I UZ 53/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 53/18 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)‎SSN Bohdan Bieniek‎SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) w sprawie z odwołania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej […] Szpitala […] w R.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.‎z udziałem zainteresowanych: J. G. i D. P.-H.‎o ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 stycznia 2019 r.,‎zażalenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej […] Szpitala […] w R. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt III AUa […], oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 11 września 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną w odniesieniu do zainteresowanych J. G. i D. P.-H., wniesioną przez ich pracodawcę Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej […] Szpital […] w R., od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z 16 maja 2018 r. Wyrokiem tym Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z 29 czerwca 2017 r., który oddalił odwołania skarżącego od decyzji pozwanego organu rentowego z 9 sierpnia 2016 r., określających podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, wypadkowe i zdrowotne zainteresowanych z tytułu zatrudnienia u skarżącego.W skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do zainteresowanego J.

G. została określona na 18 zł a w odniesieniu do zainteresowanej D. P.-H. na 8.504 zł.Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu odrzucenia skargi kasacyjnej powołał się na art. 3982 § 1 k.p.c. i stwierdził, że dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia, które są niższe niż dziesięć tysięcy złotych, przy czym w sprawie o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wartość przedmiotu zaskarżenia liczy się odrębnie względem każdego pracownika. Skarga w odniesieniu do wskazanych zainteresowanych była zatem niedopuszczalna i dlatego została odrzucona (art. 3986 § 2 k.p.c.).Skarżący w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. przez uznanie, że skarga kasacyjna dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy istotą sprawy jest uznanie i ustalenie przez organ rentowy, że umowy zawierane przez skarżącego z uczestnikami podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu a więc w istocie są sprawami o objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym.

Decyzje pozwanego dotyczyły uznania za umowy objęte obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym umów cywilnoprawnych zawartych z pracownikami przez skarżącego na świadczenia medyczne - dyżury lekarskie. Tym samym, mimo że decyzje ustalają wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, to de facto są to decyzje uznające określony rodzaj umów cywilnoprawnych za objęte obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, a co za tym idzie sprawy nie mieszczą się w katalogu spraw wyłączonych z możliwości składania skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.Sąd Apelacyjny bardzo ogólnie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedmiot sporu w aspekcie dopuszczalności skargi kasacyjnej, dlatego po analizie akt należy wskazać, co następuje.Skargę kasacyjną wniesiono od prawomocnego wyroku, w którym za prawidłowe uznano decyzje pozwanego w sprawie podstawy wymiaru składek. Decyzje określały skarżącego jako płatnika na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pozwany zakwestionował odrębność tytułów ubezpieczenia i Sąd powszechny decyzje pozwanego uznał za prawidłowe.

W szczególności stwierdził, że niedozwolone prawnie było zawarcie z zainteresowanymi w sprawie lekarzami (pracownikami skarżącego) umów podwykonawstwa ze względu na zakaz wynikający z art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2014 r., I UK 323/15 i dalsze orzeczenia). Nie znalazł aprobaty zarzut skarżącego, że wskazana regulacja nie skutkuje zmianą prawnego charakteru umowy zawartej z lekarzem dyżurującym z umowy nazwanej na udzielanie świadczeń zdrowotnych na umowę nienazwaną, do której stosuje się przepisy o zleceniu.

Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu oddalenia apelacji skarżącego potwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż nie było podstaw do kwalifikowania dodatkowych umów lekarzy (zainteresowanych) jako umów nazwanych z art. 26 ustawy o działalności leczniczej z 15 kwietnia 2011 r., czyli innych niż objęte art. 8 ust. 2a. Umowy jako zawarte wbrew art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej nie mogły być kwalifikowane jako odrębne. Szpital był zatem płatnikiem składek od przychodu uzyskiwanego z zatrudnienia pracowniczego i dodatkowych umów.Na tym tle równie ogólna jest teza zażalenia, że „istotą niniejszej sprawy jest uznanie i ustalenie przez organ rentowy, iż umowy zawierane przez skarżącego z uczestnikiem podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu a więc w istocie są sprawami o objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym”.Rzecz w tym, że podstawą prawomocnego wyroku, od którego wniesiono skargę kasacyjną, jest sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zażalenie podstawy tej nie podważa. Nie ma znaczenia twierdzenie, że umowy na dyżury lekarskie stanowiły odrębne zobowiązania, a więc chodzi o pierwotne objęcie ubezpieczeniami społecznymi z tytułu tych umów, zatem nie ma znaczenia podstawa wymiaru składek jako wartość przedmiotu zaskarżenia w ocenie dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.). Skarżący wydaje się nawiązywać do odrębności tytułów ubezpieczenia z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednak w sytuacji z art. 8 ust. 2a tej ustawy jest tylko jeden tytuł ubezpieczenia, czyli pracowniczy, nie ma zatem odrębnego ubezpieczenia z umowy cywilnoprawnej.

W przypadku ubezpieczenia na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie występuje odrębne (samodzielne) ubezpieczenie, lecz tylko jedno ubezpieczenie u pierwotnie zatrudniającego. O dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje zatem wartość przedmiotu zaskarżenia, czyli kwota dodatkowych składek - art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2016 r., II UZ 32/16 i wyrok z 21 września 2017 r., I UK 370/16).Orzecznictwo Sądu Najwyższego co do wykładni art. 8 ust. 2a jest zgodne i utrwalone, co dotyczy też dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, właśnie z uwagi na decydującą podstawę wymiaru składek, a nie odrębny tytuł ubezpieczenia.

Znajduje potwierdzenie w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., III UZP 9/17. W uchwale podsumowano szereg orzeczeń uzasadniających tezę, że w sprawach dotyczących „przypisania pracodawcy podwyższonej składki” w wyniku zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej decyzja taka jest decyzją wymiarową i w związku z tym skarga kasacyjna w takiej sprawie jest dopuszczalna w razie przekroczenia granicy wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. Nie istnieje zatem odrębny tytuł ubezpieczenia na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który mógłby stanowić przedmiot sporu przed sądem ubezpieczeń społecznych.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).