z dnia

16 stycznia 2004 r. dotyczącą wyboru likwidatora.

Z podstawy faktycznej wyroku wynika, że dnia 16 stycznia 2004 r. odbyło się

Walne Zgromadzenie pozwanej spółdzielni, na którym podjęto uchwałę o postawieniu

spółdzielni w stan likwidacji i wyborze na jej likwidatora T. W. W chwili wyboru T. W.

pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej spółdzielni, z której zrezygnował na Walnym

Zgromadzeniu w dniu 18 lutego 2004 r.

Statut pozwanej spółdzielni stanowi, że nie można być jednocześnie członkiem

Rady Nadzorczej i Zarządu tej samej spółdzielni i przewiduje odpowiednie zastosowanie

tej zasady do likwidatora spółdzielni (§ 49 i § 63).

Sądy obu instancji uznały, że zaskarżona uchwała zapadła z naruszenie prawa i

statutu pozwanej spółdzielni. Zarówno z prawa spółdzielczego (art. 119 § 1 w zw. z art.

56 § 1), jak i przytoczonych paragrafów statutu spółdzielni wynika, że nie można być

jednocześnie likwidatorem spółdzielni i członkiem jej Rady Nadzorczej. Uchwała o

wyborze T. W. na likwidatora spółdzielni, mimo że w chwili wyboru był on członkiem

Rady Nadzorczej, została zatem podjęta z naruszeniem wskazanych przepisów prawa i

postanowień statutu spółdzielni.

W kasacji, opartej tylko na drugiej podstawie z art. 393 1 k.p.c., pełnomocnik

pozwanej zarzucił naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. polegające na pozbawieniu skarżącej

możliwości obrony swych prawa na skutek przeprowadzenia rozprawy apelacyjnej, w

której - z powodu nieprawidłowego zawiadomienia - nie wzięła ona udziału. Powołując

się na tę podstawę, wniósł „o uchylenie zaskarżonego wyroku”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z akt sprawy wynika, że dnia 13 grudnia 2004 r., a więc przed rozprawą

apelacyjną z dnia 15 grudnia 2004 r., wpłynęło do Sądu Apelacyjnego pismo

pełnomocnika

pozwanej,

z

którego

wynika,

iż

członkowie

Rady

Nadzorczej

reprezentujący w sprawie pozwaną spółdzielnię, nie posiadają żadnej informacji o toku

postępowania w sprawie od czasu przekazania jej z apelacją Sądowi odwoławczemu w

dnia 21 czerwca 2004 r.

Dnia 23 lutego 2005 r. Sąd Apelacyjny przywrócił pozwanej termin do złożenia

wniosku o doręczenie odpisu wyroku oddalającego apelację z uzasadnieniem. Z

protokołu rozprawy wyznaczonej w celu rozpoznania tego wniosku wynika, że księgowa

spółdzielni, która podpisała dowód zawiadomienia pozwanej o terminie rozprawy

apelacyjnej z dnia 15 grudnia 2004 r., nie przekazała tego zawiadomienia członkom

Rady Nadzorczej.

W świetle tych ustaleń należy podzielić zarzut pozwanej, że postępowanie

apelacyjne w zakresie rozprawy apelacyjnej jest dotknięte nieważnością postępowania.

W

judykaturze

Sądu

Najwyższego

jest

utrwalone

stanowisko,

że nieważność

postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy strona procesu,

wbrew swej woli, zostaje faktycznie pozbawiona możności działania (por. orzeczenie

Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 1961 r., 3 CR 953/60, „Nowe Prawo" 1963, nr 1.

s. 117, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1999 r., II PR 371/65, OSNCP

1966, nr 10. poz. 172, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r., II CKN 318/98

niepubl.). Ten przejaw nieważności występuje - co wielokrotnie podkreślano w

judykaturze - np. w takich wypadkach, gdy strona w następstwie niezawiadomienia jej o

terminie rozprawy, jednej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, nie może

w niej wziąć udziału (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1963 r., III

CR 142/63, OSNC 1964, nr 7-8, poz.172, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia

1967 r., II CR 412/66 niepubl.). Uzasadniony jest więc wniosek, że przeprowadzenie

rozprawy apelacyjnej w dniu 15 grudnia 2004 r. w przedstawionych wyżej

okolicznościach pozbawiło skarżącą możności obrony swych praw, a tym samym

stanowiło wadliwość powodującą nieważność postępowania. Dla oceny nieważności co oczywiste - nie ma znaczenia fakt, czy stwierdzona wadliwość miała lub mogła mieć

wpływ na treść wydanego wyroku (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia

10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000, nr 12, poz. 220).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy - na podstawie art. 386 § 2 w zw. z

art. 39319 k.p.c. oraz w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr

13. poz. 98) orzekł, jak w sentencji wyroku.