I ZO 55/23 · Sąd Najwyższy

I ZO 55/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie dotyczącej sędziego Sądu Okręgowego w R. X. Y., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 28 kwietnia 2025 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku adw. M. W. z 16 maja 2023 r. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 35/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 35/23.

UZASADNIENIEPismem z 16 maja 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), obrońca sędziego SO X. Y. wniósł na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., względnie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w sprawie I ZO 35/23.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z uwagi na wadliwość procesu nominacyjnego Marka Dobrowolskiego do Sądu Najwyższego wobec uczestnictwa w tym procesie Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 8 grudnia 2017 r., wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn.

I ZSK 20/22, został zarejestrowany pod sygn. akt I ZO 15/23, zaś do jego rozpoznania wylosowano SSN Pawła Wojciechowskiego. Następnie obrońca sędziego X. Y. złożył wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy I ZO 15/23, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZO 35/23, zaś do jego rozpoznania wylosowano SSN Marka Siwka.Wnioskodawca podkreślił, że SSN Marek Siwek otrzymał nominację do Sądu Najwyższego w tożsamej procedurze co SSN Marek Dobrowolski i SSN Paweł Wojciechowski. W ocenie wnioskodawcy wszelkie argumenty, które legły u podstaw wniosków o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego i SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania spraw I ZSK 20/22 oraz I ZO 15/23 pozostają aktualne w stosunku do SSN Marka Siwka w zakresie sprawy I ZO 35/23.

SSN Marek Siwek musiałby bowiem dokonywać oceny wpływu procesu nominacyjnego Pawła Wojciechowskiego oraz, pośrednio, Marka Dobrowolskiego do Sądu Najwyższego na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., przez co, pośrednio, dokonywałby oceny własnego statusu w tym zakresie, co, w przekonaniu obrońcy, sprowadza się zasadniczo do naruszenia zasady nemo iudeix in causa sua, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.Ponadto wnioskodawca podkreślił, że wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od sprawy Obwinionego (I ZO 35/23) jest również konieczne dla zachowania standardów z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

ETPCz w sprawach Reczkowicz, Advance-Pharma, Dolińska-Ficek i Ozimek przyjął, że zasiadanie w składzie Sądu Najwyższego sędziego powołanego w takiej procedurze w jakiej do Sądu Najwyższego powołano m.in. Marka Dobrowolskiego, Pawła Wojciechowskiego oraz Marka Siwka, prowadzi do tego, iż skład Sądu z udziałem takich Sędziów nie stanowi niezawisłego i bezstronnego Sądu ustanowionego ustawą. Standard wypracowany w tym zakresie w orzecznictwie ETPCz jest wiążący dla sądów krajowych, a zatem wyłączenie od rozpoznania każdej sprawy sędziego powołanego we wskazanej procedurze staje się obowiązkiem Sądu mającym na celu zapewnienie stronie standardów wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka nie jest zasadny.Wątpliwości co do bezstronności sędziego SN Marka Siwka, wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZO 35/23, wnioskodawca upatrywał w okoliczności powołania SSN Marka Siwka na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3). Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne.W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa stanowi, iż „Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości” – art. 29 § 3 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.

Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że: „okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”. Wnioskodawca nie przywołał innej argumentacji, pozwalającej na jej ocenę przez Sąd w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że: „sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł:1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z:

a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji.Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu na zbieżną podstawę oceny dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek (iudex suspectus).

Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że:Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Oznacza to, że ustrój i postępowanie przed sądami należą do ustawodawcy – art. 176 ust. 2 Konstytucji RP.

W tym zakresie decyduje zatem ustawa i polskie prawo (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., P 7/20, z 7 października 2021 r., K 3/21, z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21, z 11 grudnia 2023 r., Kp 1/23).W sprawie nie ma też zastosowania art. 40 k.p.k., gdyż nie spełnia się żadna z określonych w nim ustawowych podstaw wyłączenia sędziego z mocy prawa.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji. [M. T.] [r.g.] ‎