I UZ 4/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 4/11

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA K. Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania S. L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania w sprawie …361/08 o

przeliczenie emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 grudnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 września 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację S. L.

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 19 grudnia 2007 r., oddalającego

odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W dniu 28 lipca 2010 r. S. L. złożył skargę o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 17 września 2008 r.

W uzasadnieniu podał jako podstawę skargi art. 403 § 2 k.p.c. i wskazał, że

okolicznościami ją uzasadniającymi jest brak stanowiska Ministra Pracy i Polityki

Społecznej, jako organu nadzoru nad ZUS, które to stanowisko ma znaczenie dla

rozstrzygnięcia sprawy oraz fakt udzielenia odpowiedzi na pismo ubezpieczonego

przez organ rentowy, a nie przez ministra, co stanowi naruszenie przepisów

określających właściwość organów administracji, jak również przepisów prawa

materialnego i k.p.c. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zmianę wyroku przez

zobowiązanie ZUS do przeliczenia wysokości świadczenia emerytalnego.

Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem

z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt …906/10, odrzucił skargę o wznowienie

postępowania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego żądanie skarżącego nie stanowi podstawy

wznowienia, sformułowanej w art. 403 § 2 k.p.c. Trudno uznać, by w tej sprawie

fakt udzielenia odpowiedzi na pismo skarżącego przez podmiot inny, niż oczekiwał

tego autor pisma było okolicznością, o jakiej mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Podobnie

należy ocenić brak stanowiska ministra odnośnie przedmiotu postępowania. Nie

leżą one bowiem w sferze faktów rozumianych jako składniki ustaleń Sądu,

czynionych na potrzeby rozstrzygnięcia danej sprawy, lecz raczej są powiązane z

oceną prawną danej sytuacji, której miałby dokonać organ administracji. To zaś nie

mieści się w zakresie pojęcia „okoliczności faktyczne”. Co więcej z analizy

uzasadnienia skargi wynika, że w istocie S. L. nie tyle wskazuje na nowe elementy

stanu faktycznego sprawy, ile podnosi zarzuty dotyczące jej prawnych aspektów.

To zaś nie odpowiada powołanej przez skarżącego podstawie wznowienia

postępowania. Ponieważ skarżący nie

oparł swojej skargi o wznowienie

postępowania o ustawową podstawę, zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. uzasadniało to

jej odrzucenie.

Postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

Wydział

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 16 grudnia 2010 r., zaskarżył w całości S. L., podnosząc m.in.,

że „odrzucenie skargi w dniu 16 grudnia jest zaprzeczeniem treści pisma z dnia 23

września 2010 r. i odmową łącznego rozpoznania dwóch środków zaskarżenia, w

tej samej sprawie. Pozbawienie powoda do wskazanej przez niego podstawy

wznowienia postępowania, określonej w art. 403 § 2 k.p.c., przez utożsamienie

stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze stanowiskiem Ministra Pracy i

Polityki Społecznej, w oderwaniu od przepisów art. 19 i art. 156 §1 pkt 1 k.p.a., w

zakresie właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, powoduje

nieważność takiego postępowania”. Wskazując na powyższe zarzuty, S. L. wniósł

o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zobowiązanie organu

rentowego do wykonania uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2006 r.,

sygn. akt. II UZP 16/05.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że doszło do naruszenia art. 403 §

2 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie nowych dowodów przy ocenie podstawy

wznowienia postępowania. Ponadto należy wskazać, że skarżący złożył w

zażaleniu niewłaściwy wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zamiast

wniosku

–

o

zmianę

zaskarżonego

postanowienia

poprzez

wznowienie

postępowania ( art. 394 § 3 k.p.c. w związku z art. 398 k.p.c.).

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w

razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego

stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Badając oparcie skargi na

ustawowej podstawie wznowienia sąd ogranicza się do zbadania, czy twierdzenia

skargi stanowią taką ustawową podstawę, gdyż jeśli wskazana podstawa została

sformułowana w sposób odpowiadający ustawie, ale w rzeczywistości nie

występuje, skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. ( postanowienie

Sądu Najwyższego w sprawie II PZ 5/10 z dnia 19 marca

2010 r. - LEX nr

583798). Wykładnia prawa krajowego nie stanowi ani okoliczności faktycznej, ani

środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W postępowaniu cywilnym

strony mają możliwość powołania się na orzeczenia sądów w podobnych

sprawach; również sąd orzekający w danej sprawie bierze pod uwagę argumenty i

wykładnię prawa, przedstawione w podobnych sprawach – zwłaszcza, gdy są

zawarte w orzeczeniach sądów wyższych instancji. Ponieważ w myśl art. 316 § 1

k.p.c. sąd przy wyrokowaniu bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie

wyrokowania,

biorąc

pod

uwagę

zasadę

kontradyktoryjności,

a

także

-

niezależność sądu - k.p.c. nie przewiduje możliwości wznowienia postępowania ze

względu na sprzeczność prawomocnego wyroku z argumentami przedstawionymi

w innym wyroku Sądu Najwyższego, choćby strona dowiedziała się o nim po

uprawomocnieniu

się

wyroku

(podobnie,

ale

w

odniesieniu

do

prawa

wspólnotowego – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22.10. 2009 r. w

sprawie I UZ 64/09- LEX nr 60531).

