II BP 4/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 4/11

POSTANOWIENIE

Dnia 1 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa R. L.

przeciwko Centrum Wspierania Biznesu P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. o

odszkodowanie i zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 1 kwietnia 2011 r.,

na skutek skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego we W.

z dnia 15 marca 2010 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy we W. wyrokiem z dnia 15 marca 2010 r. oddalił

zażalenia powoda – R. L. – od postanowień Sądu Rejonowego w W.: z dnia 29

grudnia 2009 r. (odrzucającego wniosek powoda o wydanie uzasadnienia wyroku

Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w W. z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt …14/09 jako niedopuszczalny, gdyż dotyczący wyroku nieistniejącego) oraz z dnia 4 lutego

2009 r. (odrzucającego apelację powoda od powyższego wyroku z uwagi na

przekroczenie terminu do jej wniesienia).

Powód pismem z dnia 14 listopada 2010 r. wniósł skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń: prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego we W., Wydziału Pracy z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt

…60/10, prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W., Wydziału Pracy z

dnia 29 grudnia 2009 r. - sygn. akt …14/09, prawomocnego wyroku Sądu

Rejonowego w W., Wydziału Pracy z dnia 8 grudnia 2009 r. - sygn. akt …14/09.

Zaskarżonym orzeczeniom zarzucono naruszenie art. 78. Konstytucji RP,

który przewiduje, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji

wydanych w pierwszej instancji, naruszenie art. 176. Konstytucji RP dotyczący

wieloinstancyjności postępowania sądowego, który przewiduje, iż postępowanie

sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne, naruszenie art. 45 i 77 ust. 2 Konstytucji,

poprzez pozbawienie powoda konstytucyjnego prawa do sądu, przez co powód nie

miał możliwości faktycznej i rzeczywistej obrony jego praw i reprezentowania jego

interesów przed Sądem oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności.

Uprawdopodobniając poniesienie szkody, skarżący wskazał, że wynosi ona

10.529 zł, tj. wartość wynagrodzenia, którego nie otrzymał przez okres dwóch

miesięcy, pozostając bez pracy.

Ponadto skarżący wskazał, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w

drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 4241 § 1 k.p.c. - w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 4 ustawy

z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr

155, poz. 1037), obowiązującym od 25 września 2010 r., można żądać stwierdzenia

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie

środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Stosownie do § 2 tego przepisu, w

wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem

prawomocnego

wyroku

sądu

pierwszej

lub

drugiej

instancji

kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej

środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze

innych przysługujących stronie środków prawnych.

Przywołana treść art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. ma zastosowanie do przedmiotowej

skargi (wniesionej w dniu 26 listopada 2010 r. – data prezentaty Sądu

Okręgowego), z tego względu, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów

przejściowych, z których wynikałby obowiązek stosowania przepisu art. 4241 § 1 i 2

k.p.c.

w dotychczasowym

brzmieniu

do skarg

wniesionych

w sprawach

prawomocnie zakończonych przed dniem wejścia w życie przedmiotowej

nowelizacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., I BP

10/10 oraz z dnia 4 lutego 2011 r., I BP 48/10 – niepublikowane).

W obecnym stanie prawnym skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

orzeczenia przysługuje tylko od prawomocnych wyroków sądu drugiej instancji

kończących postępowanie w sprawie, oraz postanowień co do istoty sprawy

kończących postępowanie, wydanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu

nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności orzeczeń

sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności

wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem

polubownym za granicą (art. 424, art. 519, art. 1148 § 3, art. 1151 1 § 3 i nowy art.

1215 § 3). Od innych prawomocnych orzeczeń skarga nie przysługuje. Potwierdza

to uzasadnienie projektu ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks

cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo

upadłościowe i naprawcze. W treści tego uzasadnienia wskazano także, że nie

uwzględniono uwag do projektu ustawy zgłoszonych przez Prokuratorię Generalną

Skarbu Państwa, które wskazywały na potrzebę dodania przepisu o charakterze

przejściowym, który dawałby podstawę do rozpatrywania na "dotychczasowych

zasadach" skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń

sądów drugiej instancji innych niż wyroki. Postulat ten nie został uwzględniony, z

uwagi na zasadność bezpośredniego zastosowania przepisów nowych.

W istocie bowiem powyższa zmiana legislacyjna nie pozbawia możliwości

dochodzenia odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, innego niż wskazane w art.

