I UZ 163/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 163/10

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania R. Ś.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 grudnia 2010 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 czerwca 2010 r.,

1. oddala zażalenie,

2. radcy prawnemu R. M. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego

(sto

nieopłaconej

pomocy

dwadzieścia)

prawnej

złotych,

udzielonej

z

tytułem

urzędu

w

postępowaniu zażaleniowym, przy czym kwotę tę należy

podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą

dla tego rodzaju czynności.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem odrzucono apelację jako wniesioną po terminie.

Sąd pierwszej instancji, po odrębnych wnioskach, doręczył pełnomocnikom

skarżącego odpis wyroku z uzasadnieniem: 7 grudnia 2009 r. jego żonie i 8 grudnia

2009 r. adwokatowi z wyboru.

Skarżący 21 grudnia 2009 r. wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego i ten Sąd 22

grudnia 2009 r. przesłał ją listem poleconym do Sądu pierwszej instancji, który

potem przedstawił ją Sądowi Apelacyjnemu.

Postanowieniem z 18 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację, gdyż

dwutygodniowy termin do jej wniesienia upłynął 21 grudnia 2009 r., albowiem

termin należało liczyć od 7 grudnia 2009 r., to jest od doręczenia orzeczenia żonie

skarżącego. Przekroczenie terminu wynikało z wniesienia apelacji do Sądu

Apelacyjnego

zamiast

do

Sądu

pierwszej

instancji

(postanowienie

Sądu

Najwyższego z 15 listopada 2000 r., IV CKN 1420/00, LEX nr 536882). Oceny tej

nie zmienia doręczenie 8 grudnia 2009 r. orzeczenia drugiemu pełnomocnikowi

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 września 1958 r., II CR 744/57, OSNC

1960 nr 1, poz. 18; z 27 kwietnia 2007 r., I CZ 26/07, LEX nr 319605).

W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 369 § 1 k.p.c. w związku z art. 165 § 2

k.p.c., art. 141 § 3 k.p.c. oraz art. 373 k.p.c., przez przyjęcie, że apelację wniesiono

po upływie przepisanego terminu. Doręczenia dokonano obu pełnomocnikom

wbrew dyspozycji z art. 141 § 3 k.p.c. Przepis art. 165 § 2 k.p.c. nie wymaga aby

przesyłka została nadana do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, co przy

zastosowaniu wykładni językowej uzasadnia twierdzenie, że termin do złożenia

apelacji nie został uchybiony. Ponadto 22 grudnia 2009 r. apelacja została nadana

pocztą do Sądu właściwego. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że termin do jej

wniesienia został zachowany, albowiem 22 grudnia upływał termin do złożenia

apelacji liczony dla pełnomocnika adwokata. Bezsprzecznie Sąd pierwszej instancji

zgodnie z art. 141 § 3 k.p.c. powinien dokonać wyboru pełnomocnika dla strony

(postanowienie Sądu Najwyższego z 22 października 1999 r., III CZ 109/99, LEX nr

528180) i powinien to być pełnomocnik „wiodący”, którym z racji wykształcenia

powinien być reprezentujący ubezpieczonego adwokat. W sytuacji jednak, gdy

doręczenie dokonane zostało pełnomocnikom brak jest podstaw prawnych, aby

względem jednego z nich ograniczyć de facto długość terminu, co ma bezpośrednie

przełożenie na ograniczenie uprawnień strony. Przeciwna wykładnia prowadzi do

nieuzasadnionego skrócenia terminu do wniesienia apelacji, który jest terminem

ustawowym. Jeśli bowiem czynności pełnomocników są jednakowo skuteczne

względem stron, to brak jest podstaw prawnych do przyjęcia niekorzystnej dla

strony wykładni zgodnie z którą, czynności podjęte względem pełnomocników przez

Sąd, mają inny skutek do każdego z pełnomocników w zakresie biegu terminu,

kiedy odbiorą przesyłkę w innych datach. W sytuacji takiej termin do dokonania

czynności procesowej doznaje de facto ograniczenia względem pełnomocnika,

który odebrał orzeczenie później. Skoro ustawodawca nie wykluczył ustanowienia w

postępowaniu cywilnym większej ilości pełnomocników, to ratio legis takiego

uprawnienia strony nie może prowadzić do sytuacji, w której powoduje to dla niej

ujemne skutki procesowe, gdyby bowiem w niniejszej sprawie dla czynności

procesowej liczyć termin biegnący dla adwokata apelacja tak czy inaczej złożona

zostałaby terminowo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 369 § 1 k.p.c. apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony

wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z

uzasadnieniem.

