I UZ 11/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 11/11

POSTANOWIENIE

Dnia 11 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania K. T.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 maja 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 21 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację K. T. od

wyroku Sądu Okręgowego w N. z 8 kwietnia 2010 r., którym oddalono odwołania

wnioskodawczyni od decyzji ZUS Oddziału w N. z 15 września 2009 r. i

z 4

listopada 2009 r. odmawiających przyznania prawa do emerytury.

We wniosku złożonym 4 stycznia 2011 r. wnioskodawczyni domagała się

przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu

powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem. Wnioskodawczyni

podniosła, że w postępowaniu przed Sądem Okręgowym reprezentował ją

pełnomocnik z urzędu, który po zapadnięciu niekorzystnego dla niej wyroku wniósł

apelację. Dodała, że następnie przez ponad pół roku nie mogła się z nim

skutecznie skontaktować, zatem sama dzwoniła do Sądu Apelacyjnego z

zapytaniem, czy wyznaczono już termin rozprawy. Otrzymywała zawsze odpowiedź

negatywną. Dopiero 4 stycznia 2011 r. udała się do adwokata w K., który

dowiedział się telefonicznie, że wyrok w jej sprawie zapadł 21 grudnia 2010 r.

Zdaniem wnioskodawczyni, z uwagi na brak jakichkolwiek informacji od

pełnomocnika z urzędu, dotyczących terminu rozprawy, jak i zapadłego orzeczenia,

nie ponosi

winy za nie dokonanie w terminie czynności procesowej w postaci

złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Jednocześnie wnioskodawczyni stwierdziła, że niekorzystny dla niej wyrok Sądu

Apelacyjnego i brak możliwości terminowego złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem uniemożliwiło jej złożenie skargi

kasacyjnej.

Sąd Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział III,

postanowieniem z 19 stycznia 2011 r.: 1) oddalił wniosek o przywrócenie terminu

do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z 21

grudnia 2010 r. i 2) odrzucił wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wyroku.

Sąd Apelacyjny ustalił, że pierwszy ustanowiony dla wnioskodawczyni

pełnomocnik z urzędu wykonuje zawód w N. W związku z wniesieniem apelacji do

Sądu Apelacyjnego, 19 maja 2010 r. zwrócił się on o wyznaczenie pełnomocnika z

urzędu w osobie adwokata wykonującego zawód w K. Okręgowa Rada Adwokacka

w K. wyznaczyła do występowania w niniejszej sprawie pełnomocnika z urzędu w

osobie adwokata P. O. Adwokat ten udzielił 21 grudnia 2010 r. pełnomocnictwa

substytucyjnego adwokat M. O. do zastępstwa procesowego przed Sądem

Apelacyjnym. Na rozprawie apelacyjnej 21 grudnia 2010 r., kiedy doszło do

zamknięcia rozprawy i ogłoszenia wyroku, stawiła się pełnomocnik M. O.

W uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z 19 stycznia 2011 r.

stwierdzono, z powołaniem się na orzecznictwo SN (postanowienia z 30 maja 2007

r., II CSK 167/07, LEX nr 346193, z 27 października 2009 r., II UZ 35/09, LEX nr

564801), że wniosku o przywrócenie terminu nie można opierać na tym, że to nie

strona,

a

jej

pełnomocnik

zaniedbał

dokonania

czynności

procesowej.

Wnioskodawczyni obciążyła odpowiedzialnością za swoje niestawiennictwo oraz

niedochowanie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem

swojego pełnomocnika z urzędu. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie mogło to

stanowić

uzasadnienia,

że

uchybienie

terminowi

nastąpiło

bez

winy

wnioskodawczyni. Nie zasługiwała także na uwzględnienie argumentacja, że

wnioskodawczyni nie mogła skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem z N.,

skoro do postępowania przed tutejszym Sądem wyznaczony został adwokat z K.

