I UZ 7/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 7/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z odwołania W. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.

z udziałem zainteresowanej KW SA KWK "H. " w R.

o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - skarga o wznowienie

postępowania w sprawie …53/09

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 5 listopada 2010 r.,

1. oddala zażalenie;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. na

rzecz adwokata M.C.

pomocy

prawnej

tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej

udzielonej

z

urzędu

w

postępowaniu

zażaleniowym kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych podwyższoną

o stawkę podatku od towarów i usług.

UZASADNIENIE

Sąd

Okręgowy

–

Sąd

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych

w

K. postanowieniem z dnia 5 listopada 2010 r. odrzucił skargę ubezpieczonego W. P. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z

dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt …53/09.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wspomnianym wyrokiem z dnia

22 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K.

oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia 31 lipca 2009 r., mocą którego oddalono

jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z 13

lutego

2006

r.,

odmawiającej

wnioskodawcy

prawa

do

jednorazowego

odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy z dnia 31 marca 2004 r. i 3 czerwca

2004 r. W dniu 26 marca 2010 r. ubezpieczony złożył skargę o wznowienie

postępowania w tejże sprawie, wskazując jako podstawę wznowienia wykrycie

prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego z daty 27 kwietnia 2009 r., I UK 336/08.

Skarga została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 22 kwietnia 2010 r. W dniu 1 lipca 2010 r.

ubezpieczony wystąpił z kolejną skargą o wznowienie postępowania, podając jako

podstawę wznowienia wykrycie środka dowodowego w postaci wymienionego

wyżej wyroku Sądu Najwyższego z daty 27 kwietnia 2009 r., I UK 336/08,

mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego skarżący nie mógł skorzystać

w poprzednim postępowaniu. W ocenie Sądu Okręgowego wskazany wyrok, w tym

dokonana w jego uzasadnieniu ocena stanu faktycznego oraz wykładnia przepisów,

nie stanowi środka dowodowego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego. Wobec nieoparcia skargi na ustawowej podstawie z art. 403 § 2 k.p.c.,

należało orzec o jej odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c.

Na powyższe postanowienie ubezpieczony złożył zażalenie, zarzucając

naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art., 410 § 1

k.p.c., polegające na uznaniu, że skarga o wznowienie postępowania nie jest

oparta na ustawowej podstawie mimo wskazania takiej podstawy, jaką w świetle

art. 403 § 2 k.p.c. jest wykrycie środka dowodowego (tj. wyroku Sądu

Najwyższego), mogącego mieć wpływ na wynika sprawy, a z którego strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Żalący się wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi go merytorycznego rozpoznania

oraz zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu.

Zdaniem

żalącego się

wspomniany wyrok Sądu

Najwyższego

jest

dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c., a dokonana w jego

uzasadnieniu ocena faktów i wykładnia przepisów stanowi pośredni środek

dowodowy w niniejszym postępowaniu, podlegający analizie w trybie art. 233 k.p.c.

Uwzględnienie

tego

środka

dowodowego

mogło

zaś

wpłynąć

na

wynik

przedmiotowego sporu, skoro dotyczy analogicznego stanu faktycznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Inicjując rozważania w przedmiotowej sprawie warto podkreślić, że instytucja

wznowienia opiera się na przysługującej poza tokiem intencji skardze o presumpcję

wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym.

Zakres postępowania zapoczątkowanego skargą o wznowienie wytycza norma art.

412 § 1 k.p.c., zgodnie z którą sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie

zakreśla podstawa wznowienia. Z brzmienia cytowanego przepisu jednoznacznie

wynika, iż przedmiotem postępowania jest udowodnienie istnienia podstawy, na

której oparto skargę w konkretnej sprawie. W konsekwencji zakres ponownego

rozpoznania sprawy uwarunkowany jest przyczyną wznowienia wskazaną przez

skarżącego. W świetle art. 409 k.p.c. istotnym elementem skargi o wznowienie

postępowania

jest

zatem

podanie

podstawy

tegoż

wznowienia

oraz

jej

uzasadnienie i to zarówno z punktu widzenia wstępnej analizy skargi w trybie art.

410 § 1 k.p.c. przed ewentualnym skierowaniem sprawy na rozprawę, jak i z uwagi

na przepis art. 412 § 1 k.p.c. ograniczający kognicję sądu do tak zakreślonych

granic.

Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko

prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania może nastąpić

wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Katalog podstaw wznowienia

został zawarty w art.401-401¹ i art. 403 k.p.c. i jest on wyczerpujący. Wszelkie inne

okoliczności, wykraczające poza sytuacje taksatywnie wymienione w powołanych

przepisach, nie mogą stanowić oparcia dla omawianej skargi.

W niniejszym przypadku jako podstawę wznowienia powołano tę, o jakiej

mowa w art. 403 § 2 k.p.c., tj. wykrycie środka dowodowego, który mógł mieć

wpływa na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu.

