I UK 94/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 94/04

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

w sprawie z wniosku S. Ł.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w [...]

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 lipca 2004 r.,

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]

z dnia 6 listopada 2003 r.,

odrzuca kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z dnia

7 lutego 2002 r. oddalił odwołanie S. Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych

z dnia 24 czerwca 1999 r., odmawiającej przyznania jej prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy wobec uznania jej przez lekarza orzecznika za

osobę zdolną do pracy.

Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r. oddalił apelację

ubezpieczonej. Stwierdził, że dla oceny prawa wnioskodawczyni do świadczeń

istotne znaczenie ma to, czy najpóźniej w dniu 12 maja 1999 r. była ona osobą

niezdolną do pracy, gdyż okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych upłynął z

dniem 12 listopada 1997 r., a po tym okresie wnioskodawczyni nie wykazała

żadnego okresu składkowego ani nieskładkowego, o którym mowa w art. 57 ust. 1

pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zatem niezdolność

wnioskodawczyni do pracy, uprawniająca do przyznania renty, musiałaby powstać

w okresie 18 miesięcy od chwili, w której wnioskodawczyni zaprzestała pobierać

zasiłek dla bezrobotnych. W tej kwestii dowody z opinii specjalistów właściwych ze

względu na schorzenia wnioskodawczyni, tj. z dziedziny kardiologii, neurologii,

endokrynologii i psychiatrii, wykazały, że wnioskodawczyni nie utraciła zdolności do

pracy i może pracować w swoim zawodzie, tj. w charakterze sprzedawcy.

Wszystkie dolegliwości zgłaszane przez wnioskodawczynię zostały rozważone i

należycie ocenione przez biegłych lekarzy, wobec czego nie ma podstaw do

kierowania wnioskodawczyni na kolejne badania, natomiast zarzut, jakoby lekarze

biegli nie zapoznali się z dotyczącą jej dokumentacją lekarską, należało uznać za

bezzasadny, skoro wnioskodawczyni nie wskazała jakiej on dokumentacji dotyczy.

Dlatego na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację.

Od powyższego wyroku wnioskodawczyni złożyła kasację, zaskarżając ten

wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 217 k.p.c. w

związku z art. 227 k.p.c. wskutek nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie

dowodu z opinii innego biegłego kardiologa i przez to niewyjaśnienie wszystkich

okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2

k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. przez dokonanie w sprawie błędnych ustaleń

faktycznych, które posłużyły następnie za podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego oraz wyroku Sądu

Okręgowego

i

przekazanie

sprawy

do

ponownego

rozpoznania

Sądowi

Okręgowemu w [...], z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego, w tym o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zdaniem wnioskodawczyni, Sąd Apelacyjny z naruszeniem wskazanych

przepisów nie dopuścił dowodu z opinii innego biegłego z dziedziny kardiologii, ani

nie przesłuchał uzupełniająco dotychczasowego biegłego, chociaż złożona przez

niego opinia była niekompletna. Przede wszystkim biegły ten nie sporządził opinii

osobiście. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 1997 r., III CKN 40/96,

stwierdził, ze podstawa kasacji z art. 3931 pkt 2 k.p.c. jest wykazana, gdy opinia

biegłego, stanowiąca podstawę ustaleń, zawiera niezgodny z prawdą przebieg

dotychczasowego leczenia, co mogło mieć znaczenie dla konkluzji opinii. W wyroku

z dnia 19 września 2000 r., II UKN 222/99, Sąd Najwyższy przyjął, że sąd może

pominąć środki dowodowe wtedy, gdy sporne okoliczności zostały dostatecznie

wyjaśnione, a kolejne dowody strona powołuje jedynie dla zwłoki. W przedmiotowej

sprawie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności nie zostały wyjaśnione, wobec

czego Sąd Apelacyjny powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie

dowodowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie mogła spowodować merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku,

