I UZ 24/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 24/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z odwołania C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanych: […]

o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 maja 2010 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 grudnia 2009 r.,

1. oddala zażalenie,

2. nie obciąża pozwanego organu rentowego obowiązkiem

zwrotu

kosztów

zastępstwa

procesowego

na

rzecz

odwołującego się.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r., Sąd Apelacyjny, Wydział III Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, od wyroku tego Sądu z dnia 21 lipca 2009 r.

W skardze kasacyjnej skarżący ostatecznie oznaczył wartość przedmiotu

zaskarżenia na kwotę 2.354.423,90 zł. Wartość ta, wynika, zdaniem ZUS z faktu,

że zakwestionował sposób obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

społeczne (przez wliczenie wartości bonów finansowanych z funduszu świadczeń

socjalnych)

w

odniesieniu

do

wszystkich

pracowników

C.,

w

tym

zainteresowanych występujących w niniejszej sprawie.

Na wezwanie Sądu skarżący wskazał, że w odniesieniu do występujących w

sprawie

zainteresowanych

[…]

wartości

zaległości

składkowe

wynosiły

odpowiednio 46,86 zł, 1.021,82 zł, 93,31 zł i 280,99 zł.

Wobec tego Sąd Apelacyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę

kasacyjną podnosząc, że łączna wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie nie

przekracza 10.000 zł, a sprawa nie ma charakteru sprawy o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia.

Zażalenie od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik ZUS wskazując, że

rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie będzie miało znaczenie bezpośrednie dla

innego toczącego się postępowania – postępowania, w którym zaskarżona została

jedna decyzja ZUS odnosząca się do płatnika. Zdaniem skarżącego także w

niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia powinna stanowić kwotę

wszystkich obciążeń, nałożonych na płatnika. Ponadto wskazano w zażaleniu, że

sprawa w istocie nie jest sprawą o zapłatę a o ustalenie podstawy wymiaru składek.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Regulacja procesowa wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi pochodną

wartości przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 19 k.p.c. wartość przedmiotu sporu

stanowi dochodzona w tym postępowaniu kwota pieniężna. Wartość przedmiotu

zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i odpowiednio kasacyjnym (art. 368 § 2

k.p.c.) nie może być wyższa niż wartość przedmiotu sporu. Wartość ta pozostaje

ściśle związana z konkretnym postępowaniem sądowym jako wypadkowa wartości

dochodzonego roszczenia. Tymczasem skarżący pragnąłby wywieść, że wartość

dochodzoną w niniejszym postępowaniu należy oceniać wedle kryterium z innego

postępowania. Działanie takie nie ma żadnej racji bytu. Wobec braku formalnego,

procesowego, związku między tymi postępowaniami Sąd Najwyższy nie dostrzega

możliwości przenoszenia do niniejszego postępowania tej, wyższej wartości.

Nie poddaje się ocenie Sądu Najwyższego w ramach niniejszego

postępowania zażaleniowego celowość i zasadność podziału postępowań,

dotyczących zagadnień zaległości składkowych płatnika. Nie ma także podstaw do

kontroli w chwili obecnej kolejności rozpoznawania spraw (sprawy z udziałem

płatnika w relacji do spraw z udziałem poszczególnych pracowników jako

zainteresowanych). Wpływ rozstrzygnięcia merytorycznego, zapadłego w niniejszej

sprawie na inne postępowania nie może bowiem zmienić podstawowej zasady

procesowej, wiążącej wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) z wartością

roszczenia dochodzonego w tym właśnie postępowaniu a nie w innych

postępowaniach.

Sąd Najwyższy w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę pragnie wskazać,

że podobne zagadnienie rozpatrywane było przez Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 6 października 2009 r., sygn. II UZ 33/09, niepubl. i ocenione w identyczny –

jak tu - sposób. Ewentualny podział materii, rozstrzyganej decyzjami, na kilka

postępowań powoduje odpowiednie dostosowanie wartości przedmiotu sporu i

zaskarżenia w każdym z nich. Te z kolei, „indywidualne” wartości decydują m. in. o

niedopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej, jeśli nie spełniają kryterium z art.

3982 § 1 k.p.c.

Jednocześnie Sąd Najwyższy dostrzega trafnie podniesiony w uzasadnieniu

zażalenia problem ustalenia wartości przedmiotu sporu w niniejszym postępowaniu

jako postępowaniu o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

społeczne. Z pewnością nie jest to bowiem, jak zauważa pełnomocnik skarżącego,

sprawa o świadczenie. Z drugiej jednak strony nie można zanegować majątkowego

charakteru sprawy a zatem odstąpić od ustalenia wartości przedmiotu sporu.

W sprawach majątkowych, w których nie dochodzi się konkretnego

roszczenia norma art. 19 § 2 k.p.c. odsyła do kolejnych regulacji, które pozwolić

mają na ustalenie wartości przedmiotu sporu (a odpowiednio stosowana – wartości

przedmiotu zaskarżenia). Nie ma jednak wśród przepisów art. 20 – 24 k.p.c.

takiego, który odpowiadałby sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne. W związku z tym zdaniem Sądu Najwyższego należy

ustalić tę wartość jako różnicę między podstawą wymiaru składek ustaloną przez

ZUS w niniejszym postępowaniu z uwzględnieniem wartości bonów a podstawą

wymiaru składek, która wartości bonów nie uwzględnia. Nie można natomiast, jak

to uczynił Sąd Apelacyjny, ustalać wartości przedmiotu zaskarżenia jako różnicy

wartości składek opłaconych i należnych. Prowadziłoby to bowiem do ustalenia

wartości przedmiotu sporu z pominięciem rzeczywistej treści sporu (spór o

ustalenie a nie o zapłatę składek).

Jak wynika ze złożonego przez ZUS do akt sprawy zestawienia (załącznik do

pisma procesowego z dnia 25 listopada 2009 r.) wartość różnicy między pierwotną

a na nowo ustaloną wysokością podstawy wymiaru składek (w istocie wartością

bonów) nie osiągała wartości wymaganej art. 3982 § 1 zd. 2 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.