II CK 265/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 265/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Bronisław Czech

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. C. i F. C. przeciwko Z. P. o zobowiązanie do złożenia

oświadczenia woli, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2005

r., kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 grudnia 2004 r., sygn. akt I

ACa (...),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił apelację powodów od wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 14 maja 2004 r., oddalającego powództwo o zobowiązanie

pozwanego do złożenia oświadczenia woli dotyczącego przeniesienia na rzecz

powodów udziału we własności zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości

położonej w W., podarowanej przez powodów pozwanemu i jego żonie (córce powodów)

w dniu 20 stycznia 1994 r.; u podstaw powództwa leżały twierdzenia o rażącej

niewdzięczności pozwanego w stosunku do powodów.

Powodowie jako podstawy kasacyjne przytoczyli naruszenie przez Sąd

Apelacyjny art. 233 § 1 w związku z art. 382 k.p.c. oraz art. 898 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 w związku z art. 382 k.p.c. przez oparcie

zaskarżonego wyroku na ustaleniach faktycznych dokonanych w sposób sprzeczny z

zasadami doświadczenia

życiowego

i regułami logicznego

rozumowania

oraz

z pominięciem wszechstronnego rozważenie zebranego materiału dowodowego jest

chybiony już choćby z tego tylko powodu, że wspomniane nieprawidłowości skarżący

łączą z ustaleniami dotyczącymi faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem skarżących, zebrany materiał dowodowy, prawidłowo oceniony, dawał - inaczej

niż przyjął Sąd Apelacyjny - podstawy do stwierdzenia, że pozwany nie podejmował

prac niezbędnych do utrzymania podarowanej mu nieruchomości w odpowiednim stanie,

pomimo iż znajdujący się na tej nieruchomości dom, już nienowy, wymagał „męskiej

ręki”. Gdyby jednak nawet tak było jak twierdzą skarżący, nie mogłoby to samo przez się

uzasadniać przypisania pozwanemu rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1

k.c. Za będące wyrazem rażącej niewdzięczności w znaczeniu powołanego przepisu

uznaje się przede wszystkim takie zachowania obdarowanego, które dotyczą

bezpośrednio darczyńcy, i które są podjęte przeciwko niemu w nieprzyjaznym zamiarze.

Ponadto,

do

aktów

stanowiących

wyraz

rażącej

niewdzięczności

w

świetle

wymienionego przepisu zalicza się wysoce naganne zachowania obdarowanego

skierowane wprawdzie bezpośrednio nie przeciwko darczyńcy, lecz przeciwko osobie

jemu bliskiej, dotykające jednak jednocześnie również samego darczyńcę (por. M.

Safjan, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. II, Warszawa 2005, s.

788 i 789, oraz cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Zawiedzione

oczekiwania powodów co do odpowiedniego zajmowania się przez pozwanego

przedmiotem darowizny nie mogłyby więc same przez się, jako nie spełniające

wspomnianych wymagań art. 898 § 1 k.c., uzasadniać odwołania darowizny na

podstawie tego przepisu. Obdarowany po nabyciu własności podarowanej rzeczy może

nią w zasadzie swobodnie dysponować (art. 140 k.c.) bez obawy, że jego zachowanie

się w stosunku do rzeczy zostanie zakwalifikowane jako akt rażącej niewdzięczności w

rozumieniu art. 898 § 1 k.c.

W świetle powyższych wyjaśnień, za bezzasadny należy uznać także zarzut

naruszenia art. 898 k.c. przez błędną jego interpretację przejawiającą się w wykluczeniu

uznania za wyraz rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy niezgodnego z zasadami

prawidłowej gospodarki działania lub zaniechania obdarowanego w stosunku do

przedmiotu darowizny.

Sąd Apelacyjny trafnie również przyjął, że – niezależnie od złożenia przez

powodów oświadczenia o odwołaniu darowizny po upływie terminu określonego w art.

899 §3 k.c. - ustalone na podstawie zebranego materiału dowodowego zachowania

pozwanego

(użycie

obraźliwego

słowa

wobec powoda, popchnięcie

go oraz

niedopuszczenie do telefonu), choć naganne, nie mogły być uznane za wyraz rażącej

niewdzięczności wobec powodów, ponieważ zostały popełnione w uniesieniu i

rozdrażnieniu wywołanym przez żonę pozwanego oraz powodów.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c.

w związku z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z

2005 r. Nr 13, poz. 98) orzekł jak w sentencji.