I UZ 1/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 1/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania Z. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

skarga o wznowienie postępowania w sprawie sygn. III AUa …/09 o rentę rodzinną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 lipca 2010 r.,

I oddala zażalenie,

II przyznaje adwokatowi A. B. od Skarbu Państwa (kasy Sądu

Okręgowego) kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł, powiększoną o

stawkę podatku od towarów i usług - tytułem nieopłaconych

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Skargą z dnia 12 maja 2010 r. Z. M. domagał się wznowienia postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2010 r., uchylenia tego wyroku oraz

poprzedzającego go wyroku sądu pierwszej instancji i przyznanie mu prawa do

renty rodzinnej. Jako podstawę skargi wskazał odnalezioną dokumentację

medyczną - w szczególności kartę leczenia w Szpitalu Wojewódzkim w P., gdzie

był leczony w latach 1953-1964. W jego ocenie dokumentacja ta potwierdza, że

występujące u niego schorzenia, skutkujące całkowitą niezdolnością do pracy i

niezdolnością do samodzielnej egzystencji, powstały w okresie jego dzieciństwa.

Sąd Apelacyjny, postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r., odrzucił skargę Z. M.

Sąd Apelacyjny uznał, że z lektury skargi i podniesionych w niej argumentów

można wywnioskować, że skarżący podaje jako podstawę wznowienia art. 403 § 2

k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia

takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć

wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu. Skarżący powołuje jedynie dokumentację medyczną ze Szpitala

Wojewódzkiego w P. z lat 1964-1974, potwierdzającą trzykrotny pobyt w szpitalu w

związku

z

rozpoznanym

rozszczepem

wargi,

wyrostka

zębodołowego

i

podniebienia po stronie prawej i przebyte w związku z powyższym rozpoznaniem

zabiegi operacyjne. Tymczasem okoliczności występowania tych schorzeń były

znane i rozważane już w poprzednich postępowaniach toczących w związku z

odwołaniem wnioskodawcy od decyzji odmawiających prawa do renty rodzinnej z

dnia 16 listopada 2001r. (wyrok Sądu I instancji z 24 września 2002 r., , wyrok Sądu

Apelacyjnego z 4 grudnia 2003 r.), a także od decyzji z dnia 30 czerwca 2008 r.

(wyrok Sądu Okręgowego z dnia 30 września 2009 r.8 i wyrok Sądu Apelacyjnego z

dnia 9 marca 2010 r. - będący przedmiotem niniejszej skargi o wznowienie

postępowania).

Jakkolwiek

Sądy

rozpoznające

wcześniejsze

sprawy

nie

dysponowały tą dokumentacją, to nie może ona obecnie stanowić skutecznej

podstawy wznowienia postępowania w trybie art. 403 § 2 k.p.c. Przepis ten

wymaga bowiem, aby nowe okoliczności w poprzednim postępowaniu były stronie

nieznane i dla niej niedostępne. Nie odnosi się natomiast do okoliczności i

dowodów niedostrzeżonych przez stronę, gdy istniała obiektywna możliwość ich

przywołania, a zaniechanie w tym zakresie było następstwem zaniedbań. Skarżący

podnosił w poprzednim postępowaniu okoliczności dotyczące przebytego leczenia

operacyjnego zniekształcenia nosa i wargi oraz przeszczepu kości, ale na ich

poparcie nie przedstawił obecnie wskazanej dokumentacji medycznej. Jednakże

wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. uzasadnia tylko taka

niemożność

powołania

pewnych

okoliczności

faktycznych

istotnych

dla

rozstrzygnięcia, która jest skutkiem niewiedzy o nich. Nie uzasadnia wznowienia

postępowania odnalezienie środka dowodowego dotyczącego takich okoliczności

faktycznych,

które

były stronie

znane

w czasie

trwania

Apelacyjnego

zaskarżył

w

wcześniejszego

postępowania.

