I UZ 164/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 164/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania W. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu ze skargi o

wznowienie postępowania w sprawie III AUa …/07 o rentę z tytułu niezdolności do

pracy w związku z wypadkiem przy pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 lipca 2010 r.,

I. oddala zażalenie;

II. przyznaje adwokatowi Ł. P. od Skarbu Państwa (kasy Sądu

Apelacyjnego) kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) powiększoną o

należną stawkę podatku od towarów i usług 23% tytułem

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

z

urzędu

w

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2008 r., oddalił apelację ubezpieczonego

W. P. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 20 czerwca 2007 r., którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2006r., odmawiającej mu prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 31

marca 2004 r. i z dnia 3 czerwca 2004 r.

W dniu 21 czerwca 2010 r. ubezpieczony wniósł skargę o wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego

wydanego w sprawie o sygn. akt III AUa …/07. Jako podstawę wznowienia wskazał

art. 403 § 2 k.p.c. Podał, że w związku z wykryciem środka dowodowego, który

mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego nie mógł skorzystać w poprzednim

postępowaniu, w postaci prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego dotyczącego

identycznego przypadku, tj. przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy (- wyrok z

dnia 27.04.2009 r. sygn. akt IUK 336/08), wnosi o wznowienie postępowania celem

stwierdzenia wypadku przy pracy i przyznania mu tym samym renty wypadkowej od

dnia 18.10.2004r. do chwili obecnej.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 8 lipca 2010 r., odrzucił skargę o wznowienie postępowania.

Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę, że skarżący jako podstawę prawną

wznowienia postępowania wskazał art. 403 § 2 k.p.c., czyli - jego zdaniem wykrycie środka dowodowego, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego

nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, w postaci prawomocnego wyroku

Sądu

Najwyższego

dotyczącego

identycznego

przypadku,

tj.

przyczyny

zewnętrznej wypadku przy pracy.

Wyrok powołany przez skarżącego – w ocenie Sądu Apelacyjnego - nie

stanowi jednak podstawy wznowienia wymienionej we wskazanym przepisie.

Przesłanką wznowienia nie jest bowiem wykrycie jakiegokolwiek wyroku, lecz

wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Orzeczenie takie musi

dotyczyć stosunku prawnego między tymi samymi stronami, opartego na tej samej

podstawie faktycznej i prawnej, podczas gdy wyrok Sądu Najwyższego z

27.04.2009r., nie dotyczy (co ubezpieczony przyznał) W. P., a tym samym nie

stanowi podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 403 § 2 k.p.c. Wyrok

ten nie może też z oczywistych względów stanowić środka dowodowego, który

mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Ponieważ skarga ubezpieczonego, nie opiera się na

ustawowej podstawie, dlatego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 k.p.c. odrzucił

skargę o wznowienie postępowania.

Zażalenie

na

postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

wniósł

do

Sądu

Najwyższego w imieniu wnioskodawcy jego pełnomocnik, zarzucając naruszenie

art. 403 § 2 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a

także o - zasądzenie wynagrodzenia z tytułu udzielonej ubezpieczonemu pomocy

prawnej z urzędu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że nowe środki dowodowe uzasadniające wznowienie postępowania - zostały skutecznie wskazane przez

ubezpieczonego w kolejnym piśmie z dnia 16 lipca 2010 r., które traktować należy,

jako uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania. Tym samym pełna treść

wniesionej przez ubezpieczonego skargi o wznowienie postępowania powinna być

dekodowana zarówno z zawartości pisma z dnia 17 czerwca 2010 r., jak i z pisma z

dnia 16 lipca 2010 r. Natomiast zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego

odnosi się wyłącznie do zawartości pisma z dnia 17 czerwca 2010 r. i nie dotyczy

całości skargi o wznowienie. Nowymi środkami dowodowymi są sporządzone przez

byłego pracodawcę ubezpieczonego, to jest Kompanię Węglową S.A. - KWK H.,

karty oceny ryzyka zawodowego stanowiska pracy. Karty dotyczą stanowisk pracy

zatrudnianych w KWK H. - pod ziemią - ślusarzy oraz górników, a więc dotyczą

stanowisk pracy, na których wykonywał pracę ubezpieczony.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że doszło do naruszenia art. 403 §

2 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie nowych dowodów przy ocenie podstawy

wznowienia postępowania. Ponadto należy wskazać, że pełnomocnik powoda

złożył w zażaleniu niewłaściwy wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia,

zamiast wniosku – o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wznowienie

postępowania;

ewentualnie

–

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (art. 3941 § 3

k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.).

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w

razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego

stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Badając oparcie skargi na

ustawowej podstawie wznowienia sąd ogranicza się do zbadania, czy twierdzenia

skargi stanowią taką ustawową podstawę, gdyż jeśli wskazana podstawa została

sformułowana w sposób odpowiadający ustawie, ale w rzeczywistości nie

występuje, skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. ( postanowienie

Sądu Najwyższego w sprawie II PZ 5/10 z dnia 19. 03. 2010r. - LEX nr 583798).