Nietrafne jest zatem twierdzenie, że prawidłowe było wysłanie apelacji do Sądu

Apelacyjnego, skoro poprzestaje na przepisie art. 165 § 2 k.p.c., a pomija właśnie

przepis szczególny art. 369 § 1 k.p.c., który jednoznacznie określa sąd do którego

wnosi się apelację („do sądu, który wydał zaskarżony wyrok"). Nie ma zatem

podstaw do zmiany stanowiska dotychczasowego orzecznictwa (powołanego w

zaskarżonym postanowieniu). Apelacja nieprawidłowo została zatem wysłana do

Sądu Apelacyjnego, zamiast do Sądu pierwszej instancji.

Z przepisu art. 369 § 1 k.p.c. wynika też odpowiedź na dalsze zarzuty zażalenia.

Określa on podstawowe reguły, a więc to, że jest tylko jeden, a nie wiele (różnych)

terminów do wniesienia apelacji, oraz że początek tego terminu wyznacza

doręczenie stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem.

Jeżeli strona ma pełnomocnika, to doręczenie pisma pełnomocnikowi jest

równoznaczne z doręczeniem stronie (art. 133 § 3 k.p.c.).

Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z

nich (art. 141 § 3 k.p.c.).

Naruszenie tego ostatniego przepisu nie oznacza, że poprzez doręczenie

kolejnemu pełnomocnikowi wyroku sądu pierwszej z uzasadnieniem otwiera się

późniejszy termin do wniesienia apelacji.

Skład rozpoznający zażalenie podziela dotychczasowe stanowisko orzecznictwa

(wskazane w zaskarżonym postanowieniem orzeczenia II CR 744/57 i CZ 26/07).

Jeżeli więc strona ma kilku pełnomocników, to termin do wniesienia środka

odwoławczego biegnie od daty doręczenia orzeczenia jednemu z nich. Doręczenie

odpisu orzeczenia któremukolwiek z pełnomocników strony jest równoznaczne z

dokonaniem doręczenia stronie, z czym wiąże się rozpoczęcie biegu terminu do

wniesienia apelacji.

W sprawie termin do wniesienia apelacji rozpoczął więc bieg od doręczenia

orzeczenia pełnomocnikowi 7 grudnia 2009r.

Wbrew zażaleniu nie ma podstaw do różnicowania pełnomocników na „wiodących"

lub „fachowych". Przymus związany z reprezentacją strony przez fachowego

pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie obowiązuje w

postępowaniu apelacyjnym. Żona skarżącego była pełnomocnikiem procesowym w

pełni uprawnionym do działania. Otrzymała odpis orzeczenia 7 grudnia 2009 r. i

apelację wniósł sam skarżący a nie jego pełnomocnik adwokat, któremu odpis

wyroku Sądu pierwszej instancji doręczono 8 grudnia 2009 r. Skoro termin do

wniesienia apelacji jest ściśle oznaczony, to nie może być różnie oznaczany w

zależności od tego, któremu pełnomocnikowi doręczono orzeczenie. Wszak ta

sama argumentacji o „wiodącym" (fachowym) pełnomocniku byłaby również bez

racji i nieuprawniona

do różnicowania pełnomocników adwokatów lub radców

prawnych.

Prawo strony do kilku pełnomocników nie uprawnia jej do uzyskania kolejnych

terminów do wniesienia apelacji, czyli późniejszych od przyjętego w ustawie, gdyż

w tej materii regulacja jest jednoznaczna (art. 369 § 1 k.p.c.).

Błąd polegający na naruszeniu art. 141 § 3 k.p.c. nie jest zdarzeniem, które

pozwalałoby na odstąpienie od wskazanych reguł.

Nie doszło więc do „ograniczenia terminu względem pełnomocnika", któremu

później doręczono orzeczenie, gdyż prawidłowe jest jedno doręczenie pisma

stronie i jeden termin do wniesienia apelacji. Innymi słowy wskazane wyżej reguły

nie mogą być inne dla strony, która występuje bez pełnomocnika oraz dla strony

która ma jednego lub wielu pełnomocników.

Z tych motywów oddalono zażalenie (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3

k.p.c.).

O

kosztach

zastępstwa

procesowego

udzielonego

z

urzędu

orzeczono

uwzględniając przepisy rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (§ 2 ust. 3, § 12 ust. 2 pkt 2, § 16).