I UZ 35/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 35/11

POSTANOWIENIE

Dnia 24 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania J. N.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość świadczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 listopada 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 kwietnia 2011 r.,

1. oddala zażalenie;

2. przyznaje adwokatowi G. S. od Skarbu Państwa (Sądu

Apelacyjnego) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych

powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10

czerwca 2010 r., oddalił apelację ubezpieczonego J. N. od wyroku Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z 8 grudnia 2009 r., w

sprawie V U …/09, oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Wielkopolskim z 4 maja 2009 r., 8 czerwca 2009 r. i 8 października

2009 r. dotyczących przeliczenia renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ubezpieczony nie był obecny na rozprawie apelacyjnej wyznaczonej na

10 czerwca 2010 r. Został o niej prawidłowo zawiadomiony pismem sądowym

(zawiadomieniem) z 12 maja 2010 r. (k. 53), które zostało mu doręczone w trybie

art. 139 § 1 k.p.c., przez dwukrotne awizowanie przesyłki poleconej – po raz

pierwszy 17 maja 2010 r., po raz drugi 25 maja 2010 r. (k. 52).

W dniu 1 lipca 2010 r. ubezpieczony nadał na poczcie pismo skierowane do

Sądu Apelacyjnego z prośbą o udzielenie informacji, w jakim terminie zostanie

rozpoznana jego sprawa (k. 64). W odpowiedzi Sąd Apelacyjny doręczył mu odpis

wyroku z 10 czerwca 2010 r. z informacją, że z uwagi na brak żądania stron

procesu – które powinno być zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia

sentencji wyroku – uzasadnienie orzeczenia nie zostało sporządzone (k. 66).

Powyższe pismo sądowe zostało doręczone ubezpieczonemu 29 lipca 2010 r. (k.

68).

W dniu 10 sierpnia 2010 r. ubezpieczony nadał na poczcie pismo z 8

sierpnia 2010 r. zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu

Apelacyjnego z 10 czerwca 2010 r. Wyjaśnił, że brak zgłoszenia żądania

uzasadnienia orzeczenia był wynikiem jego nieobecności na rozprawie przed

sądem, ponieważ nie znał terminu rozpoznania jego sprawy (k. 69).

Postanowieniem z 2 września 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił - jako

spóźniony - wniosek ubezpieczonego o doręczenie mu odpisu wyroku z 10 czerwca

2010 r. wraz z jego pisemnym uzasadnieniem (na podstawie art. 328 § 1 zdanie

drugie k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 387 § 1 i 3 k.p.c.).

W dniu 25 września 2010 r. wnioskodawca złożył wniosek o ustanowienie

dla niego pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia w jego imieniu zażalenia do

Sądu Najwyższego na postanowienie z 2 września 2010 r. (k. 76).

Ustanowiony dla ubezpieczonego (postanowieniem z 8 grudnia 2010 r.)

pełnomocnik z urzędu w osobie adwokata złożył w jego imieniu 24 stycznia 2011 r.

wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z

uzasadnieniem (k. 98), dołączając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i

jego doręczenie (k. 100). Wniosek o przywrócenie terminu został oparty na

argumencie, że wnioskodawca nie został zawiadomiony o terminie rozprawy

apelacyjnej poprzedzającej wydanie wyroku. „J. N. nie miał nawet świadomości o

wyznaczeniu terminu rozprawy apelacyjnej, albowiem przebywał w sanatorium,

gdzie kontynuował leczenie dla podratowania swojego zdrowia.” Do wniosku o

przywrócenie terminu została dołączona karta informacyjna leczenia sanatoryjnego,

z której wynikało, że wnioskodawca przebywał w sanatorium od 27 kwietnia do

18 maja 2010 r.

Postanowieniem z 7 kwietnia 2011 r., po przeprowadzeniu rozprawy i

przesłuchania ubezpieczonego w charakterze strony na okoliczność przyczyn

uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wyroku Sąd Apelacyjny: 1) oddalił wniosek o przywrócenie terminu oraz 2) odmówił

sporządzenia i doręczenia wnioskodawcy uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że ubezpieczony

został prawidłowo poinformowany o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie

wyroku. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy była dwukrotnie

awizowana – 17 maja i 25 maja 2010 r. Ubezpieczony od 27 kwietnia do 18 maja

2010 r. przebywał w sanatorium, ale 20 maja 2010 r. wrócił do miejsca

zamieszkania. Zgodnie z art. 387 § 1 i 3 k.p.c. w sprawach, w których apelację

oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się tylko wówczas, gdy strona zażądała

doręczenia jej wyroku wraz z uzasadnieniem w terminie tygodniowym od

ogłoszenia sentencji. W rozpoznawanej sprawie termin ten upływał 17 czerwca

2010 r. Żądanie wniesione 24 stycznia 2011 r. jest spóźnione. Wniosek o

przywrócenie terminu nie może odnieść skutku w okolicznościach faktycznych

sprawy. Zgodnie z art. 168 k.p.c. sąd postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli

strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy. W ocenie

Sądu Apelacyjnego wnioskodawca nie wykazał, aby niedochowanie terminu do

złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło bez jego

winy. Ubezpieczony został prawidłowo poinformowany o terminie rozprawy

apelacyjnej, po

której zapadł wyrok. Skierowana do niego przesyłka

z

zawiadomieniem o terminie rozprawy była dwukrotnie awizowana, przy czym w

przypadku drugiego awiza – z 25 maja 2010 r. – nie było przeszkód, aby

wnioskodawca odebrał zawiadomienie z urzędu pocztowego, ponieważ w tym

czasie przebywał już w miejscu zamieszkania, skoro pobyt w sanatorium zakończył

się 18 maja 2010 r. Wnioskodawca nie powołał się na inne przeszkody, które nie

pozwoliły mu wówczas odebrać awizowanego zawiadomienia o wyznaczonej

rozprawie. Sąd Apelacyjny uznał za nieuprawdopodobnione twierdzenie o

niepozostawieniu awiza przez listonosza, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył

jakichkolwiek dowodów świadczących o takich okolicznościach, a samo jego

oświadczenie jest niewystarczające. Oceny powyższej nie zmienia jego pismo z 26

czerwca 2010 r., nadane na poczcie 1 lipca 2010 r., zawierające pytanie o termin

rozprawy, ponieważ zostało ono skierowane do Sądu Apelacyjnego już po wydaniu

wyroku. Ubezpieczony nie wykazał, że nie mógł powziąć wiedzy o terminie

rozprawy apelacyjnej i zapadłym wówczas wyroku, a tym samym – że złożenie

wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem już po

terminie nastąpiło bez jego winy.

Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego wniósł w imieniu

ubezpieczonego jego pełnomocnik, zaskarżając je w całości. W zażaleniu

zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ

na wynik sprawy, mianowicie art. 233 § 1 k.p.c., ponieważ Sąd meriti, pomimo

dysponowania pełnym materiałem dowodowym w postaci skierowań na leczenie

sanatoryjne i turnus rehabilitacyjny wnioskodawcy, odpisami kierowanych do niego

pism sądowych oraz zeznaniami złożonymi przez niego na rozprawie 7 kwietnia

2011 r., w sposób dowolny (a nie swobodny) uznał, że nie istniały przesłanki do

stwierdzenia, że uchybienie przez ubezpieczonego terminowi do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego miało

charakter przez niego niezawiniony w sytuacji, gdy ubezpieczony (działający

wówczas samodzielnie) nie tylko nie miał świadomości o rozpoznaniu apelacji, lecz

ponadto nie został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia żądania o

sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego i negatywnych skutkach

jego niedotrzymania.

Skarżący wniósł o zmianę postanowienia Sądu Apelacyjnego poprzez

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sądu Apelacyjnego z 10 czerwca 2010 r. oraz zasądzenie kosztów pomocy

prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ koszty te nie zostały opłacone ani w całości,

ani w części.

Postanowieniem z 17 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie w

części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 postanowienia z 7

kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

Jedynym zarzutem podniesionym w zażaleniu jest zarzut naruszenia art. 233

§ 1 k.p.c. poprzez „złamanie swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny w

sposób dowolny w oparciu o część materiału dowodowego zgromadzonego w

sprawie”. Z uzasadnienia zażalenia nie wynika przy tym, które dowody

zgromadzone (przeprowadzone) w postępowaniu incydentalnym o przywrócenie

wnioskodawcy terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i

doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem zostały pominięte albo niewłaściwie

ocenione przez Sąd Apelacyjny. Uniemożliwia to Sądowi Najwyższemu odniesienie

się do tak skonstruowanego zarzutu.

Sąd Apelacyjny uznał, że wnioskodawca nie wykazał w postępowaniu o

przywrócenie terminu, aby niedochowanie terminu do złożenia wniosku o

doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło bez jego winy. Wnioskodawca został

prawidłowo powiadomiony (art. 139 § 1 k.p.c.) o terminie rozprawy apelacyjnej, po

której zapadł wyrok. Skierowana do niego przesyłka z zawiadomieniem o terminie

rozprawy była dwukrotnie awizowana, przy czym w przypadku drugiego awiza – z

25 maja 2010 r. – nie było przeszkód, aby wnioskodawca odebrał zawiadomienie z

urzędu pocztowego, ponieważ w tym czasie przebywał już w miejscu swojego

zamieszkania, skoro jego pobyt w sanatorium zakończył się 18 maja 2010 r.

