II BP 1/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 1/08

POSTANOWIENIE

Dnia 14 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa M. O. i K. G.

przeciwko W. R. prowadzącemu działalność pod nazwą Prywatna Szkoła

Podstawowa /.../

o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez

zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika, wynagrodzenie, dodatek

motywacyjny, sprostowanie świadectwa pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 kwietnia 2008 r.,

skarg powódki M. O. i strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych

z dnia 13 grudnia 2006 r.,

1) odrzuca skargę powódki;

2) odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi strony pozwanej.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy– Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżony przez pozwanego wyrok Sądu

Rejonowego– Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w punkcie pierwszym w

zakresie orzeczenia o odszkodowaniu za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy

o pracę z powódką M. O. i powództwo w tej części oddalił, oddalając apelację W. R.

w pozostałym zakresie

Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia wnieśli

powódka M. O. oraz pozwany W. R.

Powódka zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. „niewłaściwe

zastosowanie w stanie faktycznym polegającym na ocenie przesłanek rozwiązania

umowy o pracę z nauczycielem przepisów Kodeksu pracy – art. 52 zamiast

przepisów właściwych, tj. art. 23 i 26 Karty Nauczyciela”, jak również naruszenie

art. 52 k.p. przez uznanie, że w okolicznościach faktycznych sprawy można było

powódce przypisać ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Skarżąca wniosła „o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji

pozwanego”, podnosząc że z „oczywistych względów nie mogła być wniesiona

skarga kasacyjna i niniejszy tryb pozostaje jedyną szansą na realizację słusznych

roszczeń powódki.”

Pozwany natomiast zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części, tj. w jego

pkt 2, którym oddalono apelację od wyroku Sądu Rejonowego zasądzającego,

między innymi, na rzecz powódki K. G. odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy, opierając skargę na

„naruszeniu przepisów postępowania w szczególności art. 227 k.p.c. przez oparcie

wyroku na materiale dowodowym nie znajdującym się w aktach sprawy” oraz

„naruszeniu przepisów prawa materialnego artykułu 52 k.p. przez przyjęcie przez

Sąd, iż nie jest ciężkim naruszeniem przez pracownika przygotowanie materiałów

dydaktycznych dotyczących 5 – 6 latków jako adekwatnych dla 11 – latków” i że

„odmowa podziękowania za bezpłatne użyczenie powódce pomieszczeń nie

stanowi naruszenia art. 52 k.p.”.

Skarżący wskazał art. 52 k.p. jako przepis, z którym zaskarżony wyrok jest

niezgodny i podniósł, że wydanie orzeczenia wyrządziło mu szkodę, bowiem

zapłacił powódce K. G. część zasądzonej na jej rzecz kwoty (1000 zł). Stwierdzając

nadto, że wzruszenie wyroku w zaskarżonej części nie było i nie jest możliwe w

drodze innych środków prawnych (z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia

niższą niż 10.000 zł), wniósł o stwierdzenie, iż zaskarżony wyrok jest niezgodny z

prawem oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem

powinna spełniać warunki określone w art. 4245 § 1 k.p.c., tj. zawierać: oznaczenie

orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w

całości lub w części (pkt 1), przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie (pkt 2),

wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (pkt 3),

uprawdopodobnienie

wyrządzenia

orzeczenia,

skarga

którego

szkody,

dotyczy

(pkt

spowodowanej

przez

4),

że

wykazanie,

wydanie

wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe (pkt 5) i wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (pkt 6).

Skarga powódki M. O. spełnia tylko jeden z tych warunków, a mianowicie

przytacza podstawy, na których została oparta oraz ich uzasadnienie. Brak jest

bowiem oznaczenia orzeczenia, od którego została wniesiona, jak również zakresu

zaskarżenia wyroku i wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie

jest niezgodne.

Nie można uznać także, iż uprawdopodobniono wyrządzenie szkody,

spowodowanej

przez

wydanie

zaskarżonego

orzeczenia.

W

uzasadnieniu

postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006, nr 1, poz. 16),

Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uprawdopodobnienie szkody oznacza złożenie

przez skarżącego oświadczenia, iż szkoda wystąpiła - ze wskazaniem jej rodzaju i

rozmiaru. Nastąpi to wtedy, gdy twierdzenie zostanie uzasadnione na tyle, że

będzie można uznać je za prawdziwe. W tym celu skarżący może powoływać i

przedstawiać wszelkie dowody. W każdym razie w chwili wniesienia skargi szkoda

musi już istnieć, a więc nie wystarcza zagrożenie jej wystąpienia.

