Supreme Court allows claim for unjust enrichment where defendant used plaintiff's sewage plant without contract.

Sygn. akt II CK 179/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Tadeusz Żyznowski

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 listopada 2004 r.,

kasacji strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 26 listopada 2003 r., sygn. akt [...],

uchyla

zaskarżony

Okręgowemu

w

wyrok

Ł.

i

do

przekazuje

sprawę

ponownego

Sądowi

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W sprawie jest rzeczą bezsporną, iż strona pozwana korzystała z należącej

do powoda oczyszczalni ścieków. Powód dochodzi zasądzenia od pozwanej

10.450,46 zł. za odprowadzanie ścieków w okresie od 1 stycznia do 30 września

2002 r. Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 30 czerwca 2003 r. oddalił powództwo.

Sąd ten uznał, że zgodnie z obowiązującym prawem zbiorowe odprowadzanie

ścieków stanowi zadanie własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy o samorządzie

gminnym z dnia 8 marca 1990 r. - Dz. U. nr 13, poz. 74, ze zm. w zw. z art. 3 ust. 1

i art. 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i

zbiorowym odprowadzaniu ścieków – Dz. U. nr 72, poz. 749, ze zm., zwanej dalej

„ustawą z 7 czerwca 2001 r.”). Gmina wykonuje te zadania przy pomocy swoich

jednostek organizacyjnych, albo za pośrednictwem samodzielnych przedsiębiorstw

wodociągowo – kanalizacyjnych, zajmujących się świadczeniem

usług o

charakterze komunalnym. Usługi te są odpłatne, przy czym z reguły częściowo

przez gminę dotowane. Pozwana nie miała więc obowiązku zapłaty za

odprowadzanie

ścieków

innemu

podmiotowi

(powodowi),

który

takim

przedsiębiorstwem komunalnym nie jest. Dlatego roszczenie strony powodowej

podlegało oddaleniu.

Apelacja powoda

od

tego

orzeczenia

została

oddalona wyrokiem

Sądu

Okręgowego w Ł. z dnia 26 listopada 2003 r., który podzielił stanowisko prawne

Sądu I – ej Instancji.

W kasacji od tego wyroku powód zarzucił naruszenia art. 405 w zw. z art. 140 k.c.

i art. 6 ustawy z 7 czerwca 2001 r. oraz art. 378 § 1 k.p.c., wnosząc o uchylenie

orzeczeń Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zbiorowe odprowadzanie ścieków, podobnie jak zbiorowe zaopatrzenie

w wodę, należy do podstawowych zadań komunalnych każdej gminy. Zadania te

mają

newralgiczny

charakter

ze

względu

na

konieczność

zapewnienia

funkcjonowania tego typu usług w sposób ciągły i niezawodny, a jednocześnie

gwarantujący odbiorcom odpowiedni poziom ich jakości z punktu widzenia zdrowia

i bezpieczeństwa mieszkańców, przy jednoczesnym uwzględnianiu wymagań

ochrony środowiska. Dlatego też prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę

oraz zbiorowe odprowadzanie ścieków podlega ścisłej reglamentacji ustawowej,

przewidzianej w ustawie z 7 czerwca 2001 r. Z treści art. 2 pkt. 4 w zw. z art. 16 tej

ustawy

wynika,

organizacyjnych

że

prowadzenie

gminy,

nie

tego

typu

posiadających

usług

należy

osobowości

do

prawnej

jednostek

oraz

do

przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych, które muszą mieć na to

odpowiednie zezwolenie wójta (burmistrza lub prezydenta miasta). Takie

ograniczenie podmiotowe stanowi niewątpliwie wyjątek od zasady swobody

prowadzenia działalności gospodarczej i jest usprawiedliwione nie tylko względami,

na wspomniany już, newralgiczny charakter usług komunalnych, ale i na to, że

opłaty za te usługi są limitowane w postaci taryf, zatwierdzanych w drodze uchwały

gminy (art. 20 w zw. z art. 24 ustawy z 7 czerwca 2001 r.). Zatwierdzona w ten

sposób taryfa jest wiążąca dla przedsiębiorstwa świadczącego usługę i dla odbiorcy

usługi. Wynika z tego, że usługobiorca (w tym przypadku pozwany) nie miał

obowiązku uiszczania opłaty za zbiorowe odprowadzanie ścieków w kwocie

wyższej od ustalonej w taryfie. W sprawie jest rzeczą bezsporną, że od 1 stycznia

do 30 września 2002 r. pozwany odprowadzał ścieki do oczyszczalni należącej

w tamtym okresie do powoda, nie zawierając w tym przedmiocie żadnej umowy, ani

z pozwanym, ani z gminą. Korzystając z urządzeń oczyszczalni powoda

zaoszczędził

wydatku,

przedsiębiorstwa

jaki

wodociągowo

musiałby

–

ponieść

na

kanalizacyjnego

rzecz

w

odpowiedniego

wysokości

ustalonej

w obowiązującej wówczas taryfie za odprowadzanie ścieków. W tym zakresie

można więc mówić o bezpodstawnym wzbogaceniu się pozwanego kosztem

powoda, czego nie miał na względzie Sąd Okręgowy, a co usprawiedliwiało

zgłoszone zarzuty kasacyjne.

Trzeba natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Sądów obu instancji, że nie ma

podstaw prawnych żądanie powoda zapłacenia przez pozwanego wyższych stawek

opłat, narzuconych mu jednostronnie przez skarżącego. Ponieważ dotychczas

w sprawie nie ustalono stawek należności taryfowej za sporny okres korzystania

z oczyszczalni powoda, zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku

w całości. Dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 393 13 k.p.c. w zw. z art. 108 §

2 k.p.c.).