I UZ 43/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 43/04

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Herbert Szurgacz

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z wniosku M. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2005 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w K.-Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2004 r. odrzucił kasację wnioskodawczyni

M. S. od wyroku tego Sądu z dnia 25 lutego 2004 r., argumentując, że

wniesiona

kasacja

była

dotknięta

nieusuwalnym

brakiem

wskazania

okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie. Sąd Apelacyjny wskazał na

ugruntowaną judykaturę Sądu Najwyższego, który w licznie powołanych

orzeczeniach wskazywał, że brak któregokolwiek elementu konstrukcyjnego

kasacji określonego w art. 3933 k.p.c., wymaga odrzucenia kasacji, ponieważ

kasacja powinna być tak skonstruowana, aby zarówno przeciwnik procesowy,

jak i Sąd Najwyższy, nie musieli poszukiwać w wywodach kasacyjnych, a tym

bardziej domyślać się wszystkich koniecznych elementów skargi kasacyjnej.

Obowiązek przestawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji nie

jest spełniony nawet wówczas, gdyby dały się one wywieść z uzasadnienia

kasacji, co zresztą w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni domagał się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia

i

nadanie

biegu

procesowego

wniesionej kasacji „zgodnie z art. 392%1kpc, 3932kpc, 3933 kpc, 3934 kpc i 3935

kpc ”, podając „jako podstawy zażalenia „art. 39318 kpc i art. 392 kpc, 3931 kpc,

art. 3932kpc, 3933 kpc, 3934 kpc i 3935 kpc”. Zdaniem autora zażalenia został

spełniony wymóg procesowy kasacji z art. 3933 k.p.c., albowiem „z treści

zaskarżonego postanowienia” i jego uzasadnienia wynika, że kasacja zawierała

wnioski kasacyjne, do których nie ustosunkował się Sąd Apelacyjny. Ponadto

pełnomocnikowi wnioskodawczyni utrzymywał, że „do dnia dzisiejszego” nie

zostało mu doręczone zaskarżone postanowienie wraz z uzasadnieniem, z

którym zapoznał się w dniu 21 czerwca 2004 r., co jest uchybieniem

procesowym z art. 86 i 87 k.p.c. Dodatkowo sąd Apelacyjny nie wezwał „strony

kasacji do uzupełnienia w wyznaczonym terminie ewentualnych braków

wniesionej kasacji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wprawdzie

zaskarżone

zażalenie,

zamiast

zarządzonego

doręczenia

pełnomocnikowi wnioskodawczyni k. 60 v.), zostało doręczone samej

wnioskodawczyni M. S. (k. 61), to autor zażalenia postawił niewłaściwy zarzut

naruszenia art. 86 i 87 k.p.c., zamiast prawidłowego zarzutu naruszenia art. 133

§ 3 k.p.c. Mając na uwadze to uchybienie procesowe, które nie spowodowało

nieważności postępowania,

skoro pełnomocnik wnioskodawczyni

wniósł

zażalenie, należało przyjąć, że uchybienie to prowadziło do rozpoznania

zażalenia jako „terminowego” środka odwoławczego w rozumieniu art. 394 § 2

k.p.c.

Wniesione zażalenie zostało sporządzone niestarannie, np. art. 392 k.p.c.

nie ma „%1”, i w sposób podważający profesjonalizm prawniczy wymagany od

jego autora legitymującego się statusem prawnym adwokata. Spośród

wskazanych przezeń „podstaw prawnych” zażalenia jedynie art. 393 18 k.p.c. - w

§ 1 - reguluje przysługiwanie tego środka zaskarżenia od postanowień sądu

drugiej instancji odrzucających kasację. Natomiast z art. 393 5 k.p.c.,

stosowanego przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu

kasacji z mocy art. 39318 § 3 k.p.c., wynika wyłącznie obowiązek wezwania

wnoszącego kasację do uzupełnienia jej usuwalnych braków formalnych, które

przez autora zażalenia, i odrzuconej wcześniej kasacji, całkowicie bezzasadnie

są

identyfikowane

z

nieusuwalnymi

konstrukcyjnymi

wadami

kasacji

dyskwalifikującymi a limine, jako niedopuszczalny „z innych przyczyn”, ten

szczególny środek zaskarżenia. Tymczasem bowiem w prawidłowo odrzuconej

przez Sąd Apelacyjny kasacji, jej autor zarzucił wyłącznie „naruszenie

przepisów postępowania, art. 233 § 1 k.p.c., w następstwie czego doszło do

braku wyczerpujących ustaleń w zakresie istniejącego stanu faktycznego, co

doprowadziło do wadliwej oceny przez sąd zebranego materiału dowodowego

oraz przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, które to naruszenie

miało wpływ na wynik postępowania”. W uzupełnieniu kasacji z dnia 13 kwietnia

2004 r. (data wpływu) autor kasacji wskazał „dodatkową podstawę zaskarżenia

3931 pkz. 1 kpc, przez naruszenie prawa art. 107 i 134 ust. 1 pkt. 1 Ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późniejszymi zmianami), przez

oddalenie wniosku o rentę, mimo stwierdzenia opisanych w opinii biegłych

schorzeń wnioskodawczyni”.

