II CK 280/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 280/04

POSTANOWIENIE

Dnia 17 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Zbigniew Kwaśniewski

Protokolant Anna Jasińska

w sprawie z wniosku Z.T.

przy uczestnictwie S.T.

o podział majątku,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 17 grudnia 2004 r.,

kasacji wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w S.

z dnia 16 grudnia 2003 r., sygn. akt [...],

1. uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej

wniosek

o

ustalenie

nierównych

udziałów

(pkt

1)

i zasądzającej dopłatę w kwocie 76.498 zł (pkt 3) i w tym

zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w S. do

ponownego

rozpoznania

postępowania kasacyjnego.

2. poza tym kasację oddala.

i

orzeczenia

o kosztach

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2003 r., dokonał

podziału majątku wspólnego Z.T. i S.T. w ten sposób, że każdemu z nich przyznał

składniki majątkowe wymienione w pkt. IV postanowienia, ustalił że udział Z.T.

w majątku wspólnym wynosi 2/3, a

S.T. 1/3

i zasądził od Z.T. na rzecz S.T.

dopłatę w kwocie 26.998,21 zł, płatną w 48 ratach miesięcznych.

Rozstrzygnięcie w zakresie dopłaty oparł na ustaleniu, że wkład budowlany

na spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. S. 32/30

wynoszący 603.840 zł został zgromadzony

z następujących kwot:

15.000 zł przelanej ze Spółdzielni

Mieszkaniowej „D.”, jako pożyczka

z zakładu pracy spłacona przez wnioskodawczynię w 1975 r.;

377.102 zł wpłaconej w kasie Spółdzielni Mieszkaniowej, w tym 100.000 zł z

majątku odrębnego wnioskodawczyni;

211.738 zł bonifikaty udzielonej przez NBP, stanowiącej majątek wspólny.

Wnioskodawczyni

przed

zawarciem

małżeństwa

miała

oszczędności

w kwocie 100.000 zł i 3.000 dolarów, a uczestnik 100.000 zł oraz 5.000 dolarów

i środki te zostały przeznaczone na uiszczenie wkładu budowlanego na mieszkanie

przy ul. S.

Aktualna wartość lokalu mieszkalnego

wynosi 125.906 zł zatem nakład

wnioskodawczyni z majątku odrębnego wynoszący 19 %

równa się aktualnie

kwocie 23.922,14 zł, tj. 19 % z kwoty 125.906 zł.

Uczestnik po zawarciu małżeństwa pracował przez 4 miesiące, w marcu

1980 r. przestał pracować i początkowo pomagał w obowiązkach domowych

zajmując się synem, później odmówił tej pomocy i wnioskodawczyni pozostawiała

syna pod opieką innych osób. W 1983 r. pracował przez kilka miesięcy . W 1985 r.

zatrudnił się ponownie, jednak pieniądze przeznaczał przede wszystkim na swoje

potrzeby. Wnioskodawczyni sama opiekowała się synem, głównie ona ponosiła

opłaty za przedszkole, uiszczała czynsz za mieszkanie i opiekowała się

schorowaną teściową, którą uczestnik sprowadził do mieszkania.

Sąd Okręgowy w S. rozpoznając sprawę

na skutek apelacji uczestnika

postępowania, zmienił ustalenia faktyczne i przyjął, że uczestnik zawodowo

pracował do kwietnia 1981 r. oraz, że majątek wspólny powstał w okresie

pierwszych dwóch lat po zawarciu małżeństwa.

W świetle tak zrekonstruowanego stanu faktycznego, postanowieniem z dnia

16 grudnia 2003 r. zmienił orzeczenie Sądu Rejonowego w ten sposób, że oddalił

wniosek o ustalenie nierównych udziałów, ustalił, że uczestnik poczynił nakłady

z majątku odrębnego na majątek wspólny w kwocie 54.139 zł, objął je rozliczeniem

i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika dopłatę w kwocie 76.498 zł.

Poza tym apelację oddalił.

W motywach stwierdził, że uznanie Sądu Rejonowego o nierówności

udziałów pozbawione jest zasadności, a ma zastosowanie reguła wyrażona w art.

43 § 1 k. r. o.

Wnioskodawczyni w kasacji opartej na drugiej podstawie kasacyjnej (art.

