I UZ 56/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 56/05

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 lutego 2006 r.,

zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 14 października 2005 r., sygn. akt VIII Ua …/04,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 października 2005 r., VIII Pa …/04, Sąd

Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. odrzucił kasację

ubezpieczonego M.W. od wyroku tego Sądu z dnia 21 grudnia 2004 r.,

oddalającego jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 15 czerwca 2004 r., VI U …/03, którym

oddalono

odwołanie

ubezpieczonego

w

sprawie

o

przyznanie

wyższego

jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. Sąd Okręgowy

stwierdził, że kasacja jest niedopuszczalna, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia

jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych (art. 3921 § 1 k.p.c.).

Na postanowienie to ubezpieczony wniósł zażalenie, w którym wywiódł w

szczególności, że "Sąd bezpodstawnie oddalił skargę w związku z brakiem

formalnym wynikającym z nieokreślenia wartości przedmiotu zaskarżenia, nie

bacząc na fakt, że niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń

społecznych i określenie wartości tego przedmiotu w sprawie o jednorazowe

odszkodowanie jest niemożliwe albowiem wartość ta wynika z orzeczenia o

wysokości uszczerbku na zdrowiu, a w tym przedmiocie odwołujący nie jest w

stanie określić tego uszczerbku - to bowiem jest przedmiotem sporu".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ze względu na datę wydania wyroku Sądu drugiej instancji, w sprawie mają

zastosowanie przepisy dotyczące kasacji w brzmieniu sprzed nowelizacji Kodeksu

postępowania cywilnego dokonanej ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) - art. 3 tej ustawy.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lipca 2005 r., II UZP 7/05

(OSNP 2005 nr 24, poz. 396) nieuzupełnienie przez stronę w wyznaczonym

terminie braku apelacji polegającego na nieoznaczeniu wartości przedmiotu

zaskarżenia w sprawie o prawo majątkowe (art. 368 § 2 k.p.c.) może stanowić

podstawę jej odrzucenia (art. 370 k.p.c.), także w sprawie z zakresu ubezpieczeń

społecznych. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy szczegółowo rozważył

problematykę wartości przedmiotu sporu i przedmiotu zaskarżenia w sprawie z

zakresu ubezpieczeń społecznych, a w szczególności w sprawie o jednorazowe

odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy

pracy lub chorobą zawodową. Sąd Najwyższy stwierdził, że jednorazowe

odszkodowanie jest typowym roszczeniem pieniężnym, nawet jeżeli jego wysokość

nie wynika z decyzji organu rentowego. Postępowanie sądowe wszczynane jest

wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego, które spełnia funkcję pozwu

w zakresie wszczęcia postępowania sądowego (por. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., II UZ 141/00, OSNAPiUS 2002 nr 19, poz.

472). Nie można wprawdzie wymagać, aby w odwołaniu ubezpieczony określił

dokładnie żądanie, a w sprawach o prawo majątkowe oznaczył wartość przedmiotu

sporu i w przypadku roszczenia pieniężnego wskazał żądaną kwotę (art. 187 § 1

pkt 1 k.p.c., ale nie oznacza to, że sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych

może się toczyć bez oznaczenia żądania. Jeżeli ubezpieczony nie określił swego

żądania, to obowiązkiem sądu jest dokonanie wyjaśnienia tej kwestii, czemu służy

przeprowadzenie czynności wyjaśniających, których celem jest w szczególności

dokładniejsze określenie zgłoszonych żądań (art. 468 § 2 pkt 1 k.p.c.). W każdym

razie, na rozprawie jeszcze przed wszczęciem postępowania dowodowego

przewodniczący przez zadawanie pytań powinien ustalić, jakie z istotnych

okoliczności sprawy są między stronami sporne i dążyć do ich wyjaśnienia (art. 212

k.p.c.). Mieści się w tym przede wszystkim ustalenie żądania ubezpieczonego, bo

także w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wyrok sądu ma rozstrzygać o

żądaniach stron (art. 325 i 47714 § 2 k.p.c.). Orzeczenie co do istoty sprawy

powinno oznaczać więc przyznanie ubezpieczonemu określonego świadczenia

zgodnie z żądaniem (w całości) lub w części. W prawidłowo prowadzonym

postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych po pierwszej

rozprawie powinno być więc znane żądanie, a jeżeli chodzi o takie świadczenia, jak

jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, powinna być znana

kwota pieniężna żądanego odszkodowania. Nie ma więc żadnych szczególnych

względów, aby w sprawie z zakresu ubezpieczeń w dalszych fazach postępowania

sądowego nie stosować ogólnych zasad, w tym zasad dotyczących oznaczania

wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji i skutków nieuzupełnienia braków w

tym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczony odwołał się od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2002 r., odmawiającej przyznania

jednorazowego odszkodowania w związku z pogorszeniem się stanu jego zdrowia.

W odwołaniu ubezpieczony określił, że domaga się jednorazowego odszkodowania

odpowiadającego uszczerbkowi w wysokości 55%, w miejsce ustalonego

uszczerbku na zdrowiu na poziomie 30%. Przedmiot sporu został w ten sposób

określony

w

sposób

jednoznaczny

jako

jednorazowe

odszkodowanie

odpowiadające 25% uszczerbku na zdrowiu. W taki sposób przedmiot sporu został

też określony w uzasadnieniu apelacji, a na wezwanie Sądu wartość przedmiotu

zaskarżenia

została

określona

na

kwotę

8.525

zł

(pismo

pełnomocnika

ubezpieczonego z dnia 30 sierpnia 2004 r.). W kasacji ubezpieczonego nie

określono wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie może być ona większa niż

wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w apelacji. Przesłanką odrzucenia

kasacji nie było nieuzupełnienie jej braku formalnego (niewskazanie wartości

przedmiotu zaskarżenia), ale stwierdzenie, że kasacja nie spełnia warunku

określonego w art. 3921 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. (zdanie drugie tego przepisu nie

ma w sprawie zastosowania), gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od

wymaganej tym przepisem kwoty dziesięć tysięcy złotych.

Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 398 14 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c.