Równocześnie autor kasacji nie zawarł w niej twierdzenia, że wyżej

zasygnalizowane podstawy kasacji zostały naruszone w zaskarżonym wyroku

w sposób kwalifikowany jako „oczywiście” naruszający prawo (art. 393 § 2

k.p.c.). Ta wada dotyczy w szczególności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.,

który uprawnia sądy do swobodnej sędziowskiej oceny zebranego materiału

dowodowego w sprawie, a zatem nie dotyczy „braku wyczerpujących ustaleń w

zakresie istniejącego stanu faktycznego”. Oznacza to, że wniesiona kasacja w

żadnym fragmencie nie zawierała koniecznego konstrukcyjnego wymagania

polegającego na wskazaniu okoliczności uzasadniającej jej rozpoznanie (art.

3933 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zatem dla celów edukacyjnych ujawnia, że art. 393 3 § 1

k.p.c. wymienia konieczne wymagania konstrukcyjne, jakie powinna zawierać

skarga kasacyjna wniesiona od wyroku Sądu drugiej instancji wydanego po

dniu 1 lipca 2000 r. Spośród nich wniesiona kasacja nie przedstawia

okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c.). Autor

kasacji nie wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego (nie nazwał go - art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.) lub na potrzebę wykładni

przepisów, które budziłyby poważne wątpliwości lub wywoływały rozbieżności w

orzecznictwie (art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c.), ani też, że zaskarżone orzeczenie

oczywiście narusza prawo lub zachodzi nieważność postępowania (art. 393 § 2

k.p.c.). Tymczasem konieczne wymagania formalne i konstrukcyjne kasacji

powinny być precyzyjnie przytoczone, albowiem należy to do istoty tego środka

zaskarżenia, a Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do samodzielnego

dokonywania konkretyzacji ani do ryzykowania domysłów co do wypełnienia

wymagań skargi kasacyjnej, ponieważ to obciąża wyłącznie stronę skarżącą. W

judykaturze przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji, o

których mowa w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., powinny być - podobnie jak pozostałe

elementy przewidziane w tym przepisie - przedstawione w wydzielonej części

kasacji, jako odrębny element pisma procesowego (postanowienie z dnia 30

maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22). Autor kasacji nie mógł

zatem oczekiwać, że w koniecznym przedstawieniu (nazwaniu) okoliczności

uzasadniających

rozpoznanie

kasacji,

polegających

na

sformułowaniu

konkretnego istotnego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą

do rozbieżnych ocen (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r.,

II CZ 35/01, OSN 2002 nr 1, poz. 11), wyręczy go Sąd Najwyższy. W

utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzone braki konstrukcyjne

kasacji pozbawiają ją cech tego środka odwoławczego, w związku z czym

podlega ona odrzuceniu bez wzywania do jej uzupełnienia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1996 r., II UKN 12/96, OSNAPiUS 1997

nr 10, poz. 173). Na tle nowego brzmienia art. 393 § 1 k.p.c. stanowisko to

odnosi również do

braku przedstawienia

okoliczności uzasadniających

rozpoznanie kasacji (art. 3933 § 1 pkt 3 w związku z art. 393 k.p.c.), co stanowi

nieusuwalną wadę kasacji, uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie takiej

namiastki (pozoru) skargi kasacyjnej. Nieprzedstawienie w kasacji okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) powoduje zatem

odrzucenie

kasacji

bez

wzywania

do

uzupełnienia

tego

braku

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00,

OSNC 2001 nr 3, poz. 51). Trafnie ujął tę myśl Sąd Najwyższy również w

postanowieniu z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00 (OSNC 2001 nr 3,

poz.52), uznając, że odwołanie się skarżącego do uzasadnienia podstaw

kasacyjnych, bez przedstawienia okoliczności wskazanych w art. 393 k.p.c., nie

stanowi spełnienia obowiązku określonego w art. 393 3 §

1 pkt 3 k.p.c..

Ponadto przyjmuje się, że jeżeli skarżący nie wskazał w kasacji okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia (art. 393 3 § 1

pkt 3 k.p.c.) nie jest spełniony, choćby dały się wywieść z uzasadnienia kasacji

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

OSN 2001 nr 10, poz. 156). Przedstawienie okoliczności uzasadniających

przyjęcie kasacji do rozpoznania nie może przy tym polegać na powtórzeniu

treści przepisu art. 393 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c., lecz konieczne jest wyjaśnienie,

jakie zagadnienie prawne występuje w sprawie, albo określenie, które przepisy

prawa wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym

polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem

rozbieżności występujących w orzecznictwie (por. postanowienie z dnia 11

stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151).

Powyższe prowadziło do oddalenia bezzasadnego zażalenia (art. 385 k.p.c.

w związku z art. 39318 i 397 § 2 k.p.c.).