I ZO 42/24 · Sąd Najwyższy

I ZO 42/24 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie sędzi Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 13 maja 2024 r. wniosku SSN Zbigniewa Korzeniowskiego o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 34/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wyłączyć SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 34/24

UZASADNIENIE

W dniu 14 marca 2024 r. (data wpływu) SSN Zbigniew Korzeniowski złożył w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 34/24. Jej przedmiotem jest wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy dyscyplinarnej SSN w stanie spoczynku X. Y. (sygn. akt I ZK 14/23).Swoje żądanie SSN Zbigniew Korzeniowski argumentował wieloletnim, wspólnym wykonywaniem z obwinioną obowiązków w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego.

W jego ocenie powyższa sytuacja oraz wzgląd na zewnętrzne jej postrzeganie może wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie o sygn. I ZO 34/24. Dodatkowo sędzia podniósł, że zgłosił zdanie odrębne do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., która ma być przyczyną sprawy głównej (sygn. akt I ZK 14/23). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej zważył, co następuje.Wniosek o wyłączenie zasługuje na uwzględnienie.W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, zgodnie z którym oświadczenie sędziego o istnieniu okoliczności mogących wpłynąć na jego bezstronność wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku potwierdzenia ich rzeczywistego występowania, powinno – co do zasady – prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV KO 98/21).

W przypadku gdy wniosek o wyłączenie od orzekania składa sam sędzia istotne znaczenie ma dokonana przez niego, a wyrażona w złożonym wniosku, ocena stanu jego bezstronności w danej sprawie. Jest to konkretna, własna ocena relacji indywidualnej sędziego do sprawy, jego stosunku do przedmiotu rozstrzygnięcia w odniesieniu do zawartej w art. 41 § 1 k.p.k. przesłanki stanu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sam stopień tego uzasadnienia w przypadku wniosku składanego przez sędziego w sposób oczywisty wynikać musi z jednej strony z obiektywnie potwierdzonych okoliczności sprawy, z drugiej jednak składa się właśnie z własnej, subiektywnej, wewnętrznej sfery przekonania samego sędziego.

Sfera ta wszakże nie może być związana z innymi czynnikami niż przekonanie, że okoliczności sprawy, jej przedmiot czy istota wcześniejszych rozstrzygnięć łączące sędziego z przedmiotem rozstrzygania rodzą zagrożenie dla bezstronności orzekania, albo mogą takie wrażenie wywołać. Ten wyraz relacji sędziego do sprawy, pod warunkiem wystąpienia czynników obiektywnych, może w konkretnym układzie okoliczności prowadzić do potrzeby wyłączenia sędziego. Są to jednak rzecz jasna innego rodzaju okoliczności, niż te wskazane w art. 40 k.p.k., powodujące wyłączenie sędziego z urzędu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt IV KO 63/21).Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że wieloletnie i bliskie relacje zawodowe SSN Zbigniewa Korzeniowskiego z obwinioną powodują, że sędzia ten orzekając w sprawie powiązanej ze sprawą obwinionej może – podświadomie – przenieść swój stosunek osobisty do obwinionej na treść rozstrzygnięcia, którego kształt z kolei może w pewnym stopniu zostać zdeterminowany jej interesem procesowym.Z drugiej strony, zarówno w odbiorze społecznym, jak i postronnego obiektywnego obserwatora, obiektywizm i bezstronność SSN Zbigniewa Korzeniowskiego może wzbudzić uzasadnione zastrzeżenia, nawet jeśli w znacznej mierze miałyby mieć charakter pozorny.

Godzi się przy tym zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, stwierdził, że „Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności”.Kierując się powyższym wskazaniem oraz przytoczonymi wyżej okolicznościami sprawy, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt ‎I ZO 34/24.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M.

T.][ms] ‎