I UZ 16/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 16/10

POSTANOWIENIE

Dnia 26 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z odwołania U. F.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.

o wznowienie postępowania w sprawie sygn. … 2646/04 o prawo do renty

rodzinnej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 kwietnia 2010 r.,

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 listopada 2009 r.

1. uchyla zaskarżone postanowienie

2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. na

rzecz adwokata M. F. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych

powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług

tytułem

zwrotu

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 14 marca 2006 r., sygn. akt … 2646/04 Sąd Apelacyjny - Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację ubezpieczonej U. F. wniesioną

od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z 30

czerwca 2004 r., sygn. akt … 1264/03 w sprawie odwołania od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w R. odmawiającej prawa do renty rodzinnej

po zmarłym ojcu J. K.

W dniu 4 lutego 2009 r. wpłynęła do Sądu Apelacyjnego skarga

ubezpieczonej

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 marca 2006 r., w której wniesiono o zmianę

powyższego wyroku poprzez przyznanie ubezpieczonej U. F. prawa do renty

rodzinnej oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty do spraw chorób

oczu na okoliczność ustalenia, czy ubezpieczona w dacie ukończenia szkoły –

liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, to jest do lipca 1973r. była osobą

całkowicie niezdolną do pracy. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 2 lutego 2009

r. ubezpieczona uzyskała zaświadczenie o stanie zdrowia od Samodzielnego

Publicznego Szpitala Klinicznego – Przyklinicznej Poradni Okulistycznej, w którym

stwierdzono, że „pacjentka od wczesnego dzieciństwa jest leczona z powodu

opadania powiek obydwu oczu. Istniejące od dzieciństwa opadanie powiek

spowodowało niedowidzenie obydwu oczu. Stan choroby pogarsza się podczas

wysiłku fizycznego (...). Stan oczu nie rokuje poprawy. Pacjentka wymaga stałej

opieki drugiej osoby. Niezdolna do samodzielnej egzystencji. Konieczny stały

opiekun”.

Postanowieniem z 6 listopada 2009 r., sygn. akt … 1293/09 Sąd Apelacyjny

– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę o wznowienie

postępowania.

Sąd Apelacyjny wskazał, że podstawą prawną przedmiotowej skargi o

wznowienie postępowania jest art. 403 § 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, w

kontekście przedłożonego przez ubezpieczoną zaświadczenia o stanie zdrowia z

dnia 2 lutego 2009 r., Sąd Apelacyjny zwrócił się do dr nauk med. A. D. z

Samodzielnego

Publicznego

Szpitala

Klinicznego

Przyklinicznej

Poradni

Okulistycznej, z pytaniem na podstawie jakiej dokumentacji medycznej w

zaświadczeniu o stanie zdrowia ubezpieczonej wystawionym w dniu 2 lutego 2009

r. stwierdzono fakt leczenia ubezpieczonej od wczesnego dzieciństwa z powodu

opadania powiek obydwu oczu, a

w szczególności czy lekarz dysponował

dodatkową dokumentacją medyczną z tego okresu w stosunku do tej, która była

podstawą wystawienia zaświadczenia o stanie zdrowia ubezpieczonej z dnia 20

kwietnia 2005 r.

W odpowiedzi uzyskano informacje, że fakt leczenia U. F. z powodu

opadania powiek górnych obu oczu, został stwierdzony na podstawie dokumentacji

medycznej obejmującej historię choroby leczenia w Poradni Przyklinicznej

Samodzielnego Publicznego Szpitala klinicznego w K. oraz karty i historii choroby

leczenia szpitalnego z 1992 r.

Sąd

Apelacyjny

uznał,

że

przedstawione

zaświadczenie

nie

jest

równoznaczne z wykryciem środka dowodowego, który mógłby mieć wpływ na

wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu

w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Ponadto fakt leczenia ubezpieczonej w placówce

medycznej która wystawiła zaświadczenie, oraz karta i historia choroby, na

podstawie których wydano zaświadczenie, nie są okolicznościami nowymi i

nieznanymi w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przedmiotowa skarga

nie spełniła ustawowych przesłanek przewidzianych dla tej instytucji.

Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone przez ubezpieczoną

zażaleniem, w którym zarzucono naruszenie prawa procesowego mające wpływ na

treść postępowania, tj. art. 403 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

polegające na przyjęciu, że zaświadczenie z dnia 22 lutego 2009 r. nie stanowi

nowego środka dowodowego, z którego strona nie mogła skorzystać w toku

poprzedniego postępowania, a który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia

oraz wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 14 marca 2006 r., oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika

kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w chwili zamknięcia rozprawy

przed Sądem drugiej instancji ubezpieczona nie mogła powołać się na okoliczności

wskazane w zaświadczeniu

z dnia 2 lutego 2009 r., ponieważ okoliczności te

zastały wykryte dopiero po zakończeniu postępowania. Okoliczności te mają

również istotny wpływ na wynik postępowania. Wskazują one bowiem na fakt, że

ubezpieczona od wczesnego dzieciństwa jest leczona z powodu opadania obydwu

powiek. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, dzieci ubezpieczonego mają prawo do renty rodzinnej

bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do

samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym

mowa w pkt 1 lub 2 powołanego przepisu. Przesłanka całkowitej niezdolności do

pracy musi więc wystąpić najpóźniej przed osiągnięciem 25 roku życia. Wskazując

na powyższe, ubezpieczona argumentowała, że „gdyby okoliczności wskazane w

zaświadczeniu z dnia 2 lutego 2009 r. były znane w chwili orzekania co do

uprawnienia do renty rodzinnej oczywiste jest, iż ubezpieczonej przyznano by

stosowną rentę, skoro spełnia ona przesłanki do jej otrzymania, na co już

wskazano”.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje:

Zażalenie okazało się zasadne. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można żądać

wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku,

dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Utrwalony

jest pogląd, że możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest ograniczona

jedynie do tych okoliczności i środków dowodowych, które istniały już w okresie

trwania zakończonego postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05, LEX nr 186917; z dnia 20 kwietnia 2000

r., II UKN 167/00, PPiPS 2001 r., nr 6, poz. 70; z dnia 12 listopada 1998 r., II UKN

306/1998, OSNP - wkł. 1999 r., nr 3, poz. 3; uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia

21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969 r., z. 12, poz. 208; postanowienie z

dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZ 4/75, OSNCP 1976 r., z. 2, poz. 38; wyrok z dnia 10

kwietnia 1973 r., II CR 104/73, OSNCP 1974 r., z. 2, poz. 29). W orzecznictwie

przyjmuje się także, że okoliczność faktyczna, obok prawomocnego wyroku i

środka dowodowego stanowi równoważną i samodzielną podstawę wznowienia

postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1982 r., II CO

4/82 (LEX nr 8443).

W niniejszej sprawie, skarga o wznowienie została oparta na podstawie art. 403

§ 2 k.p.c. ze wskazaniem wykrycia przez ubezpieczoną nowego środka

dowodowego – zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego jej niezdolność do

pracy.

Tak

skonstruowana

skarga

o

wznowienie

postępowania,

wymaga

przeprowadzenia przez Sąd wstępnego badania, przewidzianego w art. 410 k.p.c.,

w trakcie którego Sąd nie ocenia zasadności skargi ani trafności powołanej w niej

podstawy, a jedynie to, czy zachowane zostały warunki umożliwiające jej

rozpoznanie, w tym to, czy skarżący trafnie powołał podstawę wznowienia

postępowania. W oparciu o zawarte w skardze twierdzenia Sąd dokonuje oceny

wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia pod kątem ich ustawowej

dopuszczalności.

W postanowieniach z 10 sierpnia 2007 r. (III UZ 9/07, OSNP 2008, nr 19-20,

poz. 303) i z 11 marca 2009 r. (II UZ 2/09, LEX nr 527081) Sąd Najwyższy

stwierdził, że badając oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia sąd

ogranicza się do badania, czy twierdzenia skargi stanowią taką ustawową

podstawę. Odrzucenie skargi nie może nastąpić w przypadku, gdy podstawa ta

istnieje ale jest merytorycznie nieuzasadniona. Sąd Najwyższy w składzie

rozpoznającym zażalenie podziela ten pogląd.

W rozpoznawanej sprawie, Sąd Apelacyjny przeprowadził postępowanie

dowodowe prowadzące do oceny przedstawionego przez U. F. dowodu, którego

„wykrycie” przez powódkę miało doprowadzić do wznowienia postępowania w

sprawie. Tym samym, odrzucenie przedmiotowej skargi na podstawie art. 410 §1

k.p.c. należało ocenić jako przekraczające okoliczności wymienione w tym

przepisie.

Wskazując na powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.