II BP 18/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 18/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z powództwa H.P.

przeciwko PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 marca 2012 r.,

skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28

czerwca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uzasadnienie

W sprawie o dodatek stażowy Sąd Okręgowy wyrokiem z 28 czerwca 2011

r. oddalił apelację pozwanego (skarżącego) od wyroku Sądu Rejonowego z 24

marca 2011 r., który zasądził powodowi od pozwanego taki dodatek w kwocie

1.985,40 zł za okres do 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2011 r., z odsetkami. Sądy

uznały, że ograniczenie wysokości dodatku stażowego wprowadzone prawem

płacowym nie było skuteczne, gdyż pierwotne warunki w zakresie prawa do

dodatku stażowego nie zostały wypowiedziane mimo zmiany na niekorzyść prawa

płacowego ani nie zostały zmienione w drodze porozumienia stron, stąd powód

zachował

do

nich

prawo

i

dlatego

należało

mu

zasądzić

wyrównanie

wynagrodzenia z tytułu dodatku stażowego.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego z 28 czerwca 2011 r.), pozwany zarzucił, iż został wydany z

naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego poprzez rażące naruszenia

przepisów postępowania, tj. art. 382 k.p.c. Skargę oparto na naruszeniu przepisów

postępowania art. 233 § 1 w związku z art. 382 oraz 328 § 2 k.p.c. poprzez

nierozpoznanie apelacji wskutek oparcia rozstrzygnięcia o inne ustalenia,

niepoczynione przez Sąd pierwszej instancji, tj. ustalenia które nie dotyczyły sporu

pomiędzy stronami. W uzasadnieniu podano, że przedmiotem sporu pomiędzy

stronami było roszczenie o zapłatę 1.985,40 zł skierowane przez powoda H. P.

przeciwko pozwanemu PKP PLK SA Zakład Linii Kolejowych. Z uzasadnienia

wyroku objętego skargą wynika, że Sąd Okręgowy rozstrzygnął sprawę biorąc za

podstawę ustalenia nie dotyczące stron sporu, tj. ani powoda H. P., ani też

pozwanego PKP PLK SA Zakładu Linii Kolejowych. Strony przywołane w

uzasadnieniu wyroku wskazane są: jako powód E. P., jako pozwany PKP Cargo

S.A. Większość ustaleń faktycznych dotyczących stosunku pracy (daty czynności

prawnych skutkujących zmianami warunków pracy i płacy) zasadniczych dla oceny

sporu, pozostaje w rażącej sprzeczności z dokumentami zawartymi w aktach

osobowych powoda, które stanowiły główną część materiału dowodowego

zebranego w sprawie IV …/11. Powyższe polega też na wskazaniu, że wcześniej

powód wytoczył powództwo o dodatek stażowy w sprawie sygn. akt IV P …/09 – co

nie miało faktycznie miejsca. Przedstawione okoliczności uzasadniają zarzut

oczywistego naruszenia przepisów postępowania wskazanych w podstawie skargi.

Sąd drugiej instancji oddalił apelację pozwanego bez rozpoznania materiału

dowodowego zebranego przed Sądem I instancji naruszając art. 382 k.p.c. co

znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia wyroku. Okoliczności te wskazują na

nierozpoznanie sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście bezzasadna, dlatego odmówiono przyjęcia jej do

rozpoznania (art. 4249 k.p.c.).

Skargę rozpoznaje się tylko w granicach jej podstaw, które wyznaczają

zarzuty naruszenia przepisów prawa i ich uzasadnienie (art. 424 10 k.p.c. w związku

z art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Skarga w swej podstawie (art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c.) stawia tylko zarzuty

naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie są to zarzuty, które pozwalałyby

stwierdzić, że objęty nią wyrok jest niezgodny z prawem.

Nieuprawniona jest teza skargi, że nie została rozpoznana apelacja „wskutek

oparcia rozstrzygnięcia o inne ustalenia, niepoczynione przez Sąd I instancji, tj.

ustalenia, które nie dotyczyły sporu pomiędzy stronami”, gdyż nie uzasadniają jej

zarzuty wskazane w podstawie skargi.

