I UZ 76/04 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 21 kwietnia 2005 r.

I UZ 76/04

W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, żądanie podwyższenia

pobieranego świadczenia za okres wcześniejszy od objętego zaskarżoną decyzją, nie jest roszczeniem odrębnym i art. 21 k.p.c. nie ma zastosowania, a wartość przedmiotu sporu ustala się na podstawie art. 22 k.p.c.

Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie SN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Katarzyna Gonera.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia

2005 r. sprawy z odwołania Anny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w B. o wysokość świadczenia, na skutek zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 23 listopada 2004 r. [...] odrzucił kasację Anny K. od wyroku Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28

września 2004 r. [...].

Sąd Apelacyjny wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż w przedmiotowej

sprawie kasacja nie jest dopuszczalna, przy czym powołując się na treść art. 392 1 §

1 k.p.c., podniósł, że przepis ten przewiduje ograniczenie dopuszczalności kasacji

we wszystkich sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, poza sprawami o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego, w ten sposób, iż niedopuszczalna jest kasacja w tych sprawach, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik ubezpieczonej w kasacji nieprawidłowo określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 50.978 zł, podczas gdy wartość ta, według zasad okre-

ślonych w art. 22 k.p.c., powinna wynosić dwunastokrotność kwoty 645,35 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością miesięcznej emerytury otrzymywanej dotychczas przez skarżącą, a wysokością miesięcznej emerytury, żądanej przez ubezpieczoną. W związku z tym, skoro wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od kwoty

10.000 zł, a sprawa dotyczy wysokości świadczenia o charakterze majątkowym już

ustalonego i wypłacanego za okres dłuższy niż rok, toteż kasację jako niedopuszczalną - w ocenie Sądu Apelacyjnego - należało odrzucić.

W zażaleniu na to postanowienie Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik skarżącej

zarzucił naruszenie art. 3935 k.p.c. i art. 3933 § 1 pkt 2 k.p.c., „poprzez błędne rozumienie treści, co w następstwie przyjęcia nielogicznej interpretacji, doprowadziło do

wydania wadliwego orzeczenia" i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wnoszący zażalenie podtrzymał swe stanowisko w kwestii określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia na kwotę 50.978 zł, a nie, jak przyjął Sąd Apelacyjny, na

kwotę poniżej 10.000 zł, zarzucając, że skoro Sąd drugiej instancji nie dokonał żadnych wyliczeń, „oprzeć się wypada na wysokości roszczeń dochodzonych przez

stronę powodową tj. w kwocie 50.978 zł”. Zdaniem skarżącej, należy zauważyć, że

„wymagalne w chwili wnoszenia sprawy świadczenia za okres poprzedzający wniesienie pozwu nie są świadczeniami powtarzającymi się i stanowią samoistne roszczenie pieniężne", stąd, jego zdaniem, wartość przedmiotu sporu należy obliczać

według reguł ustalonych w art. 21 k.p.c. „zliczając należne już świadczenie oraz

wartość przedmiotu sporu obliczoną dla świadczeń przyszłych w myśl art. 22 k.p.c.".

Rozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest oczywiście bezzasadne, bowiem Sąd drugiej instancji prawidłowo ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia i trafnie przyjął, że kasacja w sprawie

jest niedopuszczalna, ponieważ wartość ta jest niższa od kwoty dziesięciu tysięcy

złotych. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem sporu w sprawie i zaskarżenia kasacyjnego jest wysokość pobieranej przez wnioskodawczynię emerytury, a więc sprawa

o świadczenie powtarzające się w rozumieniu art. 22 k.p.c. Zgodne z tym przepisem

jest stanowisko Sądu drugiej instancji, że wartością przedmiotu zaskarżenia jest

dwunastokrotność kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością emerytury żądanej przez wnioskodawczynię, a wypłacanej przez organ rentowy.

Pozbawione znaczenia prawnego jest stwierdzenie zażalenia, że „z uwagi na

brak" wyliczeń Sądu drugiej instancji „oprzeć się wypada, na wysokości roszczeń

dochodzonych przez stronę powodową”. Sąd dokonał „wyliczenia", określając miesięczną wartość żądanego przez ubezpieczoną zwiększenia jej emerytury na 645,35

zł. Nie tylko zresztą z tej przyczyny „nie wypada oprzeć się” na wysokości wskazanej

w kasacji. Błędny jest przedstawiony w zażaleniu pogląd, że w rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia określa wysokość dochodzonego roszczenia,

ponieważ „wymagalne w chwili wnoszenia sprawy świadczenia za okres poprzedzający wniesienie pozwu nie są świadczeniami powtarzającymi się i stanowią samoistne roszczenie pieniężne". Chybione też jest powołanie na poparcie tego poglądu

uchwał Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 1958 r., I CO 5/58 (OSN 1958 nr 3, poz. 61)

oraz z 15 stycznia 1981 r., III CZP 69/80 (OSNC 1981 nr 6, poz.101). Obydwie te

uchwały odnoszą się do świadczeń cywilnoprawnych i nie mają zastosowania w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych z uwagi na ich odrębność. Odrębność

tych spraw (w omawianym zakresie) wynika przede wszystkim z odmienności uregulowania dotyczącego wymagalności świadczeń powtarzających się, dla których

materialną podstawą prawną są przepisy prawa ubezpieczeń społecznych. W tych

sprawach, to organ rentowy stwierdza nabycie prawa osoby ubezpieczonej do określonego świadczenia. Stosownie do § 35 ust. 2 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w

sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych

świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), w decyzji przyznającej świadczenia organ

rentowy określa datę rozpoczęcia wypłaty. Oznacza to, że roszczenie o wypłatę

przysługującego (przyznanego) świadczenia staje się wymagalne dopiero w dacie

wydania decyzji, w przeciwieństwie do cywilnoprawnych świadczeń powtarzających

się, które stają się wymagalne z upływem okresu, w którym miały być spełnione. Tak

więc żądanie wnioskodawczyni wypłaty podwyższonej emerytury za okres od 1996 r.

do wydania zaskarżonej w sprawie decyzji z 22 grudnia 2003 r., nie jest roszczeniem

o „świadczenie wymagalne". W sprawach o podwyższenie świadczeń emerytalnorentowych wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się na podstawie art. 22 k.p.c.

Ewentualne żądanie przyznania zwiększonego świadczenia za okres poprzedzający

wydanie zaskarżonej decyzji nie jest roszczeniem odrębnym i art. 21 k.p.c. nie ma

zastosowania.

Wobec niedopuszczalności kasacji w świetle art. 3921 § 1 k.p.c., bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy spełnia ona wymagania z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., jed-

nakże z uwagi na treść zażalenia Sąd Najwyższy zwraca uwagę na bezzasadność

podniesionego w nim zarzutu, że „Sąd Apelacyjny nie wziął również pod uwagę,

Uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej i Administracyjnej,

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02 stanowiącej, że przewidziane w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. wymaganie jest spełnione także

wtedy, gdy skarżący przedstawi jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo lub zachodzi nieważność

postępowania". W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że powołanie

się na oczywiste naruszenie prawa może być okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji w rozumieniu art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c., lecz jest skuteczną przesłanką

jej przyjęcia tylko wówczas, gdy zostanie w kasacji uzasadnione, czyli poparte stosownym wywodem prawnym. W kasacji takiego wywodu jej autor w ogóle nie przedstawił.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na mocy powołanych przepisów,

uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe, na podstawie art. 39319 w

związku z art. 397 i 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.