I UZ 7/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 24 maja 2005 r.

I UZ 7/05

W sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiot stanowi

odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku chorobowego, wartość

przedmiotu sporu stanowi kwota zasiłku za okresy, których dotyczyła decyzja.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Krystyna Bednarczyk, Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja

2005 r. sprawy z odwołania Elżbiety G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T. o zasiłek chorobowy, na skutek zażalenia ubezpieczonej na

postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z dnia 16 listopada 2004 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie postanowieniem z dnia 16 listopada 2004 r. odrzucił kasację ubezpieczonej Elżbiety G. od

wyroku tego Sądu z dnia 20 maja 2003 r. oddalającego jej apelację od wyroku Sądu

Rejonowego dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T. o zasiłek chorobowy.

Odrzucając kasację ubezpieczonej Sąd ten wskazał, że w myśl art. 392 1 § 1

k.p.c. kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Sąd drugiej instancji

sprawdził przed doręczeniem odpisu kasacji stronie przeciwnej wartość przedmiotu

zaskarżenia, ponieważ wartość podana przez ubezpieczoną (10.600 zł) wzbudziła

wątpliwości i ustalił, że wartość zasiłku chorobowego Elżbiety G. wynosi kwotę

783,00 zł (pismo ZUS Oddziału w T. z dnia 24 września 2003 r.). Sąd ten stwierdził,

że wartość przedmiotu zaskarżenia nie może przewyższać wartości przedmiotu

sporu.

Ubezpieczona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu

wskazywała, iż po doręczeniu pozwu sąd nie może dokonać sprawdzenia przedmiotu

sporu z urzędu a jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się w spór

co do istoty sprawy. Podnosiła, iż sprawdzenia przedmiotu sporu dokonał ZUS Oddział w T. w piśmie z 24 września 2004, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej powstaje istotne zagadnienie prawne uzasadniające

wniesienie kasacji: czy strona w toku procesu może sprawdzać wartość przedmiotu

sporu nawet na polecenie Sądu ? Skarżąca twierdziła, że wartość przedmiotu sporu i

zaskarżenia obejmuje w niniejszej sprawie nie tylko damnum emergens, szkodę powstałą na skutek niewypłacenia zasiłku chorobowego, lecz także lucrum caessans,

utracone korzyści na skutek tego, że „powódka” mogła korzystnie zainwestować wypłacony zasiłek, a także rozstrój zdrowia spowodowany stresem wskutek długotrwałego procesu.

Ubezpieczona wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego postanowienia przez nakazanie Sądowi Okręgowemu w Tarnowie nadanie

biegu kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie przedmiot sporu dotyczył odmowy przyznania zasiłku

chorobowego za wskazane przez ubezpieczoną okresy. Sprawa o prawo do zasiłku

chorobowego należy do spraw, w których dopuszczalność kasacji zależy od wartości

przedmiotu zaskarżenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 13 marca 2001 r., II UZ 14/01, OSNP 2003 nr 2 , poz. 48, postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., II UZ 144/00, OSNAPiUS 2002 nr 19, poz.

473).

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sporu określa

przedmiot decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych.

Ten przedmiot wyznacza również wartość przedmiotu zaskarżenia. Dotyczy to także

decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczeń. W związku z tym, iż rozpoznawana sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku chorobowego za wskazane

przez ubezpieczoną okresy, wartość przedmiotu zaskarżenia wyrażać mogła tylko

kwota nieprzyznanego ubezpieczonej zasiłku chorobowego. Kwota ta stosownie do

informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynosiła 783,00 zł .

Podnieść należy, iż w postępowaniu kasacyjnym przedmiot zaskarżenia nie

może być większy od przedmiotu sporu. Strona nie może zatem podać w skardze

kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia wyższej niż będąca przedmiotem postępowania. Uregulowanie zawarte w art. 3921 § 1 k.p.c. ma charakter bezwzględny i

wyklucza dowolność przy oznaczeniu wartości przedmiotu zaskarżenia, zaś wartość

ta określona przez stronę wnoszącą kasację z naruszeniem reguł art. 19 - 24 k.p.c.

nie jest dla oceny dopuszczalności kasacji wiążąca. Należy zwrócić uwagę, iż wartość przedmiotu sporu oznaczona przez stronę skarżącą podlega sprawdzeniu zarówno przez Sąd drugiej instancji, jak i przez Sąd Najwyższy. Sąd drugiej instancji,

decydujący o nadaniu biegu kasacji, jest obowiązany do kontroli jej dopuszczalności,

w związku z czym może z urzędu sprawdzić podaną wartość przedmiotu zaskarżenia. Kognicja ta wynika bezpośrednio z treści art. 393 5 k.p.c. jak i ugruntowanego

orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., I PKN 305/01, OSNP 2004 nr 4, poz. 65, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98, OSNAPiUS 1999 nr

8, poz. 291). Oczywiście niezasadny jest zatem podnoszony przez skarżącą zarzut,

iż „zgodnie z art. 25 § 2 k.p.c. po doręczeniu pozwu sąd nie może dokonać sprawdzenia przedmiotu sporu z urzędu, a jedynie na zarzut pozwanego zgłoszony przed

wdaniem się w spór co do istoty sprawy”. Przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu kasacyjnym, w którym musi być ustalona dopuszczalność kasacji.

Wskazać także należy, iż wartość przedmiotu zaskarżenia podana przez

ubezpieczoną w niniejszej sprawie nie ma związku z przedmiotem rozstrzygnięcia

Sądów obu instancji. Orzeczenia nie dotyczyły bowiem „damnum emergenns szkody

powstałej na skutek niewypłacenia zasiłku chorobowego i lucrum caessans utraconych korzyści na skutek tego, że powódka mogła korzystnie zainwestować wypłacony zasiłek a także rozstroju zdrowia spowodowanego stresem wskutek długotrwałego

procesu”, lecz odmowy wypłacenia zasiłku chorobowego, a zatem ustalenia istnienia,

bądź braku przesłanek uzasadniających przyznanie tego świadczenia. Oznaczenie

wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę wyższą niż wartość przedmiotu sporu nie

może mieć wpływu na kwalifikację sprawy jako kasacyjnej.

Trafnie zatem Sąd Okręgowy odrzucił kasację ubezpieczonej jako niedopuszczalną w świetle art. 3921 k.p.c. Mając na uwadze, iż podniesione w zażaleniu przez

ubezpieczoną zarzuty są nieuzasadnione, Sąd Najwyższy na podstawie art. 385 w

związku z art. 397 § 2 i art. 39318 § 3 k.p.c. zażalenie oddalił.