II BP 2/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 2/10

POSTANOWIENIE

Dnia 1 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa G. B.

przeciwko Szpitalowi Klinicznemu […]

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 czerwca 2010 r.,

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 17 lipca 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, nie obciążając

skarżącej kosztami postępowania skargowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. Wydział VI Pracy wyrokiem z dnia 17 lipca 2009 r. po

rozpoznaniu apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego w P. Wydział V Pracy

z dnia 6 kwietnia 2009 r. uwzględniającego częściowo roszczenie powódki G. B. i

zasądzającego na jej rzecz kwotę 2.597,71 zł wraz z odsetkami od dnia 17 stycznia

2001 r. tytułem wyrównania wynagrodzenia i dodatków za pracę w godzinach

nadliczbowych, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że punkcie 1 zasądził od

pozwanego Szpitala […] na rzecz powódki w miejsce kwoty 2.597,71 zł kwotę

1.877,81 zł z odsetkami ustawowymi od 18 stycznia 2000 r., oddalając powództwo

w pozostałej części, a w punkcie 4 w ten sposób, że zasądził od powódki na rzecz

pozwanego kwotę 1.224 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt

I wyroku), oddali apelację w pozostałej części (punkt II wyroku), obciążył powódkę

kosztami postępowania, zasądzając od niej na rzecz pozwanego 322,50 zł (punkt

III wyroku).

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że apelacja powódki okazała się

w przeważającej części niezasadna. Zdaniem Sądu, prawdziwość i rzetelność

ewidencji czasu pracy powódki w czasie pełnienia przez nią tzw. dyżurów

lekarskich, nie została przez nią w żaden sposób zakwestionowana. Dlatego nie

można uznać „całego czasu” pobytu powódki na dyżurach za czas efektywnej

pracy, gdyż oznaczałoby to aktywność zawodową powódki na poziomie ok. 32

godzin pracy bez większych przerw na sen czy relaks, co wedle zasad

doświadczenia życiowego nie jest realne. Sąd Okręgowy podzielił wyłącznie zarzut

apelacji powódki, że pierwszym dniem opóźnienia w spełnieniu należnych jej

świadczeń był dzień po doręczeniu pozwu, tj. 18 stycznia 2000 r. i w tym zakresie

zreformował wyrok Sądu pierwszej instancji.

Natomiast apelację strony pozwanej Sąd Okręgowy uznał za zasadną. W

rozpoznawanej sprawie miało miejsce przedawnienie roszczeń powódki za okres

od 1 czerwca do 31 października 1996 r., a powódka nie wykazała żadnych

okoliczności

uzasadniających

twierdzenie,

że

pozwany

podnosząc

zarzut

przedawnienia naruszył zasady współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Ponadto Sąd

pierwszej instancji niezasadnie zniósł między stronami koszty postępowania. Mając

na uwadze, że roszczenie powódki zostało uwzględnione w 30% (zasądzono

1.877,81 zł z żądanych 12.000 zł), Sąd Okręgowy na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

w związku z art. 99 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c. zasądził od niej na rzecz

pozwanego kwotę 1.224 zł.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia Sądu drugiej instancji powódka zarzuciła „rażące naruszenie”: 1/ art. 6

k.c. związku z art. 300 k.p. w związku z art. 94 pkt 5 i 9a k.p i art. 149 k.p. w

związku z art. 128 k.p. przez błędną wykładnię i uznanie, że nie było podstaw do

przyjęcia, iż w sprawach o wynagrodzenie za nadgodziny to na pracodawcy

nieprowadzącym ewidencji czasu pracy spoczywa ciężar udowodnienia, iż

pracownik nie pracował w nadgodzinach, a zatem na skarżącej nie ciążył

obowiązek wykazania, iż cały czas dyżurów był czasem efektywnej pracy; 2/ art. 8

k.p. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 291 i 292 k.p. wskutek uznania, że

skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia nie stanowiło nadużycia

prawa w sposób sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa

lub zasadami współżycia społecznego, 3/ art. 7 Konstytucji RP przez błędne

zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, „polegające na

błędnej wykładni art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p. w zw. z art. 94 pkt 5 i 9a k.p. oraz

art. 149 k.p. w zw. z art. 128 k.p., a także art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c.,

oraz art. 232 i 233 § 1 k.p.c. oraz art. 8 k.p. w zw. z art. 300 k.p. w zw. z art. 291 i

292 k.p.”, 4/ art. 9 w związku z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez

niezastosowanie zasady przestrzegania wiążącego Rzeczpospolitą Polskę prawa

międzynarodowego, w tym dotychczasowego dorobku Wspólnoty Europejskiej

wskutek

błędnego

przyjęcia,

że

zobowiązanie

do

przestrzegania

całego

dotychczasowego dorobku Wspólnoty nie ma zastosowania do stanów faktycznych

powstałych przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, 5/ art. 32 Konstytucji RP

przez przyznanie szerszych uprawnień procesowych stronie pozwanej niż stronie

powodowej, mimo wyraźnego nakazu równego traktowania stron procesowych, 6/

art. 24 i art. 66 § 1 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącej wyrównania

wynagrodzenia oraz dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych za pracę

świadczoną w okresie od dnia 1 czerwca 1996 r. do dnia 30 listopada 1999 r., 7/

art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c., które nakazują, aby sąd wydający

wyrok brał za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, 8/ art.