Apelacja została rozpoznana, wszak Sąd ją oddalił. W uzasadnieniu podzielił

ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji. Postępowanie

było dwuinstancyjne i w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący nie

przedstawiał takich zarzutów jak w obecnej skardze. Owszem kwestionował

ustalenia dotyczące zmiany zasad wynagrodzenia w indywidualnym stosunku pracy

powoda, ale nie wyprowadzał takiej treści sporu jak w skardze. W szczególności nie

było sporu, że powód był pracownikiem pozwanego, zatem toczył się spór o

dodatek stażowy zakończony wyrokiem objętym skargą. Skoro nie kwestionuje się

ustalenia o braku zgody powoda na zmianę jego indywidualnych warunków

płacowych dotyczących dodatku stażowego, to o rozstrzygnięciu Sądu drugiej

instancji zdecydowało prawo materialne, a w odniesieniu do tego prawa skarga nie

stawia żadnych zarzutów. Jeżeli więc Sąd Okręgowy nie przeprowadził innego

postępowania dowodowego i nie zmieniły się strony od początku postępowania,

wszak pozwany nie zarzuca, iż nie był stroną pozwaną w sprawie, to oddalenie jego

apelacji oznacza w istocie podzielenie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Z

tych względów wadliwość uzasadnienia wyroku polegająca na wskazywaniu w nim

innego podmiotu niż pozwany, nie uzasadniałaby stwierdzenia niezgodności

wyroku z prawem.

Skarga wskazuje na mankamenty uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego,

które mają świadczyć o tym, że wydany wyrok jest sprzeczny z art. 233 § 1 w

związku z art. 382 oraz 328 § 2 k.p.c.

Tymczasem przepis art. 233 § 1 k.p.c. bezpośrednio dotyczy oceny

dowodów i dlatego nie może być podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 424 4 zdanie drugie

k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów.

Z kolei art. 328 § 2 k.p.c. nie może być uznany za zasadną podstawę takiej

skargi, dlatego że uzasadnienie sporządza się już po wydaniu wyroku i z tej

przyczyny nawet ewentualne naruszenie tego przepisu na ma wpływu na wynik

sprawy. Potwierdza to przepis art. 39814 k.p.c., jako że nawet skarga kasacyjna

podlega oddaleniu jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia

odpowiada prawu. Wadliwość uzasadnienia wyroku nie wystarcza też w przypadku

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Oczywiście zgodzić należy się, że taka wadliwość występuje, gdyż sentencja

wyroku odnosi się do skarżącego jako pozwanego i apelującego (czyli do PKP

Polskie Linie Kolejowe SA Zakład Linii Kolejowych), natomiast uzasadnienie wyroku

wskazuje PKP Cargo SA w Warszawie W. Zakład Spółki jako pozwanego. Niemniej

o wiążącym zakresie rozstrzygnięcia (art. 365 i 366 k.p.c.) decyduje sentencja

wyroku a nie jego uzasadnienie. Z tej samej przyczyny nie jest istotnym

argumentem twierdzenie, że „większość ustaleń faktycznych dotyczących stosunku

pracy (daty czynności prawnych skutkujących zmianami warunków pracy i płacy)

zasadniczych dla oceny sporu, pozostaje w rażącej z sprzeczności z dokumentami

zawartymi w aktach osobowych powoda, które stanowiły główną część materiału

dowodowego zebranego w sprawie IV …/11”; także dlatego, że nie można tego

zweryfikować, gdyż dotyczy to określonej oceny dowodów i ustalenia faktycznego

(co nie może być podstawą skargi – art. 4244 zdanie drugie k.p.c.), pomijając, że

twierdzenie to poprzestaje na hasłowym zarzucie, bez odniesienia do konkretnych

dowodów i przeciwnych im ustaleń.

Odnosi się to również do zarzutu naruszenia art. 382 k.p.c., gdyż przepis ten

byłby naruszony w przypadku orzeczenia z pominięciem materiału zebranego w

postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd drugiej

instancji wyraźnie podał w uzasadnieniu, że podziela ustalenia faktyczne Sądu

pierwszej instancji, natomiast w skardze nie wskazuje się, iżby Sąd Okręgowy

pominął w orzekaniu materiał zebrany w postępowaniu apelacyjnym. Ważniejsze

jest jednak stwierdzenie, że przepis art. 382 k.p.c. w istocie dotyczy podstawy

faktycznej wyroku, a jak wskazano podstawą skargi nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 4244 zdanie drugie k.p.c.).