Postanowienie

Sądu

całości

zażaleniem

pełnomocnik z urzędu Z. M., zarzucając: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych

za podstawę orzeczenia, w szczególności przyjęcie, iż Z. M., nie dostrzegł w toku

postępowania dowodów przytoczonych w uzasadnieniu skargi o wznowienie oraz iż istniała obiektywna możliwość ich przywołania, a także - błąd w ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, w szczególności przyjęcie, iż

przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja medyczna nie miałaby żadnego

wpływu na wynik postępowania zaskarżonego skargą, pomimo, iż nie było

wystarczających podstaw ku temu.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przy

uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego, jak również o zasądzenie

kosztów udzielonej Z. M. z urzędu pomocy prawnej, albowiem koszty te nie zostały

przez odwołującego się w całości ani też w części uiszczone.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że Z. M. jest osobą trwale niezdolną do

pracy. Urodził się z wrodzoną wadą w postaci rozszczepu podniebienia i wyrostka

zębodołowego oraz z „zajęczą wargą". Wskazane dolegliwości istotnie wraz z

upływem czasu nasilały się, tym niemniej już w chwili ich zidentyfikowania,

diagnozy oraz wprowadzonego leczenia powodowały niezdolność do pracy i

samodzielnej egzystencji. W dotychczasowym postępowaniu biegli nie mieli

szczegółowej wiedzy o przebiegu leczenia, ujawnianych w jego toku komplikacjach

i skutkach na ewentualną niezdolność wnioskodawcy do wykonywania nawet

prostej, nieskomplikowanej pracy. Stąd też szczególnego znaczenia nabiera

możliwość posiłkowania się w niniejszym postępowaniu przedłożoną dokumentacją

medyczną Z. M. z leczenia przedsięwziętego jeszcze w okresie jego wczesnego

dzieciństwa. Przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja pozwala bowiem na

dokładną analizę stanu zdrowia, podjętego leczenia, w tym także leczenia

operacyjnego i powinna być brana pod uwagę przez biegłych wydających opinie w

toku postępowania, zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 9 marca

2010r., rozstrzygającym uprawnienie wnioskodawcy do renty rodzinnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Badając oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia Sąd ogranicza

się do zbadania, czy twierdzenia skargi stanowią taką ustawową podstawę, gdyż

jeśli wskazana podstawa została sformułowana w sposób odpowiadający ustawie,

ale w rzeczywistości nie występuje, skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1

k.p.c. Odrzucenie skargi o wznowienie postępowania nie może natomiast nastąpić

w przypadku, gdy podstawa ta istnieje, ale jest merytorycznie nieuzasadniona

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2010 r. w sprawie II PZ 5/10 - LEX

nr 583798).

Podobnie w postanowieniu z dnia 26.09.2008 r. w sprawie V CZ 55/08 (LEX

nr

590293)

Sąd

Najwyższy

zajął

stanowisko,

że

podstawy

wznowienia

postępowania zostały uregulowane przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący w

art. 401-4011 oraz art. 403 k.p.c. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób

odpowiadający powyższym przepisom nie oznacza jednak oparcia skargi na

ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że

podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, nie oparta na ustawowej

podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu.

Podzielając te konstatacje Sąd Najwyższy uznał, że mają one odniesienie do

niniejszej sprawy. Zawarte w skardze o wznowienie postępowania twierdzenia

strony powodowej,

powołane

na

uzasadnienie

zgłoszonego

żądania,

nie

odpowiadają żadnej z ustawowych podstaw wznowienia postępowania.