233 § 1 k.p.c. przez całkowicie dowolną interpretację przedstawionych środków

dowodowych oraz nadanie mocy dowodowej twierdzeniem niedostatecznie

udowodnionym, 9/ art. 232 k.p.c. przez niezasadne uznanie za udowodnione

twierdzenia pozwanego, że skarżąca świadczyła efektywnie pracę przez 60%

czasu i nieprawidłowe uznanie, że to na niej spoczywał obowiązek wykazania,

przez jaką część czasu pozostawania na dyżurach efektywnie świadczyła pracę.

Skarżąca wskazała, że zaskarżone orzeczenie pozbawia ją „możliwości

uzyskania wyrównania wynagrodzenia oraz dodatków za pracę w godzinach

nadliczbowych, świadczoną w okresie od dnia 1 czerwca 1996 r. do dnia 30

listopada 1999 r.” i „spowodowało znaczny uszczerbek w majątku powódki”.

Skarżąca nie jest „w stanie na innej drodze dochodzić odszkodowania wywołanego

na skutek niesłusznego - bo niezgodnego z prawem - orzeczenia Sądu II instancji.

Wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie jest

możliwe. Zgodnie z art. 4241 § 2 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, przysługuje również w przypadkach, gdy

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, mimo iż

strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W niniejszym

przypadku faktem bezspornym jest, iż prawa i wolności powódki zostały naruszone

w sposób bezpośredni oraz rażący”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu

jako nadzwyczajny środek zaskarżenia może być uwzględniona tylko wówczas, gdy

zarzucane naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany jako elementarny, a przeto

nie może być traktowana jako środek zmierzający do dochodzenia roszczeń

odszkodowawczych w odniesieniu do każdego wadliwego wyroku (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 42). W

rozpoznawanej sprawie Sądy zasądziły na rzecz powódki dodatkowo wynagrodzenie

za efektywnie przepracowane godziny dyżuru jak za godziny nadliczbowe, obok

wypłaconego przez pozwanego „normalnego” wynagrodzenia za dyżury medyczne,

które wedle przepisów prawa i orzecznictwa sądowego stanowiło wystarczające

skarżącej zaspokojenie należnych roszczeń za dyżury lekarskie. W tym dodatkowo

zasądzonym zakresie Sądy te uznały, że dodatkowo zasądzone wynagrodzenie za

pracę w godzinach nadliczbowych za efektywnie przepracowane godziny pełnienia

płatnych dyżurów medycznych wymagało wykazania (udowodnienia) przez skarżącą

wykonywania efektywnej pracy, a nie tylko „zwykłego” pełnienia dyżuru. W przeciwnym

razie skarżąca uzyskałaby podwójne („zdublowane”) wynagrodzenie za dyżury

medyczne w postaci wypłaconego jej przez pozwanego „ryczałtowego” wynagrodzenia

za dyżury medyczne, a ponadto, tj. dodatkowo za te same godziny dyżuru

dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, którymi miałaby

być, wedle skarżącej, każda godzina dyżuru medycznego, do czego nie było i nie ma

podstaw prawnych. W szczególności w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13

marca 2008 r., I PZP 11/07 (OSNP2008 nr 17-18, poz. 247) Sąd Najwyższy uznał, że

lekarzowi

pełniącemu

wynagrodzenie

z tytułu

dyżury

medyczne

pełnienia

dyżurów,

przysługuje

jedynie

bez prawa

do

ryczałtowe

dodatkowego

wynagrodzenia nawet w razie nieudzielenia przez pracodawcę odpowiednich

okresów nieprzerwanego odpoczynku, co nie wyłącza możliwości dochodzenia

roszczeń o odszkodowanie lub zadośćuczynienie na zasadach ogólnych Kodeksu

cywilnego. W tego typu „ogólnych” możliwościach dochodzenia roszczeń za dyżury

medyczne nie leży dopuszczalność zasądzenia dodatkowego wynagrodzenia za

pracę w godzinach nadliczbowych według przepisów Kodeksu pracy. W motywach

tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że takie stanowisko jest zgodne z

orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z którego wynika

obowiązek zagwarantowania ustawowych norm dobowego i tygodniowego

pracowniczego odpoczynku, a nie prawa do dodatkowej rekompensaty w postaci

wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, obok ryczałtowego

wynagrodzenia za dyżury medyczne w ustawowej wysokości, bo takie rozwiązanie

podważałoby ochronę prawa do pracowniczego odpoczynku.

W takich okolicznościach sprawy uwzględnienie zarzutu przedawnienia

spornych roszczeń o dodatkowe wynagrodzenie za pracę, jak i zasądzenie części

kosztów procesu w sytuacji, gdy brak zgody pozwanego na częściowe cofnięcie

pozwu wymagałby oddalenia powództwa, w żadnym razie nie były dotknięte

kwalifikowanymi wadami zaskarżonego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na

podstawie art. 4249 k.p.c.