Pogląd ten zasługuje na aprobatę, gdyż rozwiązanie normatywne zawarte w

art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., polegające na odformalizowaniu wykazania wyrządzenia

szkody przez przyjęcie za wystarczające jej uprawdopodobnienie, dotyczy

wywołania określonego skutku procesowego w postaci spełnienia kreatywnej

przesłanki skargi. Przyjęcie, że dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest istnienie

szkody, a nie wystarcza samo jej zagrożenie, chociażby było realne, wynika z

powiązania tego przepisu z art. 4241 § 1 k.p.c. i art. 4171 § 2 k.c., w których

ustawodawca powtórzył zawarty w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. zwrot „została

wyrządzona szkoda", stwierdzając, że skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem została stronie wyrządzona

szkoda. Dopuszczalność omawianej skargi przy samej możliwości powstania

szkody nie może w ogóle wchodzić w rachubę. Przy takim założeniu woli

ustawodawcy brzmienie wymienionych przepisów musiałoby być odmienne. Nie

budzi także wątpliwości, że tak rozumiana szkoda musi być wyrządzona przez

wydanie skarżonego orzeczenia, bowiem wynika to wprost z art. 424 1 § 1 k.p.c. i

art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej skargi i konfrontując je z

jej treścią, należy stwierdzić, że nie zawiera ona tego niezbędnego elementu

konstrukcyjnego. Nie czyni zadość ustawowemu wymaganiu przytoczone w

uzasadnieniu skargi twierdzenie, że „przedmiotowy tryb rozwiązania umowy o

pracę jest zarazem krzywdą i stratą. Powódka nie mogła podjąć żadnej pracy (...).

Po zwolnieniu pozostała bez żadnych środków do życia (...). Przeżyła załamanie

psychiczne utrzymujące się do dnia dzisiejszego (...)”, bowiem nie można go uznać

za uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody w rozumieniu art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c.

W

skardze

powódki

brak

jest

również

wykazania,

że

wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe, ponieważ za niewystarczające w tym zakresie musi być uznana

wzmianka, że „z oczywistych względów nie mogła być wniesiona skarga

kasacyjna”, jak również wniosku o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem,

bo nie może go zastąpić nieadekwatny do wnoszonego środka wniosek „o zmianę

zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji pozwanego”.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego, złożona w niniejszej sprawie przez powódkę M. O., nie spełnia więc

wymagań z art. 4245 § 1 k.p.c., wobec czego na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c.

należało postanowić jak w punkcie 1 sentencji.

W myśl art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do

rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Pojęcie „oczywista bezzasadność"

oznacza, iż wykazane podstawy wniesienia skargi już przy pierwszej ich ocenie

wskazują na faktyczny brak możliwości ich uwzględnienia. W takiej sytuacji Sąd

Najwyższy może już na wstępie stwierdzić, iż przywołane podstawy skargi (w

postaci naruszenia prawa materialnego bądź procesowego) albo nie miały miejsca,

albo też nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia, które w wyniku tego jest

zgodne z prawem. Ocena taka powinna nasuwać się sama prima facie bez

konieczności szczególnego badania sprawy czy też przeprowadzania złożonych

badań sprawy (por. T. Ereciński, w: T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska,

Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, część pierwsza, postępowanie

rozpoznawcze, tom I, Warszawa 2003, s. 700).

Skarga pozwanego oparta została na zarzucie naruszenia art. 227 k.p.c.,

który po pierwsze – adresowany jest do sądu pierwszej instancji, wobec czego nie

mógł go naruszyć Sąd drugiej instancji, którego wyrok skargą jest kwestionowany,

a po drugie – przepis ten dotyczy wyłącznie okoliczności, które mogą być

przedmiotem dowodu, a zatem jego naruszenie nie może polegać na oparciu

orzeczenia na materiale dowodowym nieznajdującym się w aktach sprawy.

Zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 52 k.p. postawiony został

natomiast przez pryzmat okoliczności faktycznych, których nie można odnaleźć w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (przygotowanie materiałów dydaktycznych

dotyczących pięcio- sześciolatków jako adekwatnych dla jedenastolatków), bądź z

pominięciem

poczynionych

przez

Sąd

Okręgowy

ustaleń

(udostępnienie

pomieszczeń szkolnych na zajęcia dodatkowe odbywające się na polecenie

dyrektora, które powódka wykonywała nieodpłatnie), jak również bez uwzględnienia

przedstawionej w tym kontekście przez Sąd drugiej instancji oceny możliwości

zakwalifikowania

określonych

zachowań

powódki

(problem

przydatności

opracowanego przez nią programu zajęć, czy odmowy podziękowania za

udostępnienie pomieszczeń szkolnych) jako ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych.

W tym zakresie skarga opiera się zatem w istocie na podstawie, którą

wypełniają zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, co w myśl art.

4244 zdanie drugie k.p.c. jest niedopuszczalne.

Z powyższego wynika, że oceniając wykazane przez pozwanego podstawy

skargi, prima facie można stwierdzić, iż nie ma możliwości ich uwzględnienia, co

powoduje konieczność uznania, że skarga jest oczywiście bezzasadna w

rozumieniu art. 4249 k.p.c.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w punkcie 2 sentencji.