4241 § 1 k.p.c., co więcej upraszcza jego drogę, bowiem stosownie do art. 4241b

k.p.c. (dodanego na podstawie tej samej ustawy) - w wypadku prawomocnych

orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody

wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem

można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z

prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z

przysługujących jej środków prawnych.

Z

tych

względów

skarga

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych we W. z dnia 15 marca 2010 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego

- Sądu Pracy w W. z dnia 29 grudnia 2009 r. podlega odrzuceniu na podstawie art.

4248 § 1 k.p.c.

Jeśli natomiast chodzi skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku

Sądu Pracy w W. z dnia 8 grudnia 2009 r., …14/09, to nie zawiera ona

obligatoryjnych elementów konstrukcyjnych. Według art. 424 5 § 1 k.p.c., skarga

powinna zawierać: 1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze

wskazaniem, czy jest on zaskarżone w całości, czy w części, 2) przytoczenie jej

podstaw oraz ich uzasadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony

wyrok jest niezgodny, 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej

przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że wzruszenie

zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 4241 § 2 - że występuje

wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, 6) wniosek o stwierdzenie

niezgodności wyroku z prawem.

Skarżący skupia się wyłącznie na kwestiach dotyczących naruszenia

podstawowych praw obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji RP w

postępowaniach wpadkowych, a mianowicie w postanowieniu Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 15 marca 2010 r. oraz

postanowieniu Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w W. z dnia 29 grudnia 2009 r., co

stanowi jedynie wypełnienie wymagania wynikającego z art. 424 5 § 1 pkt 5 in fine

k.p.c.,

polegającego

na

wykazaniu,

że

występuje

wyjątkowy

wypadek

uzasadniający wniesienie skargi. Tymczasem oprócz tego skarżący obowiązany

jest

spełnić

pozostałe

wymagania

konstrukcyjne

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. Polega to między innymi na

sformułowaniu

podstaw

skargi

zawierających

zarzut

uchybienia

prawu

materialnemu lub przepisom postępowania (art. 424 5 § 1 pkt 2 k.p.c.), poprzez

wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd Rejonowy w związku z

wydaniem wyroku oraz wyjaśnieniu postaci tego naruszenia (niewłaściwe

zastosowanie tego przepisu lub jego błędna wykładnia) oraz ich uzasadnienia.

Kolejnym obowiązkiem jest wskazanie przepisu, z którym wyrok ten jest niezgodny

(art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.). Zgodzić się należy z poglądem Sądu Najwyższego

wyrażonym w postanowieniu z dnia 4 lipca 2006 r. V CNP 86/06 (OSNC 200 nr 3 ,

poz. 4), że zamknięcie dostępu do instancji odwoławczej, będące naruszeniem

uprawnień chronionych przepisami konstytucyjnymi (art. 78 Konstytucji), może

stanowić podstawę skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia sądu pierwszej instancji (art. 424 1 § 2 k.p.c.). Jednakże stanowisko to

oznacza

tylko

tyle,

że

bezzasadne

uniemożliwienie

kontroli

instancyjnej

(apelacyjnej) wyroku sądu pierwszej instancji może stanowić o wyjątkowym

wypadku, o jakim mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. Wykazanie tego uchybienia nie

stanowi natomiast podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. ani tym bardziej nie

wypełnia obowiązku wynikającego z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. Inaczej rzecz

ujmując, brak jest we wniesionej skardze podstaw skargi sformułowanych w

stosunku do wyroku Sądu Rejonowego (jakim przepisom prawa materialnego,

procesowego uchybił ten Sąd i w jaki sposób, wydając wyrok i oddalając

powództwo o odszkodowanie za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę

oraz o premię), a także nie wskazano w niej, z jakim przepisem prawa orzeczenie

to jest niezgodne. Brak w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia któregokolwiek z jej konstrukcyjnych elementów

wymienionych w art. 4245 § 1 k.p.c. oznacza, że skarga posiada nieusuwalne braki

i nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie, co powoduje konieczność jej

odrzucenia (por. postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2007, I CNP

79/06, LEX nr 567327, z dnia 21 grudnia 2006,, III CNP 57/06 , LEX nr 610080).

Z

tych

względów

skarga

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego wyroku Sądu Pracy w W. z dnia 8 grudnia 2009 r., …14/09.

podlega odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.