I USK 260/23 · Sąd Najwyższy

I USK 260/23 POSTANOWIENIE Dnia 4 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania P. W.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Krakowie‎z udziałem zainteresowanych: Z. W. i B. W. - ‎L. s.c.‎o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń ‎Społecznych w dniu 4 czerwca 2024 r.,‎skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie‎z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III AUa 1203/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża wnioskodawczyni kosztami pełnomocnika organu rentowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W wyroku z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III AUa 1203/20, Sąd Apelacyjny w Krakowie – w sprawie z odwołania P. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Krakowie, przy udziale zainteresowanych: Z. W., L. s.c., oddalił apelację odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. akt VII U 3267/18, w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie P. W. od decyzji organu rentowego z dnia 24 sierpnia 2018 r. W decyzji tej ZUS Oddział w Krakowie stwierdził, że P. W. jako pracownik u płatnika składek Firmy Handlowej „L.” s.c. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 lutego 2018 r.Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołująca się zaskarżyła skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu w wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na fakt naruszenia przez Sąd II instancji prawa materialnego oraz przepisów postępowania, których obraza mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co przesądza o tym, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W ocenie strony skarżącej Sąd drugiej instancji bezpodstawnie przyjął, że stosunek pracy nawiązany przez odwołującą się nie odpowiadał definicji określonej w art. 22 § 1 k.p. Zdaniem skarżącej dowody osobowe i dowody z dokumentów potwierdzają, że wszelkie elementy stosunku pracowniczego były spełnione.

Skarżąca wykonywała pracę na rzecz spółki, jej kompetencje zostały szczegółowo określone w umowie o pracę, umowa także precyzowała czas i miejsce pracy skarżącej. Nadto obowiązki pracownicze ubezpieczona wykonywała w warunkach podległości służbowej i pod kierownictwem pracodawcy, chociaż co oczywiste, forma podporządkowania była mniej formalna z racji na istniejące pokrewieństwo między skarżącą a wspólnikami spółki oraz znajomość przez skarżącą struktury i zasad funkcjonowania firmy. Za wykonywaną pracę ubezpieczona otrzymywała dostosowaną do jej obowiązków płacę.

Mimo spełnienia wszystkich elementów stosunku pracowniczego Sąd II instancji niesłusznie zakwestionował podstawę podlegania przez skarżącą ubezpieczeniom społecznym.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: - nie przyjmowanie do rozpoznania skargi kasacyjnej; ewentualnie - o oddalenie tej skargi; a w każdym przypadku - o zasądzenie od każdego z odwołujących na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca upatruje w oczywistym naruszeniu przepisu art. 22 § 1 k.p. W uzasadnieniu wniosku, poza prostą negacją stanowiska zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, nie przedstawiono jednak przekonującej argumentacji, w której wykazano by postulowaną oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zwrócić należy uwagę, że uzasadnienie wniosku – w swojej konstrukcji – nie uwzględnia podstawowych regulacji określających ocenę prawną zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, w tym między innymi przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych czy też art. 83 k.c. Zamiast tego skarżąca tylko ogólnikowo wskazuje, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na fakt naruszenia przez Sąd II instancji prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Nie przedstawia jednak przekonującej argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałaby prawidłowość zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w kontekście regulacji określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Sąd drugiej instancji stwierdził, że w zakwestionowanym przez organ rentowy okresie (od 1 lutego 2018 r.) odwołująca się nie była pracownikiem płatnika składek. Okoliczności towarzyszące nawiązaniu analizowanej w rozpoznawanej sprawie umowy o pracę (stan ciąży i łączący się z tym spodziewany okres korzystania z uprawnień urlopowych związanych z macierzyństwem), brak obiektywnie weryfikowalnych dowodów potwierdzających rzeczywiste świadczenie przez skarżącą pracy w warunkach właściwych dla stosunku pracy (wykonywanie stałej pracy w warunkach podległości służbowej) oraz wątpliwości w zakresie potrzeby zatrudnienia wnioskodawczyni (stworzenie nowego stanowiska pracy i jego nieobsadzenie w czasie jej nieobecności w pracy) uprawniają do sformułowania tezy, iż zamiarem stron nie było wykreowanie realnie funkcjonującego stosunku pracy, lecz uprawdopodobnienie podjęcia zatrudnienia celem skorzystania przez odwołującą się ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa na zasadach przewidzianych dla pracowników, których nabycie było pewne zważywszy na fakt, iż ubezpieczona w dacie zawarcia spornej umowy spodziewała się dziecka.

Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego nie pozwalają na stwierdzenie, iż wnioskodawczyni podjęła się wykonywania stałej pracy na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem i na jego ryzyko. Odwołująca się - nawet jeśli realizowała pewne czynność na rzecz rodzinnej spółki cywilnej - to nie czyniła tego na podstawie stosunku prawnego odpowiadającego naturze stosunku pracy, lecz na innej podstawie prawnej, przykładowo w ramach współpracy pozostającej w związku z prowadzoną przez ubezpieczoną własną działalnością gospodarczą (także w branży meblarskiej).

Zamiar stron przedmiotowej umowy o nie obejmował faktycznego nawiązania stosunku pracy i rzeczywistej realizacji pracowniczego zatrudnienia, lecz umożliwienie wnioskodawczyni nabycia świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c.[SOP][ał] ‎