W zażaleniu pełnomocnik wnioskodawcy podnosi, że Z. M. tak w okresie

prowadzonego i zakończonego wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r. postępowania

sądowego, jak również już w okresie go poprzedzającym czynił starania o

odnalezienie dokumentacji ze swojego leczenia. W tym celu zwracał się do różnych

placówek oraz szpitali, w tym także Wojewódzkiego Szpitala w P. Kilka z placówek

zostało już zlikwidowanych powodując tym samym, iż dotarcie do jakiejkolwiek

dokumentacji okazywało się już niemożliwym. Stąd też przedsięwzięte starania,

jako że dotyczyły odległego okresu bo lat 1953 - 1964, nie przyniosły

satysfakcjonujących rezultatów. Dopiero wystąpienie oraz osobiste zabiegi podjęte

po wydaniu wyroku Sądu Apelacyjnego doprowadziły wreszcie do odnalezienia i

wydania Z. M. kompletu dokumentacji Szpitala ze wskazanego okresu leczenia.

Niezwłocznie po uzyskaniu dodatkowych dokumentów, wnioskodawca zwrócił się

do Sądu Apelacyjnego ze skargą o wznowienie postępowania.

W ocenie Sądu Najwyższego, w

świetle art. 403 § 2 k.p.c. wykrycie

okoliczności faktycznych lub dowodów dotyczy faktów i środków dowodowych,

które - poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie

zakończonym - były dla strony skarżącej wówczas "nieujawnialne"; przepis ten

obejmuje zatem fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne,

natomiast fakty ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, bo miała możliwość

dostępu do nich, nie są objęte hipotezą tego przepisu.

Ustawową podstawą wznowienia postępowania, wskazaną w art. 403 § 2

k.p.c. jest powołanie się na dowody, co do których w trakcie postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

strona

obiektywnie

dysponowała

możliwością ich zgłoszenia, jednakże tego nie uczyniła wskutek braku procesowej

potrzeby ich powołania, a nie wskutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy

błędnej oceny. Wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów dotyczy

tylko takich faktów i środków dowodowych, które poza przesłanką ich nieujawnienia

w

postępowaniu

prawomocnie

zakończonym

powinny

być

dla

strony

"nieujawnialne", czyli dla niej niedostępne (podobnie: postanowienia Sądu

Najwyższego : w sprawie II PZ 8/10 z dnia 2010-04-07 LEX nr 603833 oraz w

sprawie III PK 25/09 z dnia 07.10.2009 r. - LEX nr 560862).

W kontekście takiej wykładni omawianego przepisu art. 403 § 2 k.p.c. należy

dojść do konkluzji, iż wnioskodawca w trakcie poprzedniego postępowania o rentę

mógł skorzystać z powołanej obecnie dokumentacji lekarskiej. Wiedział bowiem,

gdzie ta dokumentacja powinna się znajdować, ale ani nie zwrócił się do Sądu o jej

zażądanie, ani osobiście nie przedsięwziął odpowiednich działań w celu

dostarczenia jej do Sądu. Ograniczył się tylko do opisania dolegliwości i miejsc,

gdzie były one leczone, co zostało wzięte pod uwagę zarówno przez biegłych

lekarzy, jak i przez Sąd w czasie wydawania wyroku. Obecnie wnioskodawca nie

powołuje się więc na nowe fakty i okoliczności, na nieosiągalne dla strony dowody,

ale na te same fakty, które były znane w poprzednim postępowaniu i na

dokumentację, z której mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W ocenie Sądu Najwyższego - jeżeli z uzasadnienia skargi wynika, że

okoliczności w niej wskazane nie wyczerpują ustawowej przesłanki wznowienia

postępowania, wymienionej w art. 401, 4011 i 403 k.p.c., to podnoszona w żądaniu

podstawa prawna

nie zachodzi. W takim przypadku skarga nie jest oparta na

ustawowej podstawie wznowienia i podlega odrzuceniu, stosownie do art. 410 § 1

k.p.c., co prawidłowo uczynił Sąd Apelacyjny.

Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy oddalił zażalenie

stosowanie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego, na które składają się koszty

pełnomocnika z urzędu, Sąd orzekł zgodnie z § 5 i § 2 ust. 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego w urzędu (Dz.U. nr 163, poz.

1349 ze zm.); ich wysokość ustalił na podstawie

rozporządzenia.

§ 12 ust. 2 pkt 2 tego