I UZ 104/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 104/10

POSTANOWIENIE

Dnia 2 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

w sprawie z odwołania C. Spółki Akcyjnej w K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanych: […]

o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 czerwca 2010 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 19 stycznia 2010 r.,

1. oddala zażalenie;

2. nie obciąża pozwanego organu rentowego obowiązkiem

zwrotu stronie odwołującej się kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami wydanymi 11 lutego 2008 r.

ustalił C. S.A. w K. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz

ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia pracowników […].

Odwołanie od powyższych decyzji wniosła C. S.A., domagając się ich

uchylenia i ustalenia, że w zakresie wynikającym z zaskarżonych decyzji

pracownicy nie podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Sąd Okręgowy w K. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 26

stycznia 2009 r., oddalił odwołanie.

Apelację od powyższego wyroku wniosła C. S.A.

Sąd Apelacyjny– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 18

sierpnia 2009 r., , zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w K. oraz

poprzedzające go decyzje organu rentowego i stwierdził, że do podstawy wymiaru

składek na ubezpieczenia społeczne zainteresowanych

[…] nie wchodzą

uwzględnione w tych decyzjach wartości bonów towarowych wypłaconych

zainteresowanym pracownikom przez płatnika składek C. S.A.

Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego, którą Sąd Apelacyjny odrzucił postanowieniem z 19

stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi Sąd Apelacyjny

stwierdził, że jest ona niedopuszczalna, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia

jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Dopuszczalność wniesienia skargi

kasacyjnej jest bowiem ściśle uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia,

która w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie może być

niższa niż dziesięć tysięcy złotych, zgodnie z 3982 § 1 k.p.c.

C. S.A., w złożonym odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu rentowego,

domagała się ustalenia nieistnienia obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia

społeczne. W ocenie Sądu Apelacyjnego, sprawa nie należała ani do kategorii

spraw o przyznanie bądź wstrzymanie emerytury, ani też do kategorii spraw o

objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w których skarga kasacyjna

przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła łącznie

2.774,32 zł, a w stosunku do poszczególnych zainteresowanych: […].

Postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej zaskarżył

w całości zażaleniem organ rentowy, zarzucając naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c.

Skarżący w uzasadnieniu zażalenia podniósł, że 26 marca 2007 r. Zakład

Ubezpieczeń

Społecznych

wydał

decyzję

nr

150200/411/12/2007/RD,

wymierzającą C. S.A. składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 1.796.043

zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 416.150,76 zł, składki na

Fundusz

Pracy

w

wysokości

134.759,86

zł

oraz

składki

na

Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 7.479,28 zł.

Postępowanie zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 18 sierpnia 2009

r., toczyło się na skutek wydania przez Oddział ZUS w K. 510 indywidualnych

decyzji

skierowanych

do

poszczególnych

pracowników

(zainteresowanych)

zatrudnionych u płatnika składek, który w latach 2002-2006 wydał im bony

towarowe z okazji Świąt Bożego Narodzenia oraz Świąt Wielkanocnych.

Zachowanie organu rentowego zostało podyktowane względami technicznymi,

umożliwiającymi merytoryczne rozstrzygnięcie odwołania płatnika składek od

decyzji z 26 marca 2007 r. Skarżący podniósł, że prawnie dopuszczalne było inne

zachowanie Oddziału, polegające na przesłaniu wszystkim zainteresowanym

pracownikom odwołującego się decyzji z 26 marca 2007 r. wraz z załącznikiem

indywidualizującym wysokość wymierzonych składek na ubezpieczenia społeczne,

ubezpieczenie zdrowotne i Fundusze - w odniesieniu do każdego pracownika

osobno -

z tytułu wydanych bonów towarowych. Mimo że - zgodnie z art. 46

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych roszczenie wynikające z decyzji organu rentowego z 26 marca 2007 r.

zobowiązującej płatnika składek do zapłaty stanowi zobowiązanie wyłącznie

płatnika składek, to na istnienie tego zobowiązania i jego wysokość w istotny

sposób wpływa orzeczenie Sądu wydane w niniejszej sprawie i w kolejnych

sprawach dotyczących pozostałych zainteresowanych pracowników odwołującego

się. Zdaniem skarżącego, przy ocenie zasadności zażalenia znaczenie ma

stwierdzenie Sądu Apelacyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z 18 sierpnia

2009 r., a mianowicie, że „prawomocny wyrok w niniejszej sprawie ma bezpośredni

wpływ na wynik postępowania w sprawie VI U …/07”. W ocenie skarżącego, takie

stanowisko Sądu drugiej instancji dowodzi, że w zasadzie treść wyroku z dnia 18

sierpnia 2009 r. przesądza o treści rozstrzygnięcia sprawy VI U …/07, mimo

dalszych wywodów Sądu drugiej instancji, że „stwierdzenie to nie prowadzi do

konkluzji, iż przedmiot tych postępowań wyznaczonych treścią wydanych decyzji,

jest tożsamy”.

Zdaniem skarżącego Oddziału ZUS, wartość przedmiotu zaskarżenia

powinna stanowić wysokość składek wymierzonych płatnikowi C. S.A. decyzją z 26

marca 2007 r., odnoszącą się faktycznie do wszystkich 510 zainteresowanych.

Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka

przewidziana w art. 3982 § 1 k.p.c., decydująca o dopuszczalności skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w sprawach gospodarczych - niższa niż

siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. W sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie

emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Odrzucając skargę kasacyjną jako niedopuszczalną ze względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia niższą niż dziesięć tysięcy złotych, Sąd Apelacyjny

prawidłowo przyjął, że sprawa o ustalenie podstawy wymiaru i wysokości składek

ma charakter majątkowy i nie jest jednocześnie sprawą o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego. Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego

jednoznacznie

wynika,

że

zwiększenie

podstawy

wymiaru

składek

na

ubezpieczenie, w ramach tego samego tytułu ubezpieczenia społecznego, nie jest

sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w której skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 lutego 2002 r., II UKN 45/01, OSNAPiUS

2003 nr 22, poz. 553, z 9 października 2002 r., II UZ 94/02, OSNP 2004 nr 6, poz.

107, z 17 września 2008 r., I UZ 14/08, niepublikowane, z 16 czerwca 2009 r., I UZ

16/09, niepublikowane).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była wysokość składek z

tytułu ubezpieczenia społecznego poszczególnych zainteresowanych pracowników,

wymierzonych od wartości bonów towarowych uznanych za przychód ze stosunku

pracy. Przedmiotem sporu nie było natomiast samo podleganie zainteresowanych

ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia typu pracowniczego, ponieważ

nikt nie kwestionował ich podlegania obligatoryjnemu ustawowemu ubezpieczeniu.

Kwoty wskazane w zaskarżonych decyzjach nie sięgały dziesięciu tysięcy złotych,

wyznaczających granicę dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 19 k.p.c. wartość przedmiotu sporu stanowi dochodzona w

tym

postępowaniu

kwota

pieniężna.

Wartość

przedmiotu

zaskarżenia

w

postępowaniu apelacyjnym (art. 368 § 2 k.p.c.) i odpowiednio kasacyjnym (art.

3984 § 3 i art. 39821 k.p.c.) nie może być wyższa niż wartość przedmiotu sporu.

Wartość ta pozostaje ściśle powiązana z przedmiotem postępowania sądowego

jako wypadkowa wartości dochodzonego roszczenia.

W skardze kasacyjnej skarżący oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia na

kwotę 2.354.432,90 zł. Wartość ta, zdaniem skarżącego, wynika z faktu, że organ

rentowy zakwestionował sposób obliczenia podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenia społeczne (co dotyczyło wliczenia do tej podstawy wartości bonów

finansowanych z funduszu świadczeń socjalnych) w odniesieniu do wszystkich 510

pracowników C. S.A., w tym zainteresowanych występujących w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do występujących w sprawie zainteresowanych zaległości

składkowe wynosiły: […]. W każdym przypadku było to mniej niż dziesięć tysięcy

złotych.

Również

ogólna

wartość

składek

w

stosunku

do

czworga

zainteresowanych nie przekroczyła tej kwoty.

W

tych

okolicznościach

trafnie

Sąd

Apelacyjny

zaskarżonym

postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną podnosząc, że wartość przedmiotu

zaskarżenia w sprawie nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych, a sprawa nie ma

charakteru sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia.

Decyzją z 26 marca 2007 r. wymierzono C. S.A. składki na ubezpieczenia

społeczne zatrudnionych pracowników w łącznych kwotach przewyższających

dziesięć tysięcy złotych, ale decyzja ta - adresowana do płatnika składek - nie

zawierała nazwisk pracowników, za których wymierzono powyższe składki ani nie

precyzowała,

jakie

poszczególnych

kwoty

składek

pracowników.

przypisano

Dlatego

płatnikowi

szczegółowe

do

zapłaty

wskazanie,

za

którym

pracownikom zostały wydane bony towarowe oraz podanie ich wartości wymagało

wydania przez organ rentowy w dniu 11 lutego 2008 r. 510 indywidualnych decyzji

adresowanych do odwołującego się oraz do zainteresowanych, w których organ

rentowy ustalił podstawę wymiaru składek imiennie wymienionych pracowników C.

S.A., za okresy oraz w kwotach określonych indywidualnie w każdej z decyzji. W

konsekwencji te wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia były wiążące w

postępowaniu objętym skargą kasacyjną – w sprawie o ustalenie podstawy

wymiaru składek należnych od zainteresowanych pracowników.

Przedmiotem

zindywidualizowanych

decyzji

skarżącego

dotyczących

poszczególnych pracowników było ustalenie podstawy wymiaru składek, a

wszczęte postępowania miały na celu weryfikację prawidłowości wliczenia wartości

bonów towarowych wydanych zainteresowanym do podstawy wymiaru składki na

ubezpieczenia społeczne ich dotyczące. W konsekwencji Sąd Apelacyjny

prawidłowo odrzucił jako niedopuszczalną skargę kasacyjną w sprawie, w której

sporne wartości składek wynosiły mniej niż dziesięć tysięcy złotych

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w związku z

art. 39814 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. O kosztach postępowania

zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.