Lektura uzasadnienia wyroku nie potwierdza zarzutu, iżby zamiast do

powoda odnosiło się do innej osoby E. P. W uzasadnieniu w ogóle nie wymienia się

takiej osoby. Powodem wskazanym w uzasadnieniu jest powód H. P. Wprawdzie w

uzasadnieniu wyroku jest zapis o wytoczeniu przezeń wcześniej powództwa w

sprawie sygn. akt IVP …/09, co według skarżącego nie miało miejsca, to jednak

taka argumentacja skarżącego - nawet gdyby była prawdziwa, tzn. że powód nie

wytoczył wcześniej powództwa - nie podważa wyroku, gdyż Sąd odwołał się do

uprzedniego powództwa tylko dla umocnienia tezy o braku zgody powoda na

zmianę prawa do dodatku stażowego. Zgoda (oświadczenie woli – art. 60, 61 k.c.)

lub jej brak są zaś

elementem stanu faktycznego i jako taki nie może być

podważany w skardze (art. 4244 zdanie drugie k.p.c., a także art. 3983 § 3 i art.

39813 § 2 k.p.c. w związku z art. 42412 k.p.c.).

W skardze można było rozważać też brak wskazania wyraźnego przepisu

prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Wymóg taki wynika z art.

4245 § 1 pkt 3 k.p.c., a brak w tym względnie wymaga odrzucenia skargi na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Może to być wątpliwie, bo w części wstępnej skarga

podaje, że wyrok został wydany „z naruszeniem podstawowych zasad porządku

prawnego poprzez rażące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 382 k.p.c.”.

Tym bardziej, że przepis ten dotyczy warstwy faktycznej sprawy, i skoro - jak

wskazano - nie może być podstawą skargi ze względu na ograniczenia z art. 424 4

zdanie drugie k.p.c., to tym samym nie można przyjąć, że może być wskazany jako

przepis prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne – art. 4245 § 1 pkt 2

k.p.c.

Granice

postępowania

dowodowego

stanowi

wszak

dwuinstancyjne

postępowanie dowodowe przed sądami powszechnymi pierwszej i drugiej instancji.

Reguła ta dotyczy skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c. i art. 39813 § 2 k.p.c.),

zatem tym bardziej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia (art. 42412 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest sądem prawa i w trybie skargi nie

zajmuje się ustalaniem (weryfikowaniem) faktów.

Dla skargi zasadniczo znaczenie ma naruszenie prawa materialnego. Wszak

szkoda warunkująca postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia wynika z naruszenia

prawa materialnego

(umowy, ustawy) i pozytywne orzeczenie o niezgodności wyroku z prawem ma

służyć dla uzyskaniu kompensaty szkody wynikającej z naruszenia tego prawa (art.

77 ust. 1 Konstytucji RP i w art. 4171 § 2 k.c.). Istota tej skargi polega na

wykazaniu, że skarżony nią wyrok został wydany niezgodnie z prawem i że z takiej

bezprawności wyroku wynikła szkoda. Tymczasem skarżący w ogóle nie

kwestionuje, że był pozwany w sporze sądowym z powodem o dodatek stażowy i

że w pierwszej instancji rozstrzygnięcie określające strony postępowania było

prawidłowe, stąd przy oddaleniu jego apelacji, błąd w uzasadnieniu wyroku co do

strony pozwanej nie może mieć wpływu na niezgodność wyroku z prawem.

Innymi słowy koncentrowanie się w skardze tylko na wadliwościach

uzasadnienia wyroku i ograniczenie zarzutów procesowych tylko do tej kwestii,

uprawnia stwierdzenie, że skarga jest oczywiście bezzasadna i dlatego nie może

być przyjęta do rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c.

Skarga musiałaby wskazać i wykazać sprzeczność wyroku z prawem

materialnym, a tego nie czyni. Wszak zasądzono wyrównanie dodatku stażowego

na podstawie określonego prawa płacowego, za określony czas oraz w określonej

kwocie. Rozstrzygnięcie oparte jest na stwierdzeniu, że zmiana prawa płacowego

nie mogła pogorszyć warunków płacowych powoda. Co ważniejsze, że było

konieczne wypowiedzenie zmieniające lub porozumienie stron dla zmiany dodatku

stażowego, a tych nie było.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.).