Wnioskodawca nie powołał się w toku postępowania o przywrócenie terminu na

inne przeszkody, które nie pozwoliły mu odebrać po powrocie z sanatorium

awizowanego zawiadomienia o wyznaczonej rozprawie. Sąd Apelacyjny uznał za

nieuprawdopodobnione twierdzenie wnioskodawcy o niepozostawieniu awiza przez

listonosza w skrzynce pocztowej, ponieważ nie przedłożył on jakichkolwiek

dowodów świadczących o takich okolicznościach, a samo jego oświadczenie

zostało uznane za niewystarczające. Ostatecznie Sąd Apelacyjny przyjął, że

wnioskodawca nie wykazał, aby nie mógł powziąć wiedzy o terminie rozprawy

apelacyjnej i zapadłym wówczas wyroku, a tym samym nie wykazał, że złożenie

wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem po

terminie nastąpiło bez jego winy.

W zażaleniu skarżący nie kwestionuje oceny Sądu Apelacyjnego co do braku

wykazania (udowodnienia) w toku postępowania o przywrócenie terminu, że

wnioskodawca nie mógł odebrać z urzędu pocztowego awizowanego dwukrotnie

zawiadomienia

o

terminie

rozprawy

apelacyjnej.

Nie

powołuje

bowiem

jakiegokolwiek konkretnego dowodu, z którego wynikałyby inne okoliczności niż

przyjęte przez Sąd Apelacyjny jako podstawa zaskarżonego postanowienia. Ocena

zachowania wnioskodawcy nie wynikała z błędnej oceny przez Sąd Apelacyjny

przedstawionych przez niego dowodów. Wynikała z faktu nieprzedstawienia przez

wnioskodawcę jakichkolwiek dowodów na to, że nie dotarło do niego awizo z 25

maja 2010 r. albo że istniały przeszkody uniemożliwiające odebranie przesyłki

zawierającej pismo sądowe (zawiadomienie o terminie rozprawy) po jej powtórnym

awizowaniu.

W tych okolicznościach nie można mówić o naruszeniu przez Sąd

Apelacyjny art. 233 § 1 k.p.c., a w każdym razie skarżący nie wykazał w zażaleniu,

że do takiego naruszenia doszło.

Zażalenie nie zostało oparte na zarzucie naruszenia art. 168 § 1 k.p.c.

Rozważanie w tej sytuacji przez Sąd Najwyższy, czy wnioskodawca nie dochował

terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie

odpisu wyroku z uzasadnieniem bez swojej winy, jest niemożliwe. W zażaleniu nie

zawarto również żądania rozpoznania przez Sąd Najwyższy postanowienia Sądu

Apelacyjnego w części oddalającej wniosek o przywrócenie terminu (art. 380 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.). Podkreślenia wymaga, że

dopuszczalne (na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c.) było wniesienie do Sądu

Najwyższego zażalenia jedynie na postanowienie o odmowie sporządzenia i

doręczenia

wnioskodawcy

uzasadnienia

wyroku

(punkt

zaskarżonego

postanowienia) jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Od

postanowienia w części dotyczącej oddalenia wniosku o przywrócenie terminu

(punkt 1 zaskarżonego postanowienia) zażalenie było niedopuszczalne (dlatego w

tej części zostało odrzucone postanowieniem Sądu Apelacyjnego z 17 czerwca

2011

r.).

Chcąc

doprowadzić

do

skontrolowania

przez

Sąd

Najwyższy

prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w przedmiocie oddalenia

wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżącego powinien był zawrzeć w

zażaleniu wniosek o rozpoznanie także tego postanowienia (na podstawie o

art. 380 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.), a ponadto

postawić zarzut naruszenia przez zaskarżone postanowienie w tej części art. 168 §

1 k.p.c. Brak zawarcia w zażaleniu wniosku o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

postanowienia Sądu Apelacyjnego w części oddalającej wniosek o przywrócenie

terminu oraz brak oparcia zażalenia na zarzucie naruszenia art. 168 § 1 k.p.c.

uniemożliwiły merytoryczne odniesienie się przez Sąd Najwyższy do argumentów

zażalenia, że powód nie miał świadomości negatywnych skutków prawnych

związanych z dwukrotnym nieodebraniem przesyłki pocztowej, a ponadto nie został

pouczony o terminie na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia i

negatywnych skutkach procesowych jego niedotrzymania. Okoliczności te miałyby

ewentualnie znaczenie przy ocenie, czy powód nie dokonał w terminie czynności

bez swojej winy. W takim jednak zakresie Sąd Najwyższy nie mógł przeprowadzić

kontroli zaskarżonego orzeczenia. Mógł rozpoznać jedynie zarzut naruszenia

art. 233 § 1 k.p.c., a ten okazał się nieuzasadniony z przyczyn wcześniej

przedstawionych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie

art. 3941 § 3 k.p.c w związku z art. 39814 k.p.c.