I ZZ 3/22 · Sąd Najwyższy

I ZZ 3/22 POSTANOWIENIE Dnia 27 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)‎SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)‎Ławnik SN Marek Molczyk po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu ‎27 kwietnia 2023 r., bez udziału stron, w sprawie sędzi Sądu Apelacyjnego w [...] A. J. oraz sędzi Sądu Apelacyjnego w [...] I. P., w przedmiocie wniosków o zawieszenie w czynnościach służbowych sędziów ‎z obniżeniem wysokości ich wynagrodzeń na czas trwania tego zawieszenia, postanowił:

1. na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela, umorzyć postępowanie w sprawie wobec SSA w [...] A. J. oraz SSA w [...] I. P., 2. stwierdzić, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych Przemysław W. Radzik, powołując się na przepis art. 129 § 1 i 3 ustawy z dnia ‎27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, wystąpił w dniu ‎18 grudnia 2019 r do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, o zawieszenie A. J. i I. P., sędziów Sądu Apelacyjnego w [...], w czynnościach służbowych z obniżeniem wysokości ich wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia Sprawa sędzi A. J. została zarejestrowana w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego pod sygn.

I DSS 6/19, a sędzi I. P. pod sygn. I DSS 7/19. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r. połączył je do wspólnego rozpoznania i prowadził pod sygn. I DSS 6/19, a następnie sprawa ta została przerejestrowana i nadano jej sygn. I DO 3/21. W związku z wejściem w życie w dniu 15 lipca 2022 r. art. 8 ust. 1-4 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022.1259) sprawę przejęła do dalszego prowadzenia Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn.

I ZZ 3/22. Pismem z dnia 17 marca 2023 r., Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych Przemysław W. Radzik, cofnął wnioski z dnia ‎18 grudnia 2019 r. o zawieszenie A. J. i I. P., sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] w czynnościach służbowych z obniżeniem wysokości ich wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia, nie podając jakiejkolwiek przyczyny swojej decyzji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej odnośnie wniosku ‎w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych rozstrzyga na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych, a mianowicie w oparciu o art. 129. W ustawie tej brak jest natomiast unormowania określającego postępowanie w sytuacji cofnięcia złożonego przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, jego Zastępców lub Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego przy sądach apelacyjnych, wniosku w omawianym przedmiocie. Powyższe musi skutkować odwołaniem się do art. 128 p.u.s.p., który z kolei upoważnia do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego Zawarte w art. 128 p.u.s.p. odwołanie do przepisów k.p.k. opatrzone jest klauzulą tzw. odpowiedniego stosowania.

‎W piśmiennictwie podkreśla się, że tego rodzaju przepisy odsyłające wyrażają nakaz posłużenia się analogią ustawy jako sposobem stosowania prawa ‎w wypadkach wskazanych przez przepis odsyłający (por. J. Wróblewski, Przepisy odsyłające, ZNUŁ. Nauki Humanistyczne, Seria I, Łódź 1964, z. 35, s. 9). Zauważyć należy, że ustawodawca w art. 14 § 1 k.p.k. wyraził zasadę skargowości, zgodnie z którą organ procesowy wszczyna i prowadzi postępowanie na skutek skargi podmiotu bezpośrednio zainteresowanego rozstrzygnięciem.

Wszczęcie postępowania sądowego zasadniczo uzależnione jest od skargi uprawnionego podmiotu, a jedynie wyjątkowo – jako odstępstwo od zasady – istnieje możliwość działania przez sąd z urzędu (szerzej zob. S. Stachowiak, Wpływ zasady skargowości na formę współczesnego polskiego procesu karnego [w:] Zasady procesu karnego wobec wyzwań współczesności. Księga ku czci Prof. S. Waltosia, red. J. Czapska, A. Gaberle, A. Światłowski, A. Zoll, Warszawa 2000, s. 485–491). Zasada skargowości nie zawęża się tym samym jedynie do inicjowania postępowania przed sądem pierwszej instancji, ale dotyczy każdego postępowania sądowego.

