I UZ 172/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 172/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. K.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

o rentę rolniczą w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o uzasadnienie wyroku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 lutego 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 listopada 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek wnioskodawczyni M. K. o przywrócenie

terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 31 sierpnia

2010 r., oddalającego apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w

S. z dnia 27 maja 2010 r. wydanego w sprawie przeciwko Prezesowi Kasy

Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do

pracy, a także odrzucił wniosek wnioskodawczyni o uzasadnienie tego wyroku.

Sąd

Apelacyjny

uznał,

że

nie

zaistniały

przesłanki

uzasadniające

przywrócenie wnioskodawczyni terminu do złożenia wniosku o sporządzernie i

doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 31 sierpnia 2010 r. z art. 168 §

1 k.p.c. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu

wymaganego terminu, ponieważ we wniosku o przywrócenie terminu profesjonalny

pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał ogólnikowo na jej “bardzo zły stan zdrowia”

oraz “brak wiedzy prawniczej reprezentującego ją dotychczas w toku postępowania

sądowego

nieprofesjonalnego

pełnomocnika

będącego

jej

mężem”.

Nie

przedstawił jednak na tę okoliczność przekonujących argumentów. Skoro taki sam

(“bardzo zły”) stan zdrowia wnioskodawczyni nie stanowił przeszkody do złożenia

odwołania, a następnie wniesienia apelacji, to także nie stanowił istotnej

przeszkody w terminowym zainteresowaniu się rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji. Ponadto ustanowiony przez wnioskodawczynię pełnomocnikiem J. K. (jej

mąż) brał udział w rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 r. i został prawidłowo

pouczony o sposobie i terminie zaskarżenia wyroku, w tym o terminie do

zgłoszenia żądania o pisemne jego uzasadnienie. Wszytsko to oznaczało, że

wnioskodawczyni nie dochowała należytej dbałości o swoje interesy. Wobec braku

podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku,

wniosek ten jako wniesiony z uchybieniem terminu zakreślonego art. 387 § 3 k.p.c.

podlegał odrzuceniu jako spóźniony na mocy art. 328 § 1 zd. 2 k.p.c. w związku z

art. 391 § 1 k.p.c.

W

zażaleniu

wnioskodawczyni

domagała

się

zmiany zaskarżonego

postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. Zaskarżonemu postanowieniu

zarzuciłą naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że wnosząca zażalenie

uchybiła terminowi z własnej winy, w sytuacji gdy z uwagi na bardzo zły stan

zdrowia nie uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu osobiście, a jedynie

była reprezentowana przez męża niebędącego profesjonalnym pełnomocnikiem,

który nie posiadał żadnej wiedzy prawnej co do przedmiotu postępowania i nie

potrafił podjąć skutecznej obrony przysługujących jej praw i tym samym nie

zrozumiał pouczenia o dopuszczalności i trybie wniesienia skargi kasacyjnej.

Świadczy o tym chciażby treść pism składanych przez wnoszącą zażalenie

zarówno w trakcie postępowania, jak też po wydaniu przez Sąd Apelacyjny

wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona

nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek

postanowi przywrócenie terminu. Brak winy strony przyjmuje się, gdy wystąpiły

niezależne od strony przeszkody, a także gdy strona nie została pouczona lub

została błędnie pouczona o terminie dokonania czynności procesowych. Ocena

braku winy w przedmiocie niedokonania w terminie czynności procesowej została

pozostawiona uznaniu sądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że

o braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w terminie świadczy zdarzenie

nagłe, uniemożliwiające dokonanie wymaganej czynności, którego strona nie

mogła przewidzieć i zabezpieczyć się przed jego skutkami W konkretnej sytuacji o

braku winy może przesądzać zdarzenie takie, jak np. choroba, z powodu której

strona błędnie zrozumiała pouczenie o sposobie dokonania czynności procesowej

bądż błędnie obliczyła termin do wniesienia stosownego pisma (por. postanowienie

z dnia 25 sierpnia 1999 r. III CKN 542/99 LEX nr 527115 lub postanowienie z dnia

5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007 nr 1-2, poz. 32). Stan chorobowy może

być uznany za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wtedy,

gdy

rzeczywiście

uniemożliwiał

podjęcie

czynności

procesowych

(por.

postanowienia: z dnia 27 października 1998 r., I PKN 385/98, OSNP 1999 nr 23,

poz. 53; z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PZ 20/05, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 214; z

dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007 nr 1-2, poz. 2). Nie jest zatem

uprawnione założenie, że każda choroba lub obniżona sprawność zdrowotna

stanowi wystarczające uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do czynności

procesowej i usprawiedliwia dokonanie czynności procesowej po terminie. Także

podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w

uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (zob. postanowienie z dnia

29 stycznia 2002 r. II UZ 90/01, OSNP 2003 nr 24, poz. 602). Co więcej choroba

strony lub jej pełnomocnika, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy

pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania

czynności procesowej (por. postanowienia z dnia 27 października 2005 r., III CZ

79/05 i z dnia 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/06, niepublikowane lub postanowienie

z dnia 11 grudnia 2008 r. IV CZ 102/08, LEX nr 477573).

W rozpoznawanej sprawie “bardzo zły stan zdrowia” wnioskodawczyni nie

został udowwodniony ani wykazany przez ustanowionego dla niej z urzędu

profesjonalnego pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. wraz z wnioskiem o jego

doręczenie, ani nawet w samym zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Należy

zatem podzielić ocenę Sądu Apelacyjnego, że stan zdrowia wnoszacej zażalenie

nie był na tyle zły, aby uniemożliwił jej złożenie odwołania, wniesienie apelacji,

ustanowienie pełnomocnika w osobie jej męża, czy skierowanie do Sądu

Apelacyjnego pisma (“podania”) z dnia 9 września 2010 r. o “przesłanie jej sprawy

o rentę do Sądu Najwyższego”. Nawet jeżeli, co wynika z tego pisma wnioskodawczyni porusza się za pomocą wózka i nie może “sama być na

sprawach”, to taki stan jej zdrowia nie uniemożliwiał jej podjęcia działań

procesowych

przy

reprezentującego

ją

pomocy

na

osób

rozprawie

trzecich.

w

dniu

Wybór

na

sierpnia

pełnomocnika

2010

r.

męża

wnioskodawczyni, który “nie posiadał żadnej wiedzy prawnej co do przedmiotu

postępowania i nie potrafił podjąć skutecznej obrony przysługujących jej praw” nie

mógł stanowić okoliczności uzasadniającej brak winy strony w niedochowaniu

terminu, ponieważ z protokołu rozprawy apelacyjnej z dnia 31 sierpnia 2010 r.

jednoznacznie wynika, że przewodniczący pouczył uczestniczącego w niej

pełnomocnika wnioskodawczyni, że “uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku

zostanie sporządzone i jemu (jej) doręczone, jeżeli takie żądanie zgłosi w terminie

tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku tj do dnia 7 września 2010 r.”. W

szczególności zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona (pełnomocników)

powodują, że nie można uznać braku jej winy w uchybieniu terminowi

procesowemu (postanowienie Sądu najwyższego z dnia 12 marca 1999 r., I PKN

76/99, OSNP 2000 nr 11, poz. 431).

W takich okolicznościach sprawy Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na

podstawie art. 39814 i 3941 § 3 k.p.c.