W skardze o wznowienie postępowania S. L. powołał się na pismo

Ministerstwa Pracy I Polityki Społecznej oraz pismo Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, które informowały go o wykładni przepisów, mających zastosowanie

w jego sprawie. W zażaleniu skarżący odwołał się również do uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt. II UZP 16/05. Pisma te i uchwała

Sądu Najwyższego, dotycząca wykładni prawa, nie mogą być podstawą

wznowienia postępowania. W przedmiotowej skardze o wznowienie postępowania i

w zażaleniu S. L. sugeruje, że

podstawę wznowienia w istocie ma stanowić

niezgodność wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. z rozstrzygnięciem

Sądu Najwyższego w podobnej sprawie.

Przywoływana w zażaleniu uchwała Sądu Najwyższego

dotyczyła stosunków

prawnych istniejących między innymi podmiotami niż w tej, której dotyczy skarga o

wznowienie postępowania. Nawet jeśli występuje między nimi zbieżność stanów

prawnych, nie oznacza to tożsamości stosunku prawnego, której wymaga art. 403

§ 2 k.p.c. Innymi słowy, wykładnia prawa dokonana w wyroku objętym skargą o

wznowienie postępowania, nawet sprzeczna z wykładnią przedstawioną przez Sąd

Najwyższy na tle tych samych przepisów i w podobnych stanach faktycznych, nie

stanowi podstawy wznowienia postępowania w myśl art. 403 § 2 k.p.c. W

przypadku naruszenia prawa ustanowiono w przepisach Kodeksu postępowania

cywilnego inne instytucje - apelację (art. 367 k.p.c.), skargę kasacyjną (art. 3981

k.p.c.) oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia (art. 4241 k.p.c.). Sąd Najwyższy dokonuje wykładni prawa, w tym także

wykładni wiążącej (art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Najwyższym (Dz. U. nr 240, poz. 2052 ze zm.), a mimo to uchwały mające moc

zasady prawnej nie stanowią przesłanki wznowienia postępowania. W zażaleniu

skarżący wskazał, że pracownica Inspektoratu ZUS w B.,

obecny Kierownik

Wydziału Rent i Emerytur, która sporządziła decyzję emerytalną z dnia 27.04.1999

r., nr […], zmieniła tylko nazwę renty na emeryturę. Zarówno do wymiaru renty, jak

i emerytury, zastosowała ten sam wskaźnik wysokości podstawy wymiaru

wynoszący 165,61% oraz starą kwotę bazową w wysokości 666 zł, co zostało

zaakceptowane przez Sądy. Samo niezadowolenie strony z wydanego orzeczenia

nie może stanowić podstawy skargi o wznowienie postępowania. Może być

podstawą odwołania do Sądu wyższej instancji, jeśli zostanie uzasadnione

przekonującymi argumentami. Należy wskazać, że będąca przedmiotem skargi o

wznowienie postępowania, sprawa o wysokość emerytury, została objęta skargą

kasacyjną. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I

UK 334/08, odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, gdyż ubezpieczony nie

wskazał

oczywistości jej zasadności, ani argumentów jurydycznych, które

uzasadniałyby przyjęcie skargi do rozpoznania.

W

ocenie

Sądu

Najwyższego

złożenie

przez

stronę

dokumentów,

dotyczących interpretacji prawa, sporządzonych już po prawomocnym zakończeniu

postępowania sądowego – nie może stanowić podstawy skargi o wznowienie

postępowania. Samo powołanie się na odpowiedni przepis kodeksu postępowania

cywilnego, dopuszczający możliwość wznowienia postępowania - na przewidzianej

w nim podstawie - nie czyni zadość wymaganiu w postaci oparcia skargi o

ustawową podstawę wznowienia.

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., podstawą

wznowienia może być późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Muszą to być okoliczności istniejące już w czasie

trwania prawomocnie zakończonego postępowania, ale wówczas stronie nieznane i

tym samym niemożliwe do wykorzystania przez nią w tym postępowaniu. Muszą

one przy tym dotyczyć podstawy faktycznej żądania albo uzasadniać obronę przed

żądaniem. Jednocześnie nie uwzględnia się tu okoliczności wynikających już z

materiału procesowego, jeżeli pominięte zostały przez stronę na skutek

opieszałości, zaniedbania, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich powołania.

Podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. mogą stanowić środki dowodowe nie

tylko nieujawnione, ale nieujawnialne, tj. takie, o których istnieniu strona nie

wiedziała i wiedzieć nie mogła. Fakty ujawnialne, czyli te, które strona powinna

znać, nie są objęte hipotezą wskazanego przepisu (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 czerwca 2010 r. , sygn. akt III CZ 17/10 -LEX nr 686067).

W rozpoznawanej sprawie słusznie więc Sąd Apelacyjny ocenił, że okoliczności

powołane przez skarżącego w skardze o wznowienie postępowania nie stanowiły

podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., co powodowało

konieczność odrzucenia skargi w myśl art. 410 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd

Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.).