Skargą w rozumieniu art. 14 § 1 k.p.k. jest akt oskarżenia oskarżyciela publicznego, posiłkowego lub prywatnego (art. 331, 487, 55 § 1 k.p.k.), jak również ich surogaty, jak wniosek o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu (art. 335 § 1 k.p.k.), wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 i 325i § 3 k.p.k.), wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym (art. 517d § 1 i 2 k.p.k.), czy też skarga złożona na policji ‎w sprawach z oskarżenia prywatnego i przekazana sądowi (art. 488 § 1 k.p.k.). Do skarg, które stanowią żądanie wszczęcia określonego postępowania sądowego, należą także: zażalenie (art. 459 k.p.k.), apelacja (art. 444 k.p.k.), kasacja (art. 519 k.p.k.), skarga na wyrok sądu odwoławczego (art. 539a k.p.k.), wniosek ‎o wznowienie postępowania (art. 542 k.p.k.), wniosek o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego (art. 549 k.p.k.), wniosek o wydanie wyroku łącznego (art. 570 k.p.k.), wniosek o wydanie osoby ściganej (art. 602 k.p.k.), żądanie odszkodowania (np. art. 554 k.p.k.) itp. (J.

Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 14). Analogicznie przedstawia się sytuacja w zakresie postępowania dyscyplinarnego, w którym warunkiem prowadzenia przed sądem dyscyplinarnym wobec sędziego takiego postępowania jest istnienie skargi zasadniczej pochodzącej od uprawnionego oskarżyciela (art. 14 § 1 k.p.k. w zw. ‎z art. 128 p.u.s.p., art. 114 § 8 p.u.s.p.). W postępowaniu dyscyplinarnym funkcję żądania wszczęcia postępowania pełni więc wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej.Przechodząc na grunt szeroko rozumianego postępowania dyscyplinarnego uznać należy, stosując analogię prawną, że zasada skargowości ma odpowiednie zastosowanie również i w tym postępowaniu, to jest do spraw niebędących sprawami rozstrzygającymi o odpowiedzialności dyscyplinarnej.Wniosek o ukaranie jest niewątpliwie niezbędnym elementem determinującym możliwość zarówno wszczęcia, jak i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sędziemu przed sądem.

Sąd Najwyższy uznał, iż także zainicjowanie wnioskiem oskarżyciela sprawy o zawieszenie sędziego w pełnieniu obowiązków służbowych, a więc postępowania incydentalnego w ramach postępowania dyscyplinarnego, winno być uznane za sprawę tego rodzaju, która dla merytorycznego rozpoznania przez sąd wymaga skutecznego złożenia ‎i utrzymywania określonego żądania przez właściwego rzecznika dyscyplinarnego. Oznacza to, że oskarżyciel ten może wiążąco cofnąć wniesiony wniosek inicjujący postępowanie. Cofnąć, w znaczeniu słownikowym, to m.in. wstrzymać lub odwołać coś, powrócić do poprzedniego stanu (S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1, Warszawa 2003, s. 480).

Przyjąć zatem należy, że na gruncie postępowania dyscyplinarnego, wniesienie skargi inicjującej postępowanie incydentalne jest czynnością odwołalną, a jego cofnięcie wywołuje taki stan, jakby jej w ogóle nie wniesiono. Przestaje ona funkcjonować procesowo i nie wywołuje skutków prawnych (por. J. Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 14).W obecnej sytuacji procesowej, która ma miejsce w niniejszym postępowaniu, nie bez znaczenia pozostaje także czas, w którym Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożył oświadczenie ‎o cofnięciu wniosków w przedmiocie zawieszenia sędziów:

A. J. i I. P. w czynnościach służbowych. Jak wynika z akt sprawy, pismo nadesłane przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego datowane na dzień 17 marca 2023 r., wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 20 marca 2023 r., a zatem należy przyjąć, że zostało ono złożone skutecznie, gdyż przed wydaniem postanowienia w danym przedmiocie. Brak jest więc jakichkolwiek argumentów po stronie, że takiego oświadczenia o cofnięciu wniosku nie można było przyjąć. Należy dostrzec, że zachowany został wymóg wynikający z art. 14 § 2 k.p.k.

Mając zatem na uwadze fakt, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych pismem z dnia 17 marca 2023 r. cofnął skargi ‎z dnia 18 grudnia 2019 r. postępowanie w sprawie należało umorzyć po myśli stosowanego odpowiednio na mocy analogii prawnej, wynikającej z regulacji przewidzianej z art. 128 p.u.s.p. - art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.Z uwagi na fakt, iż wydane postanowienie umarzające przedmiotowe postępowanie wszczęte na skutek wniosków o zawieszenie sędziów ‎w czynnościach służbowych wraz z obniżeniem wysokości wynagrodzeń, jest postanowieniem merytorycznym, kończącym postępowanie incydentalne w danym przedmiocie, a skład sądu został już wyznaczony zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2023 r., Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał niniejszą sprawę w składzie wyznaczonym odpowiednio na podstawie art. 110 § 1 pkt 1 lit. b p.u.s.p. Mając na uwadze powyżej podniesione okoliczności, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa