II CK 367/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 367/05

POSTANOWIENIE

Dnia 23 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tadeusz Domińczyk

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku B. P., Grażyny Wurm, K. P., P. P. – następców prawnych M. P.

przy uczestnictwie Miasta P. - Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G.(…)" w P.

o wpis,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2005 r., kasacji

uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia

2001 r., sygn. akt II Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. z

dnia 25 kwietnia 2000 r. sygn. L.dz. Kw (…), Kw nr (…) i przekazuje sprawę temu

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 23 stycznia 2001 r. oddalił apelację

uczestnika

postępowania

Miasta

P. od

postanowienia

Sądu

Rejonowego

odmawiającego wpisu wnioskodawców M. i B. małżonków P. jako właścicieli na

podstawie decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego

osobom fizycznym w prawo własności, wydanej w trybie przepisów ustawy z dnia 4

września 1997 r. (Dz. U. Nr 123, poz.781 ze zm.).

Sądy orzekające w tej sprawie uznały, że decyzja o przekształceniu jest

nieważna, gdyż została wydana przez zastępcę dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru

Miejskiego „G.(…)” w P. działającego z upoważnienia dyrektora, który swoje

kompetencje wywodził z uchwały Rady Miasta P. z 25 czerwca 1991 r. upoważniającej

go do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Sąd

Okręgowy stwierdził, że upoważnienie zawarte w powołanej uchwale miało oparcie w

przepisie art. 39 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym (obecnie samorządzie

gminnym) i wyraził pogląd, że dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działał

jako organ upoważniony w imieniu Prezydenta Miasta Poznania posiadającego

kompetencje ustawowe. Dyrektor G.(…) nie mógł zatem – na podstawie art. 268 a k.p.a.

– przenosić tego upoważnienia na dalsze osoby, w szczególności na pracowników

kierowanej jednostki.

Uczestnik postępowania – Miasto P. w kasacji od tego postanowienia, opartej na

obu podstawach wymienionych w art. 3931 pkt. 1 i 2 k.p.c. zarzucił naruszenie

przepisów art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez

przyjęcie, że kierownik jednostki organizacyjnej upoważniony na mocy tego przepisu

przez radę gminy, wydając decyzję administracyjną działa w imieniu prezydenta miasta,

a nie jako organ administracji w rozumieniu art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a. w imieniu własnym;

- art. 268 a k.p.a. przez przyjęcie, że kierownik komunalnej jednostki

organizacyjnej sam upoważniony przez radę gminy do wydawania decyzji, nie może

udzielić dalszego upoważnienia. W

konkluzji wniósł o

zmianę zaskarżonego

postanowienia i uwzględnienie wniosku, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem,

który wyczerpuje

istotę

rozpoznawanej

sprawy,

a

także

jest

przedmiotem zarzutów kasacyjnych sprowadza się do dokonania wykładni przepisu art.

39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ

jednostki wymienionej w tym przepisie upoważniony na podstawie uchwały rady gminy

do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, działa w imieniu

wójta (burmistrza, prezydenta miasta), czy też jest organem w rozumieniu art. 5 § 2

pkt.3 k.p.a.

Zagadnienie to rozstrzygnął już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 27.06.2001 r.

w sprawie II CKN 880/00 (OSNC 2002/3/33) stwierdzając, że organ jednostki

wymienionej w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, upoważniony przez radę

gminy do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, może na

podstawie art. 268a k.p.a. udzielić pełnomocnictwa administracyjnego pracownikowi

kierowanej jednostki do załatwienia spraw w jego imieniu. Uzasadniając ten pogląd

przytoczył, że przepis art. 268 a k.p.a. zezwalający organowi administracji państwowej

upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w

jego imieniu, w tym wydawania decyzji administracyjnych

– regulujący tzw.

pełnomocnictwo administracyjne, wszedł w życie 24 października 1987 r. Przywrócenie

samorządu terytorialnego nastąpiło w okresie, w którym Kodeks postępowania

administracyjnego – jak wynikało z brzmienia art. 1 § 1 – normował postępowanie przed

organami

administracji

państwowej,

a

nie

publicznej.

Konieczne

zatem

było

wprowadzenie do ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym

podobnego przepisu (art. 39 ust. 2) zezwalającego wójtowi lub burmistrzowi na

upoważnienie zastępców oraz innych pracowników urzędu do wydawania w ich imieniu

decyzji administracyjnych.

Odmienny charakter miało natomiast upoważnienie dokonane przez radę gminy

na podstawie art. 39 ust. 3 tej ustawy. Różnice w stosunku do pełnomocnictwa

administracyjnego dotyczyły podmiotu upoważniającego i upoważnionego, rodzaju aktu i

skutku przeniesienia uprawnień. Dokonywane uchwałą właściwej rady gminy (miasta)

stanowiło akt prawa miejscowego skierowany do organu upoważnionego, wiążący

nieokreślony krąg osób potencjalnych stron postępowania administracyjnego. Uchwała

rady przenosząc kompetencje organu ustawowego wyłączała go z prowadzenia

postępowań w tych sprawach.

Z tych względów zawarta w ustawie szczególnej – art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4

września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego

osobom fizycznym w prawo własności (jedn. tekst Dz. U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746) –

konkretyzacja podmiotu upoważnionego do wydania takiej decyzji, nie wyłącza ogólnej

reguły zawartej w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że rada

gminy może upoważnić do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu administracji

publicznej także organ wykonawczy jednostki pomocniczej. Organ ten stawał się

organem właściwym rzeczowo w rozumieniu art. 20 k.p.a. Ponieważ załatwienie sprawy

przez wydanie decyzji następowało na podstawie przepisów kodeksu postępowania

administracyjnego, nie ma podstaw do wyłączenia stosowania art. 268a k.p.a. w

związku z art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a., który reguluje tzw. pełnomocnictwo administracyjne,

zezwalając wszystkim organom administracji publicznej (w tym także każdemu organowi

jednostek samorządu terytorialnego, a nie tylko wójtowi lub burmistrzowi) na

upoważnienie pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w

jego imieniu, w tym wydawania decyzji administracyjnych. Przepis art.268 a k. p. a . nie

wprowadza w tym przedmiocie żadnych ograniczeń podmiotowych.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. w związku z art.

3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98)

orzekł, jak w sentencji.