3931 pkt. 2 k.p.c.) zarzuciła naruszenie :

art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie odmiennych ustaleń i wydanie orzeczenia

merytorycznego pozbawiając stronę możliwości kontroli instancyjnej;

art. 328 § 2 k.p.c. przez pominięcie w uzasadnieniu oceny tej części

materiału dowodowego dokonanej przez sąd I instancji, którą ocenił w sposób

odmienny ;

art. 382 k.p.c. przez wydanie orzeczenia wbrew zasadzie, że sąd

odwoławczy orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed

sądem I instancji.

W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 328 §2 k.p.c. nie może odnieść skutku.

Przepis ten zastosowany odpowiednio

do uzasadnienia orzeczenia sądu

drugiej instancji (art. 391 k.p.c.) oznacza, że uzasadnienie to nie musi zawierać

wszystkich elementów uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, a tylko takie

elementy, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpoznania sprawy

wyznaczony przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd

drugiej

instancji.

zaskarżonego

Wbrew

stanowisku

postanowienia

skarżącej

zawiera

wszystkie

konstrukcja

uzasadnienia

wymagane

elementy.

W uzasadnieniu tym Sąd Okręgowy jasno i w sposób nie budzący wątpliwości

wskazał przyczyny z powodu których zdyskwalifikował ustalenie Sądu o nierównych

udziałach w majątku wspólnym. W konfrontacji zatem z treścią uzasadnienia

zaskarżonego orzeczenia nie daje się obronić zarzut naruszenia wymienionego

przepisu.

Odrębną natomiast kwestią jest zagadnienie słuszności innej oceny przez

Sąd Okręgowy materiału zebranego w Sądzie Rejonowym i w tym zakresie zarzut

naruszenia art. 382 i 233 § 1 k.p.c. okazał się częściowo zasadny.

Wprawdzie nie ma racji skarżąca o ile zwalcza odmienną ocenę dowodów,

co do sum uiszczonych przez uczestnika z majątku odrębnego na poczet wkładu

budowlanego. W tym zakresie Sąd Okręgowy nie przekraczając kompetencji sądu

odwoławczego z art. 382 k.p.c. i 233

§ 1 k.p.c. (por. uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999/78/124) słusznie stwierdził, że Sąd Rejonowy

pominął w ocenie fakt dokonania

przez uczestnika postępowania nakładu z majątku odrębnego na wkład budowlany

i zajął co do tego konkretne umotywowane stanowisko z wyliczeniem sumy (k. 659

akt). W zestawieniu zatem z treścią uzasadnienia

zarzut dowolności oceny

dowodów w tej materii nie może się utrzymać. Nie można jednak odmówić

słuszności temu zarzutowi o ile dotyczy ustalenia równych udziałów w majątku

wspólnym.

Sąd Okręgowy w tym zakresie nie dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy

zebranego materiału, a wniosek o równych udziałach oparł na wybiórczych

dowodach, stwierdzając „dowody te w postaci zeznań choćby wnioskodawczyni

oraz opinii biegłego A. ... dają podstawy do stwierdzenia, iż majątek wspólny objęty

podziałem powstał w okresie pierwszych dwóch lat po zawarciu związku

małżeńskiego. Również z zeznań wnioskodawczyni wynika, iż uczestnik zawodowo

pracował do kwietnia 1981 r., co pozbawia zasadności uznanie, iż udziały stron

w majątku wspólnym są odmienne niż reguła wyrażona w przepisie art. 43 § 1

k.r.o.” Tymczasem ustalenia te nie znajdują potwierdzenia w powołanym materiale,

zwłaszcza w zeznaniach wnioskodawczyni (k. 540-544, 572-575, świadka L.P. (k.

407-410 akt), z których między innymi wynika, że uczestnik pracował tylko

zarobkowo przez cztery miesiące w ciągu dwóch lat, które Sąd Okręgowy przyjął za

okres, w którym powstał majątek objęty podziałem.

Tak dokonana ocena dowodów w tym zakresie uniemożliwia skuteczne

odparcie zarzutu naruszenia art. 382 w związku z art. 233 § 1 k.p.c., co skutkowało

uchyleniem zaskarżonego orzeczenia w tej części (art. 39313), a poza tym

oddaleniem kasacji (art. 39312 k.p.c.).