Wykładnia prawa krajowego nie stanowi ani okoliczności faktycznej, ani

środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W postępowaniu cywilnym

strony mają możliwość powołania się na orzeczenia sądów w podobnych sprawach;

również sąd orzekający w danej sprawie bierze pod uwagę argumenty i wykładnię

prawa, przedstawione w podobnych sprawach – zwłaszcza, gdy są zawarte w

orzeczeniach sądów wyższych instancji. Ponieważ w myśl art. 316 § 1 k.p.c. sąd

przy wyrokowaniu bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wyrokowania,

biorąc pod uwagę zasadę kontradyktoryjności, a także - niezależność sądu - k.p.c.

nie przewiduje możliwości wznowienia postępowania ze względu na sprzeczność

prawomocnego wyroku z argumentami przedstawionymi w innym wyroku Sądu

Najwyższego, choćby strona dowiedziała się o nim po uprawomocnieniu się wyroku

(podobnie, ale w odniesieniu do prawa wspólnotowego – postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 22.10. 2009r. w sprawie I UZ 64/09

- LEX nr 560531).

W przedmiotowej skardze o wznowienie postępowania

- niezależnie od

wskazanych w niej przepisów - podstawę wznowienia w istocie ma stanowić

niezgodność wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 1 lipca 2008r. z rozstrzygnięciem

Sądu Najwyższego w podobnej sprawie.

Przywoływany w skardze o wznowienie postępowania wyrok Sądu Najwyższego

dotyczył stosunków prawnych istniejących między innymi podmiotami niż w tej,

której dotyczy skarga kasacyjna. Jedyna relacja, jaka między nimi zachodzi, to

zbieżność stanów faktycznych i prawnych, co nie oznacza tożsamości stosunku

prawnego, której wymaga art. 403 § 2 k.p.c. Innymi słowy, wykładnia prawa

dokonana w wyroku objętym skargą o wznowienie postępowania, nawet sprzeczna

z wykładnią przedstawioną przez Sąd Najwyższy na tle tych samych przepisów i w

podobnych stanach faktycznych, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania

w myśl art. 403 § 2 k.p.c.

W przypadku naruszenia prawa ustanowiono w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego inne instytucje - apelację (art. 367 k.p.c.), skargę

kasacyjną (art. 3981 k.p.c.) oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia (art. 4241 k.p.c.).

Sąd Najwyższy dokonuje wykładni prawa, w tym także wykładni wiążącej

(art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. nr

240, poz. 2052 ze zm.), a mimo to uchwały mające moc zasady prawnej nie

stanowią przesłanki wznowienia postępowania.

W skardze kasacyjnej powód wskazał wyłącznie jako na podstawę

wznowienia postępowania wyrok Sądu Najwyższego w podobnej sprawie. Na

podstawie tak ujętej skargi Sąd Apelacyjny wydał postanowienie o odrzuceniu

skargi. Dopiero po wydaniu postanowienia powód nadesłał do akt sprawy nowy

dokument, na który powołuje się w zażaleniu jego pełnomocnik.

W ocenie Sądu Najwyższego złożenie przez stronę nowego dokumentu już

po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania – nie

może stanowić podstawy do zmiany tego postanowienia. Stosownie bowiem do

art. 316 § 1 k.p.c. – stosowanym odpowiednio do postanowień zgodnie z art. 361

k.p.c. – wydając postanowienie sąd bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w

chwili jego wydania na posiedzeniu niejawnym. "Stanem rzeczy" w rozumieniu art.

316 § 1 k.p.c. są zarówno okoliczności faktyczne sprawy, jak i przepisy prawa, na

podstawie których ma być wydane rozstrzygnięcie. Postanowienie wydane na

posiedzeniu niejawnym wiąże sąd od chwili, w której zostało podpisane wraz z

uzasadnieniem, jeżeli zaś sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania

sentencji ( art. 358 k.p.c.).

W rozpoznawanej sprawie słusznie więc Sąd Apelacyjny ocenił, że

okoliczności powołane przez skarżącego w skardze o wznowienie postępowania

nie stanowiły podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., co

powoduje konieczność odrzucenia skargi w myśl art. 410 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art.

39814 w zw. z art. 394 § 3 k.p.c.).

O kosztach postępowania zażaleniowego, na które składają się koszty

pełnomocnika z urzędu, Sąd orzekł zgodnie z § 15 i § 2 ust. 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego w urzędu (Dz.U. nr 163, poz.

1349 ze zm.), ich wysokość ustalił na podstawie § 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art.

146a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

(Dz.U.04.54.535 ze zm.), który stanowi, że w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do

dnia 31 grudnia 2013 r. stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109

ust. 2 i art. 110 tej ustawy wynosi 23 %.