I UZ 98/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 98/09

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Teresa Flemming-Kulesza

w sprawie z wniosku „K." Spółki jawnej J. K. w N.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanych: […]

o zapłatę składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2010 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 września 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń

Społecznych

zmienił

częściowo

zaskarżony

wyrok

oraz

poprzedzające go decyzje organu rentowego i stwierdził brak obowiązku opłacania

składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i

zdrowotne

od

upominków

okolicznościowych

wypłacanych

ze

środków

Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych za J. G. w grudniu 2002 r., marcu

2003 r. oraz za S. G. w grudniu 2005 r. i marcu 2006 r., a w pozostałym zakresie

apelacje wnioskodawcy „K.” Sp. Jawnej J. K. w N. oddalił.

Od powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy złożył skargę kasacyjną.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. odrzucił skargę

kasacyjną mając na uwadze między innymi, że przedmiotem postępowania

sądowego było żądanie ustalenia nieistnienia obowiązku zapłaty składek na

ubezpieczenie społeczne. Sąd stwierdził, że tego rodzaju sprawa nie należy ani do

kategorii spraw o przyznanie bądź wstrzymanie emerytury, ani też do kategorii

spraw o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zatem dopuszczalność

skargi kasacyjnej uzależniona była od wartości przedmiotu zaskarżenia. W

niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 650,08 zł. Tym samym

wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie była niższa od 10 tysięcy

złotych, co powodowało zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. niedopuszczalność skargi

kasacyjnej. Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na zasadzie art.

3986 § 2 k.p.c.

Na powyższe postanowienie organ rentowy wniósł zażalenie zarzucając

naruszenie art. 398 2 § 1 k.p.c. oraz art. 19 - 22 k.p.c. uzasadniając to tym, że

zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c., w sprawach o roszczenia pieniężne, podana kwota

pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu; w innych sprawach majątkowych

powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu

sporu - tak z art. 19 § 2 k.p.c. Przedmiot sprawy (rozstrzygania) dotyczył ustalenia,

czy dane świadczenie w postaci bonów towarowych, ma charakter świadczenia

wypłacanego z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i jako takie czyni

zasadnym wliczanie owych kwot (równowartości bonów towarowych) do podstawy

wymiaru składki, czyli poprawność „określenia" tej podstawy. Jest to zatem sprawa

o ustalenie podstawy wymiaru składek. Nie jest to sprawa o zapłatę, mimo takiej

kwalifikacji ze strony Sądu Apelacyjnego. W ocenie organu rentowego rodzi się

konieczność osobnego oznaczania wartości przedmiotu sporu, z uwzględnieniem

reguł zawartych w art. 20 - 24 w związku z 19 § 2 k.p.c. Przy ustaleniu wartości

przedmiotu zaskarżenia znaczenie ma wielkość przychodu w rozumieniu przepisów

o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1

ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 2 ust.

1 pkt 19 Rozp. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie

szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

emerytalne i rentowe - podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób

fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy z wyłączeniem m.in.

świadczeń finansowanych ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach

zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Świadczenia wypłacone przez

pracodawcę - stanowią określony przychód, który w zależności od jego klasyfikacji,

korzysta albo nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku odprowadzania składek do

ZUS. Zatem w efekcie końcowym do ZUS powinny zostać odprowadzone określone

składki albo też nie, zgodnie z powołanymi powyżej przepisami. Dla określenia

wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest wystarczające przyjęcie samej różnicy

składek od równowartości bonów towarowych - bo to świadczenie stanowi jedynie

istotę sporu między stronami, przedmiot sprawy, jego rozstrzygania. Jest ono

elementem stanu faktycznego sprawy, nie posiada cech samodzielności, skoro

wpływa na podstawę wymiaru składek. Przychód, od którego zależy zwolnienie

albo nie z zaliczenia do podstawy wymiaru składek należy zatem do faktycznej

podstawy rozstrzygnięcia ZUS i kwoty zawarte w decyzji organu rentowego

ustalające prawidłową podstawę wymiaru składek stanowić powinny o tym co jest

wartością przedmiotu sporu w sprawie, nie zaś różnica pomiędzy podstawą

wymiaru składek wraz z bonami a podstawą wymiaru składek bez bonów - tak jak

to przyjął Sąd Apelacyjny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie spór toczył się o to, czy przekazanie przez

pracodawcę, będącego jednocześnie płatnikiem składek, na rzecz pracowników,

bonów towarowych, finansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

podlega zwolnieniu od obowiązku odprowadzania od ich równowartości składek na

ubezpieczenia. Ocena, czy świadczenia te podlegają, bądź nie podlegają

zwolnieniu - miała znaczenie jedynie w kwestii ustalenia wysokość składki i nie była

pozbawiona majątkowego charakteru i bezpośrednio odnosiła się do kwestii

istnienia prawa do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia. Niniejsza sprawa nie jest

sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Fakt podlegania

ubezpieczeniom społecznym z tytułu świadczenia stosunku pracy nie był w

niniejszej sprawie w ogóle kwestią sporną. Rozstrzygnięcie wyżej wskazanego

sporu w toczącym się postępowaniu sądowym miało wyłącznie wpływ na wysokość

podstawy wymiaru składek w konkretnych miesiącach. Ponadto pozwany organ

rentowy nie miał interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu orzeczenia w

całości, skoro wyrok Sądu Apelacyjnego zmienił częściowo orzeczenie Sądu

pierwszej instancji, a w pozostałej części apelację „K.” Sp. Jawnej J. K. oddalił. Tym

samym wartość przedmiotu zaskarżenia mogła odnosić się jedynie do części, w

której Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji.

Dlatego Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych skarżonym

postanowieniem dokonał właściwej wykładni i w konsekwencji prawidłowego

zastosowania art. 3982 § 1 k.p.c., zasadnie przyjmując, że w skardze kasacyjnej

organ rentowy kwestionował jedynie sposób ustalenia i wysokość składki na

ubezpieczenie społeczne.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w

sentencji.