I UZ 152/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 152/10

POSTANOWIENIE

Dnia 28 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z odwołania W. S. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 stycznia 2011 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 czerwca 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 8

czerwca 2010 r. oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego –

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 8 kwietnia 2010 r.,

oddalającego odwołanie W. S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 2 lutego 2010 r. ponownie ustalającej wysokość emerytury od 1 stycznia 2009

r. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r., na wniosek organu rentowego, Sąd

Apelacyjny uzupełnił wyrok z 8 czerwca 2010 r. w ten sposób, że odstąpił od

obciążania wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego.

Sąd odwoławczy uznał bowiem, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w

rozumieniu art. 102 k.p.c. z tej przyczyny, iż „zastępstwo procesowe organu ZUS

polegało na jednorazowym uczestnictwie na rozprawie apelacyjnej, w toku której

pełnomocnik podjął tylko jedną czynność procesową (złożył wniosek o oddalenie

apelacji wnioskodawcy i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego)”. Według

Sądu Apelacyjnego, „powyższe nie wymagało szczególnych przygotowań do

rozprawy”, co „przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (wysokości

pobieranej emerytury)”, pozwoliło na odstąpienie od obciążania ubezpieczonego

kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego.

W zażaleniu na to postanowienie organ rentowy, zarzucając naruszenie art.

98 k.p.c. i art. 102 k.p.c., wniósł o jego zmianę i o zasądzenie od wnioskodawcy na

rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym. Według organu rentowego, ocena, czy zachodzi wypadek wyjątkowy

w myśl art. 102 k.p.c., nie może być dowolna. Zdaniem żalącego, sytuacja

majątkowa ubezpieczonego, który pobiera emeryturę w wysokości 1.361,45 zł

brutto, pozwala na poniesienie kosztów procesu w wysokości 120 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis

art.

k.p.c.

stanowiący,

że

w

wypadkach

szczególnie

uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów,

albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, ustanawia zasadę słuszności, będącą

odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jest zatem

rozwiązaniem szczególnym, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia

wyjątkowych okoliczności. Nie konkretyzuje on jednak pojęcia wypadków

szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu

całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. między innymi postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366,

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06,

niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07

niepubl.). Sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest zatem suwerennym

uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu i do jego oceny należy przesądzenie, czy

wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli

tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony

przegrywającej spór (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r., III CK

221/05, LEX nr 439151). Zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być

oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od

podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów

procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z

samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza

dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być

oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., III CZ 223/73, LEX nr

7379).

W świetle powyższego zażalenie organu rentowego należy uznać za

nieuzasadnione, albowiem Sąd Apelacyjny, biorąc pod uwagę zarówno przebieg

postępowania apelacyjnego, jak i sytuację majątkową ubezpieczonego, nie

wykroczył

poza

swoje

uprawnienia

jurysdykcyjne,

oceniając

że

w

tych

okolicznościach zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102

k.p.c.

pozwalający

na

nieobciążanie

wnioskodawcy

kosztami

zastępstwa

procesowego organu rentowego w postępowaniu przed tym Sądem.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39814 k.p.c.)