W

razie

wskazania

tej

podstawy

wznowienia

postępowania

dla

uwzględnienia skargi niezbędne jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: 1/

wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych, które istniały w toku postępowania zakończonego zaskarżonym

wyrokiem, ale nie zostały w nim powołane; 2/ niemożności skorzystania z tychże

okoliczności lub środków dowodowych w poprzednim postępowaniu i 3/ możliwości

ich wpływu na wynik sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca

2010 r., II UZ 12/10, LEX nr 619632). W grę wchodzą zatem tylko okoliczności

faktyczne i środki dowodowe istniejące już w czasie trwania prawomocnie

zakończonego postępowania, nie zaś powstałe po tej dacie (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN 524/99, LEX nr 527116; z dnia 9

września 2000 r., II CKN 510/00, LEX nr 535989; z dnia 15 września 2005 r., II CZ

78/05, LEX nr 453799; z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05, LEX nr 186917;

z dnia 22 lipca 2008 r., II UZ 31/08, LEX nr 500233; z dnia 4 września 2008 r., IV

CZ 70/08, LEX nr 658207 i z dnia 6 maja 2010 r., III PZ 3/10, LEX nr 602065), a

przy tym nie tylko nieujawnione ale i nieujawniane, czyli takie, o jakich strona nie

wiedziała i z obiektywnych przyczyn, a więc nie wskutek opieszałości, zaniedbań,

zapomnienia czy błędnej oceny)wiedzieć nie mogła (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, LEX nr 78214; z dnia 20

grudnia 2006 r., IV 102/06, LEX nr 465619; z dnia 9 lipca 2008 r., V CZ 46/08, LEX

nr 590291; z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 46/08, LEX nr 646343; z dnia 19 marca

2010 r., II PZ 5/10, LEX nr 583798 i z dnia 17 czerwca 2010 r., III CZ 18/10, LEX nr

686067). Nadto późniejsze wykrycie obejmuje jedynie okoliczności faktyczne i

środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem dotyczące

podstawy faktycznej dochodzonego przez powoda roszczenia (tj. uzasadniając

przytoczony w pozwie lub odpowiedzi na pozew stan faktyczny) i na tyle istotne, że

ich uwzględnienie spowodowałoby wydanie innego rozstrzygnięcia (postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1973 r., II CR 104/73, OSNCP 1974, nr 2,

poz. 29; z dnia 7 listopada 1973 r., I CO 5/73, Biul. SN 1974, nr 2, s. 24; z dnia 24

maja 1982 r., II CO 1/82, OSPIKA 1084, nr 2, poz. 27 i z dnia 8 maja 2008 r., V CZ

25/08, LEX nr 646372). Mogą to być zarówno fakty i dowody odnoszące się

bezpośrednio do postawy faktycznej spornego roszczenia, jak i dotyczące jej

pośrednio, tj. brane pod uwagę przy ocenie zebranego materiału dowodowego

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 r., I CZ 152/07, LEX nr

465908 i z dnia 6 lutego 2009 r., IV CZ 2/09, LEX nr 610222). Nie uzasadnia jednak

wznowienia

postępowania

sytuacja,

gdy

przepisy

przyjęte

za

podstawę

prawomocnego wyroku zostały następnie odmiennie zinterpretowane w orzeczeniu

Sądu Najwyższego (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1998 r.,

II UKN 402/98, OSNP 1999, nr 24, poz. 805).

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszego sporu należy

stwierdzić, że jakkolwiek wyrok sądowy może być traktowany jako dokument

urzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. (orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 21

marca 1962 r., 4 CR 39/62, NP 1964, nr 3; z dnia 27 marca 1962 r., 4 CR 672/61,

OSPIKA 1965, nr 1, poz. 3; z dnia 19 lipca 1962 r., II PR 203/62, OSNCP 1963, nr

7 -8, poz. 165 i z dnia 3 lutego 1964 r., I CR 703/62, OSNCP 1965, nr 10, poz.

162), to dla skutecznego oparcia skargi o wznowienie postępowania na podstawie

późniejszego wykrycia takiego wyroku istotne jest, aby wyrok ten mógł mieć wpływ

na wynik sprawy w podanym wcześniej znaczeniu tego pojęcia.

Tymczasem powołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27

kwietnia 2009 r., I UK 336/08, zapadł w sprawie o roszczenia wywodzone z

podobnej podstawy faktycznej i prawnej, lecz toczącej się między innymi stronami.

Ustalone w tymże procesie okoliczności nie tylko nie wchodzą bezpośrednio do

postawy faktycznej niniejszego sporu, jaką są wypadki, którym ubezpieczony uległ

w dniach 31 marca 2004 r. i 3 czerwca 2004 r., ale nawet pośrednio nie odnoszą

się do niej, gdyż nie można w ich świetle oceniać wiarygodności

dowodów

zgromadzonych w trakcie zakończonego prawomocnie procesu, dotyczących

przebiegu i skutków tychże zdarzeń. Istotny dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu

mógłby być ewentualnie pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu wskazanego

wyroku, lecz zawarta w motywach orzeczenia Sądu Najwyższego interpretacja

przepisów nie stanowi środka dowodowego, o jakim mowa w art. 403 § 2 k.p.c. W

myśl art. 232 k.p.c. dowodzeniu podlegają bowiem fakty, a nie prawo.

Reasumując: pomimo zacytowania przez ubezpieczonego ustawowej

podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c., niniejsza skarga nie jest oparta na tejże

podstawie. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że sformułowanie podstawy

wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401 - 401¹ oraz art. 403 k.p.c.

nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z

samego jej uzasadnienia wynika, iż podnoszona podstawa nie zachodzi, a to

implikuje odrzucenie skargi (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28

października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133; z dnia 7 lipca

2005 r., IV CO 6/05, LEX nr 155376; z dnia 22 października 2009 r., I UZ 64/09,

LEX nr 560531 i z dnia 6 listopada 2009 r., I CZ 57/09, LEX nr 599744 oraz wyrok z

dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, LEX nr 334985).

Wobec bezzasadności zarzutów skarżącego, Sąd Najwyższy z mocy art.

39814 w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c. orzekł o oddaleniu zażalenia. O kosztach

zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnięto stosownie

do art. 108 k.p.c. oraz § 19 pkt 1 w związku z § 13 ust. 2 pkt 2 oraz § 12 ust. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie

opłat z czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze

zm.).