I UO 4/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UO 4/19 POSTANOWIENIE Dnia 7 sierpnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)‎SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Rączka w sprawie z odwołania Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. ‎o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia B. B. ‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 sierpnia 2019 r.,‎wniosku wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy III AUo (…) a w szczególności od rozpoznania wniosku wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy VII U (…), 1. wyłącza od rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy następujących sędziów Sądu Apelacyjnego w (…):

P. A., B. B. P., J. B. , M. B. , P. C. , M. D. , Z. D. , T. D. , R. D. , A. G. M. , S. J. , R. J. , L. J. , A. K. B. , M. K. , J. K. , G. K. , R. K. , B. L. , I. Ł. K. , K. M. , B. N. Ś., H. N. P., D. P., B. P. S., J. P., A. P. L., T. R., P. R., K. S., A. S. , T. S., J. W. i G. W. oraz sędziów delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…) : I. D., E. K. i W. Ż.;

2. wyznacza Sąd Apelacyjny w (…) do rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy.

UZASADNIENIE

Płatnik składek Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. w sprawie ustalenia obowiązku podlegania przez ubezpieczoną B. B. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.Sędziowie Sądu Okręgowego w K., do którego wpłynęło odwołanie, złożyli oświadczenia o istnieniu bądź nieistnieniu przyczyn wyłączenia sędziego określonych w art. 49 k.p.c.Wnioski sędziów Sądu Okręgowego w K. o ich wyłączenie zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w (…) w celu ich rozpoznania.Po przedstawieniu sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) sędziowie tego Sądu wnieśli o ich wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., podnosząc, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności podczas rozpoznawania sprawy, ponieważ pozostają w relacjach służbowych oraz koleżeńskich z sędzią Sądu Apelacyjnego w (…) B. B. , w sytuacji, w której sprawa dotyczy ustalenia obowiązku podlegania przez nią obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma lub mogłaby mieć chociażby subiektywną, lecz uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 października 1993 r., I CO 37/93, LEX nr 78451; z 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81, LEX nr 8371; z 15 stycznia 2008 r., III SO 8/07, niepublikowane).Również w doktrynie uznaje się, że przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu.

Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności (por. M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159).W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione we wnioskach sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)) o ich wyłączenie zasługiwały na uwzględnienie.

Skoro sprawa dotyczy ubezpieczonej B. B., która jest sędzią Sądu Apelacyjnego w (…), rozpoznanie jakiegokolwiek wniosku formalnego, żądania procesowego lub innej kwestii przez innych sędziów tego Sądu, pozostających z ubezpieczoną w relacjach służbowych lub koleżeńskich, mogłoby wywołać subiektywne wątpliwości nie tylko uczestników procesu, lecz także opinii publicznej co do bezstronności sędziów tego Sądu przy rozpoznawaniu sprawy.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosków złożonych przez sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)) o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c.Wniosku o wyłączenie nie złożyła sędzia B.

B., której podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym sprawa dotyczy, jednak podlega ona wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 48 k.p.c. Nie dotyczy jej zatem postanowienie Sądu Najwyższego.Wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (z mocy ustawy albo na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego) stanowi z mocy art. 44 k.p.c. przesłankę do wydania aktu o charakterze organizacyjno-administracyjnym, jakim jest postanowienie o wyznaczeniu innego sądu – na obecnym etapie do rozpoznania wniosków o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Okręgowego w K..

Sąd Najwyższy wyznaczył w tym celu Sąd Apelacyjny w (…) (jako sąd sąsiedniej apelacji).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 52 k.p.c., art. 49 k.p.c. i art. 44 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.