I UZ 32/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 32/11

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

SSA Jolanta Frańczak (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania A. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 października 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 17 czerwca 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 17 czerwca 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną pełnomocnika ubezpieczonej A.

C. od wyroku tego Sądu z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie z odwołania

ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 maja 2009

r. o wysokość emerytury. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny w

pierwszej kolejności podniósł, że określając w skardze kasacyjnej wartość

przedmiotu zaskarżenia pełnomocnik ubezpieczonej

wskazał kwotę 2.400 zł,

ponieważ o tyle nastąpiłoby zwiększenie rocznej emerytury ubezpieczonej w

wypadku uwzględnienia odwołania. Rozpoznawana sprawa jest sprawą o

wysokość świadczenia, albowiem ubezpieczona ma przyznaną emeryturę, której

podstawa wymiaru została obliczona z kolejnych 10 lat kalendarzowych (19811990), przy czym za lata 1983-1990 przyjęto stawkę zerową, gdyż w tym czasie

ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w

kraju, a świadczenie następnie podwyższono do kwoty najniższej emerytury.

Ubezpieczona, wnosząc odwołanie, domagała się przeliczenia podstawy wymiaru

emerytury przy uwzględnieniu okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu

poza granicami kraju na takich samych zasadach, jak lata ubezpieczenia

przebytego

w Polsce,

a

roczny

wzrost

kwoty świadczenia

pełnomocnik

ubezpieczonej oznaczył w skardze kasacyjnej na kwotę 2.400 zł. Dalej Sąd

Apelacyjny wywiódł, że zgodnie z treścią art. 3982 § 1 k.p.c. możliwość wniesienia

skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia, która w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie może być niższa niż 10.000 zł.

Skoro pełnomocnik ubezpieczonej w skardze kasacyjnej podaje, że sposób

obliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia uwzględnia zasady wynikające z art. 22

k.p.c., a tak wyliczona kwota wynosi 2400 zł, to skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Sąd Apelacyjny nadmienił, że utrwalone jest

orzecznictwo Sądu Najwyższego o niedopuszczalności skargi kasacyjnej w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących wzrostu emerytury, w

których wartość zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik ubezpieczonej wniósł

o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu

rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania zażaleniowego według

norm prawem przewidzianych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę

przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności

art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 26 k.p.c. poprzez przyjęcie omyłkowo oznaczonej

wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 2.400 zł, jako rzeczywistej wartości

przedmiotu zaskarżenia mimo, że zaskarżony został wyrok w całości, a rzeczywista

wartości przedmiotu sporu w tym postępowaniu wynosi kwotę 24.000 zł oraz art.

3982 § 1 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik ubezpieczonej podał, że wnosząc

skargę kasacyjną popełnił omyłkę pisarską, nie dodając jednego zera do kwoty

2.400 zł. Jednak nawet omyłkowe oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie

może powodować odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ wyrok został zaskarżony

w całości, a stosownie do treści art. 22 k.p.c. uwzględnienie skargi kasacyjnej

doprowadziłoby do wzrostu świadczenia emerytalnego ubezpieczonej o kwotę

2.000 zł miesięcznie, co oznacza, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi kwotę

24.000 zł. Sąd Apelacyjny nie zobowiązał ubezpieczonej do podania wartości

przedmiotu zaskarżenia i w związku z tym w toku całego procesu nie została w

sposób jasny sprecyzowana wartość przedmiotu sporu. W tej sytuacji omyłkowe

określenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie może skutkować odrzuceniem

skargi kasacyjnej, ponieważ jeżeli ubezpieczona mogłaby skorzystać z prawa

przeliczenia

podstawy

wymiaru

emerytury,

to

jej

świadczenie

wzrosłoby

miesięcznie o kwotę 2.000 zł i 24.000 zł rocznie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Stosownie do treści art. 3984 § 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna czynić

zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o

prawa majątkowe powinna zawierać również oznaczenie wartości przedmiotu

zaskarżenia.

Wartość

przedmiotu

zaskarżenia

jest

jedną

z

przesłanek

warunkujących dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z

treścią art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w

których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł.

W niniejszej sprawie pełnomocnik ubezpieczonej, wnosząc skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o wysokość emerytury, wartość

przedmiotu zaskarżenia wskazał na kwotę 2.400 zł, podając w uzasadnieniu skargi,

że jest to kwota, o którą nastąpiłoby zwiększenie rocznej emerytury w wypadku

zaliczenia do stażu emerytalnego ubezpieczonej spornego okresu. Ubezpieczona

zarówno we wniosku wniesionym do organu rentowego w dniu 17 stycznia 2009 r.,

jak i w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, nie podała kwoty emerytury ustalonej

zgodnie z jej żądaniem.

Powyższe okoliczności wskazują, że Sąd drugiej instancji nie był

zobligowany do wszczynania postępowania mającego na celu sprawdzenie czy

wartość przedmiotu zaskarżenia przy zastosowaniu reguł z art. 19-24 k.p.c. została

oznaczona w sposób prawidłowy, ponieważ pełnomocnik ubezpieczonej w

uzasadnieniu skargi podał, że jest to kwota, o którą nastąpiłoby zwiększenie jej

rocznej emerytury. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jeżeli

przedmiotem sporu sądowego nie jest prawo do emerytury lecz tylko jej wysokość,

to o zaskarżeniu skargą kasacyjną decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia

obliczona na podstawie art. 22 k.p.c. Stanowi ona różnicę wysokości świadczenia

wypłacanego przez organ rentowy i wysokości świadczenia dochodzonego przez

ubezpieczonego w skali jednego roku (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

dnia 17 listopada 2010 r., II UZ 31/10, LEX nr 707897; z dnia 10 listopada 2010 r. II