gdyż wnioskodawczyni nie przedstawiła w niej okoliczności uzasadniających

rozpoznanie kasacji, o których mowa w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. Okoliczności te

stanowią niezbędny element kasacji jako środka zaskarżenia i nie podlegają

uzupełnieniu w trybie przewidzianym do usuwania braków formalnych pism

procesowych (art. 130 k.p.c.). Bez ich wskazania kasacja nie posiada cech

(elementów), które pozwoliłyby przejść do następnego etapu oceny kasacji, tj. do

tzw. przedsądu, w ramach którego Sąd Najwyższy bada, czy rozpoznanie kasacji

uzasadniają ważne racje, takie jak potrzeba wykładni przepisów prawa budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

nieważność postępowania bądź też oczywiste naruszenie prawa przez wyrok

zaskarżony kasacją. Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o

kasacji nie wyjaśniają wprost, czym są okoliczności uzasadniające rozpoznanie

kasacji, lecz z art. 393 k.p.c. wynika, kiedy Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia

kasacji do rozpoznania. Tym samym, jeżeli na przykład art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.

przewiduje, że Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania,

gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, to znaczy że nie może

odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy występuje w sprawie takie

zagadnienie. Ponadto strona może powołać się na oczywiste naruszenie prawa

bądź na nieważność postępowania – nie wykazując zarazem istnienia w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego bądź potrzeby wyjaśnienia przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów. Jednak także wówczas, gdy zarzuca, że zaskarżony wyrok oczywiście

narusza prawo, powinna taki zarzut sformułować i wyjaśnić, na czym owo

naruszenie polega. Poza tym powinna podać przepisy prawne, które – jej zdaniem

– naruszył zaskarżony wyrok.

Reasumując, powódka powinna wyjaśnić w kasacji, dlaczego jej kasacja

zasługuje na przyjęcie do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Realizacja tego

obowiązku nie sprowadza się jednak do wskazania podstaw kasacji i ich

uzasadnienia. Są to bowiem wymagania odrębne i zostały ujęte w odrębnej części

przepisu art. 3933 § 1 k.p.c., tj. w jego punkcie drugim. Dlatego też wskazanie przez

skarżącą przepisów art. 217, art. 227, art. 233 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c. nie mogło być

uznane za wystarczające do przyjęcia kasacji do rozpoznania. Przepisy te

stanowiły bowiem procesową podstawę kasacji. Jest wprawdzie możliwe

odniesienie zarzutu oczywistego naruszenia prawa do tych samych przepisów,

które zostały przytoczone jako podstawa kasacji (art. 393 1 pkt 2 k.p.c.), ale

okoliczność ta musi wyraźnie wynikać z kasacji. Należy podkreślić, że w

uzasadnieniu kasacji skarżąca ani razu nie użyła zwrotu, że zaskarżony wyrok

„oczywiście narusza prawo”, natomiast naruszenia mieszczące się w ramach

podstawy kasacyjnej oceniła jako „poważne uchybienia Sądu Apelacyjnego”.

Sąd Najwyższy w orzecznictwie odnoszącym się do znaczenia warunków

formalnych stawianych kasacji, określonych w art. 393 3 § 1 k.p.c., konsekwentnie

przyjmuje,

że

nieprzedstawienie

przez

stronę

skarżącą

okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji powoduje jej odrzucenie – bez potrzeby

rozważania, czy jest to jedyne uchybienie kasacji, czy też jedno z wielu. Kasacja

nie zawiera bowiem wówczas jednego z koniecznych elementów środka

zaskarżenia (por. np. orzeczenia: z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC

z 2001 r. z. 2, poz. 51, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC z 2001 r. z.

10, poz. 156, z dnia 17 października 2001 r., III CZP 98/01, OSNC z 2002 r. z. 5,

poz. 71).

Z tych względów Sąd Najwyższy stosownie do art. 393 7 § 2 w związku z art.

3933 § 1 pkt 3 i art. 3955 k.p.c. orzekł o odrzuceniu kasacji.