I USK 105/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I USK 105/21 POSTANOWIENIE Dnia 13 kwietnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z odwołania F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.‎z udziałem zainteresowanego B. S.‎o podstawę wymiaru składek,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 kwietnia 2021 r.,‎skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)‎z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III AUa (...), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od skarżącego na rzecz organu rentowego kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 lutego 2018 r. i oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. z dnia 10 października 2016 r., stwierdzającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne B. S.za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2013 r.W sprawie ustalono, że B. S. w spornym okresie był zatrudniony w F. Sp. z o.o. w R. (dalej jako Spółka F.) na podstawie umowy o pracę, na stanowisku montera reklam. Dalej ustalono, że pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w Spółce F., zawierali umowy o dzieło ze Spółką F. (ze względu na ich kwalifikacje oraz posiadanie badań wysokościowych), podczas realizowania których wykonywali pracę na rzecz swojego pracodawcy.

Umowy o dzieło zawierane były na okresy jedno- lub kilkumiesięczne, a zatem nie dotyczyły konkretnych, pojedynczych reklam, lecz stanowiły podstawę do wykonania bliżej nieokreślonych czasowo i miejscowo prac, które były konkretyzowane dopiero w momencie ich wykonania. Nadto, obie Spółki były firmami rodzinnymi i współpracowały ze sobą dłuższy czas.Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy B. S., będący w spornym okresie pracownikiem Spółki F., w ramach umów o dzieło, zawieranych z P. s.c.

T. S. i E. H., wykonywał pracę na rzecz swojego pracodawcy, a zatem czy zastosowanie ma art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442, dalej jako ustawa systemowa).W ocenie Sądu Apelacyjnego, zainteresowany wykonywał te same zadania zarówno na podstawie umowy o pracę jak i umowy o dzieło (montaż i wyklejanie reklam), a beneficjentem czynności wykonywanych przez zainteresowanego na podstawie umów z F. była Spółka F. Tym samym do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne powinna znaleźć zastosowanie dyspozycja art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik odwołującej się, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w całości.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazał na jej oczywistą zasadność w zakresie naruszenia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania. Skarżący opiera skargę na przesłance oczywistej zasadności. W takim przypadku obciąża go obowiązek wskazania, na czym polega oczywiste naruszenie prawa procesowego lub materialnego. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się stwierdzić na pierwszy rzut oka bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07, LEX nr 898318).W stanie faktycznym sprawy trudno w ogóle doszukać się naruszenia prawa procesowego lub materialnego, nie mówiąc o naruszeniu, które dałoby się stwierdzić przy wykorzystaniu podstawowego instrumentarium prawniczego.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej stanowi przymiot, którego istnienie potwierdza jaskrawe, niesprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy przez sąd powszechny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., I UK 192/11, LEX nr 1646891).Natomiast w stanie faktycznym niniejszego sporu nie sposób takiego zarzutu podnieść wobec zakwestionowanego skargą rozstrzygnięcia. Stanowi ono wyraz dogłębnej skrupulatnej analizy materiału dowodowego i należytego zastosowania prawa materialnego. Sąd Apelacyjny oparł się na jednolitej i ugruntowanej wykładni przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Nie sposób zatem stwierdzić, że skarga kasacyjna wywiedziona od tego wyroku jest oczywiście uzasadniona. Sam fakt, że skarżący nie zgadza się z oddaleniem jego odwołania nie czyni skargi oczywiście uzasadnioną, zwłaszcza wobec odmiennego postrzegania ustalonych w sprawie faktów.W świetle art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło lub zlecenia zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727; z 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117; z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 nr 5, poz. 68; z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708; z 27 kwietnia 2017 r., I UK 182/16, LEX nr 2279009).

W powołanych wyżej orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy, w tym na wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Praca wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią.

Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Tak też było w sprawie.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że zainteresowany wykonywał te same zadania zarówno na podstawie umowy o pracę jak i umowy o dzieło (montaż i wyklejanie reklam), a beneficjentem czynności wykonywanych przez zainteresowanego na podstawie umów z F. była Spółka F.Z punku widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708).W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że chociażby w powołanym już wyżej wyroku z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie można przyjąć, by pracodawcy nie obciążały skutki finansowe w postaci obowiązku częściowego pokrycia z własnych środków kosztów składek na obowiązkowe ubezpieczenia pracownika, wynikające z korzystania z efektów pracy świadczonej na rzecz pracodawcy w ramach dodatkowej umowy cywilnoprawnej zawartej z pośrednikiem.

Dla uniknięcia lub złagodzenia tych skutków pracodawca - zlecając osobie trzeciej (zleceniodawcy pracownika) wykonanie określonych usług - powinien skalkulować, że będzie na nim ciążył obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracownika.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 108 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.