UZ 30/10, LEX nr 707896; z dnia 24 czerwca 2009 r., II UZ 17/09, LEX nr 519962;

z dnia 14 kwietnia 2008 r., II UZ 8/08, LEX nr 470962; z dnia 13 stycznia 2006 r., I

UZ 47/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 56; z dnia 28 listopada 2001 r., II UZ 80/01,

OSNP 2003 nr 18, poz. 449; z dnia 13 marca 2001 r., II UZ 15/01, OSNP 2003 nr 2,

poz. 49).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik ubezpieczonej w sposób

jednoznaczny stwierdził, że wartość przedmiotu zaskarżenia została wyliczona na

podstawie art. 22 k.p.c., a w aktach sprawy nie ma jakichkolwiek wyliczeń, które

pozwalałyby

Sądowi

Apelacyjnemu

na

przyjęcie,

że

wartość

przedmiotu

zaskarżenia została podana w zaniżonej wysokości.

Podkreślenia wymaga, że obowiązek prawidłowego określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia spoczywa na stronie, którą obciąża wskazanie tej wartości

w zaniżonej wysokości, czyniącej skargę kasacyjną niedopuszczalną (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 października 2001 r., I PZ 75/01,

OSNP 2003 nr 18, poz. 439, z dnia 11 czerwca 2002 r., I PZ 50/02, LexPolonica nr

357232, z dnia 23 lutego 2004 r., I PZ 125/03, OSNP 2005 nr 1, poz. 8). Oznacza

to, że sąd nie ma obowiązku wyręczania strony w prawidłowym określeniu w

skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia, a którą to kwotę powinien

weryfikować na podstawie art. 25 k.p.c. jedynie w razie powzięcia wątpliwości co do

dowolnego jej oznaczenia, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca,

ponieważ w uzasadnieniu skargi pełnomocnik ubezpieczonej wskazał, że wartość

przedmiotu zaskarżenia została obliczona zgodnie z regułami określonymi w art. 22

k.p.c. i stanowi kwotę 2.400 zł.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik ubezpieczonej zarzuca także

Sądowi drugiej instancji nieuwzględnienie popełnienia oczywistej omyłki pisarskiej,

albowiem omyłkowo do kwoty 2.400 zł nie dodał jednego zera. W tej kwestii należy

zauważyć, że korygowanie wartości przedmiotu zaskarżenia w drodze oczywistej

omyłki pisarskiej pełni podobną rolę jak uzupełnienie samodzielnie przez stronę

braku elementu konstrukcyjnego skargi, a mianowicie jego celem jest uczynienie

zadość wymogom, od których zależy dopuszczalność skargi. Z tego względu

modyfikacje wniesionej już skargi kasacyjnej mające na celu wskazaną w skardze

wartość przedmiotu zaskarżenia w taki sposób, aby sprawa stałą się sprawą

kasacyjną, są dopuszczalne wyłącznie wtedy, kiedy nie upłynął termin do jej

wniesienia i nie zapadło postanowienie o odrzuceniu skargi. Sąd Najwyższy

przyjmuje, że w sytuacji, gdy pełnomocnik strony będący adwokatem wartość

przedmiotu zaskarżenia oznacza w taki sposób, że skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna ze względu na treść art. 3982 § 1 k.p.c., możliwe jest uznanie,

że wartość ta nie podlega już sprawdzeniu i korekcie, a skutki wadliwego jej

oznaczenia powinny obciążać stronę (postanowienie z dnia 23 lutego 2004 r., I PZ

125/03, OSNP 2005 nr 1, poz. 8).

Poza sporem pozostaje, że w niniejszej sprawie pełnomocnik ubezpieczonej

otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 9 marca 2011 r., skargę

kasacyjną wniósł w dniu 9 maja 2011 r., a właściwe - w jego ocenie - oznaczenie

wartości

przedmiotu

zaskarżenia

poprzez

sprostowanie

oczywistej

omyłki

pisarskiej, nastąpiło dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu drugiej instancji z

dnia 17 czerwca 2011 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Godzi się jednak

zauważyć, że nawet w zażaleniu pełnomocnik ubezpieczonej nie zawarł informacji,

które pozwalałyby przyjąć, że emerytura ubezpieczonej wzrosłaby miesięcznie o

kwotę 2.000 zł i tym sposobem wartość przedmiotu zaskarżenia podana została w

skardze omyłkowo. Powszechnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że obowiązek oznaczenia w postępowaniu kasacyjnym wartości przedmiotu

zaskarżenia nie może ograniczać się jedynie do wskazania kwoty przekraczającej

kwotę decydującą o dopuszczalności skargi, lecz powinien być rozumiany jako

zobowiązanie

do

wykazania

podstaw,

na

których

opiera się

wyliczenie,

adekwatnych do przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 6 stycznia 2010 r., I UK 289/09, LEX nr 577827; z dnia 6

października 2009 r., II UZ 32/09, LEX nr 574543; z dnia 13 maja 2005 r., I UZ

23/05, OSNP 2005 nr 24, poz. 399; z dnia 13 maja 2005 r., II UZ 25/05, OSNP

2005 nr 23, poz. 383). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik ubezpieczonej nie

odwołuje się nawet do hipotetycznych wyliczeń, które pozwalałyby przyjąć, że

emerytura, którą pobiera ubezpieczona w kwocie 675 zł, wzrosłaby do kwoty 2675

zł.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.