Nie usprawiedliwia jej też niewiedza o terminie rozprawy przed Sądem

Apelacyjnym, skoro na tej rozprawie była reprezentowana przez swojego

pełnomocnika z urzędu. Nie wykazano więc, że uchybienie w terminowym złożeniu

wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem

nastąpiło bez winy wnioskodawczyni lub pełnomocnika. Nie zostały zatem

spełnione przesłanki z art. 169 k.p.c.

Postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

z

dnia

stycznia

2011

r.

wnioskodawczyni zaskarżyła zażaleniem w części, tj. w pkt 2., zarzucając błędne

przyjęcie, że ubezpieczona ponosi winę za niedochowanie w terminie czynności

procesowej. Wniesiono o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i

uwzględnienie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz

uznanie, że ubezpieczona nie ponosi winy w zakresie uchybienia terminowi do

złożenia

wniosku

o

sporządzenie

i

doręczenie

odpisu

wyroku

wraz

z

uzasadnieniem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W

uzasadnieniu podniesiono przede wszystkim, że pełnomocnik z urzędu wykonujący

zawód w K. w ogóle nie skontaktował się z nią, nie powiadomił jej o terminie

rozprawy, jak i o rozstrzygnięciu sprawy. Podniesiono też, że art. 118 § 2 k.p.c.

traktuje o obowiązku adwokata lub radcy prawnego ustanowionego przez Sąd do

zastępowania strony do prawomocnego zakończenia postępowania. W niniejszej sprawie

był to dzień

21 grudnia 2010 r. Wnioskodawczyni o wyroku Sądu Apelacyjnego

dowiedziała się natomiast 4 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 118 § 1 k.p.c.

ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z

udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Sąd nie ma ani obowiązku, ani prawa

nadzorowania sposobu wykonania obowiązków przez adwokata lub radcę

wyznaczonego w sprawie. Trafnie przyjmuje się więc, że termin i sposób

porozumienia się pełnomocnika ze stroną należy wyłącznie do tegoż pełnomocnika

i strony (postanowienie SN z 19 lutego 1998 r., II UZ 13/98, OSNP 1999/4/149,

podobnie postanowienie SN z 5 stycznia 2007 r., III UZ 12/06, OSNP 2008/3-4/50).

Przyjmuje się również, że zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona, w

tym pełnomocników, powoduje, że nie można uznać braku jej winy w uchybieniu

terminowi (postanowienie SN z 12 marca 1999 r., I PKN 76/99, OSNP

2000/11/431). Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. jeżeli strona nie dokonała w terminie

czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie

terminu. Przez stronę należy przy tym rozumieć także pełnomocnika, a jego błąd

procesowy obciąża stronę (postanowienie SN z 30 maja 2007 r., II CSK 167/07

LEX nr 346193). Wprawdzie wskazane orzeczenia nie odnoszą się wprost do stanu

faktycznego niniejszej sprawy, w której zasięg czasowy umocowania pełnomocnika

z urzędu w postępowaniu przed sądami powszechnymi był określony przez art. 118

§ 2 k.p.c., niemniej w ocenie składu orzekającego wskazany przepis nie stoi na

przeszkodzie złożeniu przez pełnomocnika z urzędu wniosku o doręczenie wyroku

sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem. Takie stanowisko pozwala stwierdzić,

że pełnomocnik wnioskodawczyni miał możliwość złożenia wniosku o uzasadnienie

wyroku i jego doręczenie. Tym samym działanie (brak działanie) pełnomocnika

obciąża w dalszym ciągu stronę. Z kolei odnosząc się do działań wnioskodawczyni

w kontekście zachowania miernika należytej staranności, jakiej można wymagać od

strony dbającej należycie o swoje interesy, można stwierdzić, że rację miał Sąd

Apelacyjny, uznając, że nie udowodniono braku jej winy w uchybieniu terminowi.

Uwzględniając wszystkie ustalone w sprawie okoliczności, w tym jednak pewną (z

punktu widzenia prawa) pasywność wnioskodawczyni w toku postępowania

drugoinstancyjnego, zaskarżone postanowienie należy uznać za prawidłowe

(postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99 OSNP 2000/20/757).

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).