II CK 137/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CK 137/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Hubert Wrzeszcz

Protokolant Anna Banasiuk

w sprawie z powództwa R. K.

przeciwko D. J. i R. W.

o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 1 kwietnia 2004 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł.

z dnia 7 stycznia 2003 r.,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy i w całości aprobowane

w instancji odwoławczej nie zostały przez powoda R. K. zakwestionowane w

kasacji. Z poczynionych ustaleń wynika, że pozwani D.J. i R. W. prowadzą klub

studencki „F.”

przy Al. P. 7 w lokalu na parterze domu studenckiego. Lokal jest

przystosowany do tego rodzaju działalności jak dyskoteki, spektakle teatralne,

konkursy dla studentów, mających prawo wstępu za okazaniem legitymacji. Inne

osoby legitymują się kartą wstępu wydaną przez ten klub. Nad bezpieczeństwem

gości w klubie czuwali pracownicy ochrony zatrudnieni w Agencji S., których

zadaniem było między innymi legitymowanie wchodzących gości i troska o ich

bezpieczeństwo podczas pobytu w lokalu. Dnia 16 stycznia 1999 r. do klubu „F.”

przybył powód w towarzystwie narzeczonej M. W. i kolegów M. K. oraz J. S. Stolik

zarezerwowany przez powoda został – przed jego przybyciem – zajęty przez 5

Wietnamczyków, którzy w następstwie polecenia powoda opuścili lokal. Jednakże

dwóch z nich wkrótce powróciło do klubu i po zbliżeniu się do siedzącego – w

towarzystwie innych osób – powoda został przez jednego z tych Wietnamczyków

uderzony tasakiem w głowę. Powód doznał urazu czaszkowo mózgowego z raną

ciętą w okolicy czołowo ciemieniowej z linijnym złamaniem kości czołowej i

ciemieniowej. Obecnie cierpi on na zespół cerebrastenii pourazowej. Sprawca tego

czynu N. T. ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości.

Sądy

obu

instancji

nie

podzieliły

zapatrywania

powoda

jakoby

w rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 sierpnia

1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 106, poz. 680 ze zm.).

Charakter imprezy, w której uczestniczył powód, nie był masowy (wstęp do klubu za

okazaniem legitymacji studenckiej i karty wstępu). Klub Studencki „F.” prowadził

codzienną działalność kulturalną a pozwani nie musieli występować każdorazowo o

uzyskanie

zezwolenia

na

przeprowadzenie

każdej

imprezy.

W ustalonych

okolicznościach nie istniały żadne przesłanki do obaw, że sprawca szkody nosił się

z takim zamiarem. Był on także studentem, zachowywał się spokojnie, nie

wzbudzał podejrzeń, a zaatakował znienacka, zadając cios powodowi, czemu nikt

nie był w stanie zapobiec. Było to w klubie zdarzenie odosobnione.

Kasację wniósł powód R. K. Skarżący z powołaniem się na podstawę kasacji

z art. 3931 pkt 1 k.p.c. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 415 k.c. –

przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie może mieć

zastosowania ze względu na brak związku przyczynowego pomiędzy zaniechaniem

pozwanych a wynikłą szkodą, oraz naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22

sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych przez błędną jego wykładnię

polegającą na przyjęciu, iż zorganizowana impreza nie była imprezą masową.

Wskazując na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego jej rozpoznania.

W złożonej odpowiedzi na kasację pozwani D. J. i R.W. wnosili o jej

oddalenie z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie

imprez masowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1298 ze zm.) impreza masową –

w rozumieniu tej ustawy – jest impreza o charakterze sportowym, artystycznym lub

rozrywkowym organizowana dla nie mniej niż 1000 osób, mająca miejsce na

stadionie bądź innym obiekcie niebędącym budynkiem, jak też na terenie

umożliwiającym przeprowadzenie imprezy z udziałem wskazanej liczby osób.

W odniesieniu do imprez przeprowadzonych w hali sportowej lub w innym budynku

liczba osób została określona nie mniej niż 300. Jednocześnie, co pomija skarżący,

ustawodawca wyłączył z katalogu imprez masowych te, które odbywają się

w: teatrach, operach, operetkach, filharmoniach, kinach, muzeach, bibliotekach,

domach kultury i galeriach sztuki. Odwołując się do powinności obciążających

organizatora imprez masowych szczegółowo unormowanych w powołanej ustawie

powód pomija istotę uregulowania odnoszącego się do imprez masowych, a więc

ze swej istoty zwiększających prawdopodobieństwo ryzyka wystąpienia wypadku

i wywołania szkody.

Zgromadzenie w jednym miejscu wskazanej w ustawie liczby osób,

będących uczestnikami imprezy masowej, a więc poddanych określonym bodźcom

i emocji wynikających z charakteru oraz przebiegu tej imprezy, może wywołać

niekontrolowane reakcje poszczególnych jej uczestników, a nawet niepożądane lub

wręcz groźne reakcje zbiorowe. Troska o bezpieczeństwo, zdrowie oraz życie

uczestników imprezy masowej i widzów legła u podstaw szczegółowych

i wzmożonych – w stosunku do ogólnych – reguł staranności i ostrożności.

Jednakże i w tym wypadku nie można przyjmować, że każdy uczestnik imprezy

masowej pozostaje pod pełną kontrolą organizatorów. Sądy obu instancji

wykluczyły możliwość zastosowania przepisów ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r.

o bezpieczeństwie imprez masowych z wielu przyczyn wśród których przytoczyły

ustalenia stwierdzające, że klub studencki „F.” jednorazowo może pomieścić nie

więcej niż 300 osób. Skarżący nie podważając tego ustalenia, ograniczył się

w istocie do wysunięcia twierdzenia, iż zorganizowana dyskoteka miała charakter

imprezy masowej.

Odpowiedzialność odszkodowawcza organizatora imprezy masowej może

mieć charakter kontraktowy lub deliktowy. Dochodzone roszczenie nie zostało

oparte na naruszeniu zobowiązania łączącego poszkodowanego z organizatorem

tej

imprezy.

Poszkodowany,

który

doznał

szkody

na

osobie

dochodzi

zadośćuczynienia od organizatorów imprezy, opierając to roszczenie o podstawę

deliktową. Powinien zatem wykazać, że doznał szkody wskutek zawinionego

zachowania tych organizatorów imprezy. W tym wypadku znaczenie unormowania

obowiązków organizatorów imprezy masowej polega na tym, że niedopełnienie

przez nich obowiązków z tej ustawy stanowi obiektywną przesłankę winy. Ciężar

udowodnienia przesłanek warunkujących odpowiedzialność organizatorów imprez

masowych za szkody wyrządzone w miejscu i w czasie trwania imprezy masowej

spoczywał na powodzie. Skarżący ich nie wykazał. Sądy obu instancji

w prawidłowo ustalonych okolicznościach tej sprawy, zwłaszcza przy uwzględnieniu

sposobu działania sprawcy szkody, zasadnie wykluczyły możliwość przypisania

winy pozwanym jako prowadzącym klub studencki „F”. Dlatego kasacja jako

pozbawiona usprawiedliwionej podstawy podlega oddaleniu (art. 393 12 k.p.c.). Z akt

sprawy nie wynika aby ustały okoliczności stanowiące podstawę zastosowania

przez Sąd Apelacyjny art. 102 k.p.c., co uzasadniało zastosowanie tego przepisu i

w instancji kasacyjnej.