I UK 60/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 60/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.

o prawo do renty w związku ze służbą wojskową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 sierpnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 sierpnia 1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

Oddział w R. przyznał M. D. w miejsce renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy, rentę w związku ze służbą wojskową i wypłacał ją od lipca 1999 r. do

listopada 2001 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznanie renty związku ze

służbą wojskową uznał za błąd i decyzją z dnia 22 sierpnia 2002 r. odmówił prawa

do niej, gdyż lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że niezdolność do pracy, wiązana z

wypadkiem w czasie służby wojskowej z 1989 r., ujawniła się dopiero po 3 latach

od zwolnienia ze służby, po kolejnych urazach kolana doznanych w okresie

zatrudnienia.

Odwołanie, w którym ubezpieczony akcentował doznanie urazu podczas

wykonywania obowiązków służbowych, zostało uwzględnione wyrokiem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 29 października 2003 r., który zmienił zaskarżoną decyzję

i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy w związku ze służbą wojskową na okres 3 lat od daty wstrzymania wypłaty.

Przesłankę faktyczną orzeczenia stanowiło ustalenie na podstawie opinii chirurga

ortopedy, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta

pozostaje w związku z wypadkiem w czasie odbywania służby wojskowej.

W apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił błąd w ustaleniach

faktycznych co do następstwa urazu doznanego w czasie odbywania służby

wojskowej i podniósł, że niezdolność ubezpieczonego do pracy spowodowana jest

wypadkiem w pracy z dnia 28 kwietnia 1997 r., gdyby natomiast wiązać ją z

wypadkiem w czasie służby, to powstała po upływie 3 lat od zwolnienia z niej

ubezpieczonego.

Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację i wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r.

zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W świetle ustaleń, że M. D.

po

urazie, którego doznał w dniu 29 września 1989 r. w czasie odbywania służby

wojskowej nieprzerwanie pracował, nie leczył się, a wypadkowi w pracy, który

został uznany za późne następstwo urazu w wojsku, uległ w dniu 28 kwietnia 1997

r., stwierdził że nie został spełniony przewidziany w art. 30 ustawy z dnia 29 maja

1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity

tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87) warunek powstania inwalidztwa w ciągu 3 lat

od zwolnienia ze służby (przed dniem 25 lutego 1990 r.).

Skarga kasacyjna ubezpieczonego, który wniósł o uchylenie wyroku i

przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku ze

służbą wojskową od daty wstrzymania jej wypłaty, ewentualnie uchylenie także

poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji, została oparta na podstawie

naruszenia prawa materialnego – art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych i ich rodzin oraz art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.),

oraz przepisów postępowania – art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. przez brak

należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy i przekroczenie granic swobodnej

oceny dowodów. Skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na podstawie „jedynie

literalnego” brzmienia art. 30 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych i ich rodzin, bez uwzględnienia opóźnionego wpływu doznanego urazu

na niezdolność do pracy. Jednocześnie powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78, OSNC 1979 r. nr 2, poz. 39), z którego tezy

wynika wymaganie istnienia związku czasowego między służbą wojskową a

powstałym inwalidztwem i wskazał na istnienie takiego związku podnosząc fakt

pobierania renty inwalidy wojskowego w okresie od lipca 1999 r. do listopada 2001

r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, prawo do renty inwalidy

wojskowego,

przysługującej

żołnierzowi

niezawodowemu

Sił

Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej istnieje w związku inwalidztwem powstałym w czasie

odbywania służby wojskowej albo ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby wojskowej,

jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w

czasie służby. W związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o

zmianie

niektórych

ustaw o

zaopatrzeniu

emerytalnym

i o ubezpieczeniu

społecznym (Dz. U. 1996 r. Nr 100 poz. 461), od dnia 1 września 1997 r. przez

inwalidztwo należy rozumieć całkowitą lub częściową niezdolność do pracy w

rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst - Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.). Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych jest klarowny i nie wymaga wykładni, stąd postawiony w skardze

kasacyjnej zarzut jego naruszenia przez zastosowanie „jedynie” w literalnym

brzmieniu jest co najmniej niejasny. Ze względu na zasady wykładni prawa, zarzut

taki nie może być rozumiany jako postulat pominięcia części przepisu, mianowicie

tej, która stanowi o uwarunkowaniu prawa do renty ujawnieniem się niezdolności do

pracy (także pozostającej w związku ze służbą, jako następstwa chorób powstałych

lub urazów doznanych w czasie jej odbywania) w czasie ograniczonym do 3 lat od

zwolnienia ze służby. W skardze kasacyjnej nie postuluje się zresztą takiego

kierunku jego wykładni, gdyż skarżący, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78) który ma związek z niniejszą sprawą tylko

w takim zakresie, w jakim potwierdza konieczność istnienia czasowego związku

między służbą wojskową, a powstałym inwalidztwem, podniósł, że zasadniczo

domaga się kontynuacji renty wojskowej, która była mu przyznana i wypłacana do

listopada 2001 r.

Stawiając wniosek o przywrócenie prawa do renty, skarżący pomija, że

ustalenie prawa do świadczeń w sytuacji, w której nie zostały spełnione warunki

przewidziane ustawą, nie prowadzi do nabycia prawa do nich ani nie odpowiada

nabyciu tego prawa z mocy art. 51 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych, przewidującego, iż prawo do świadczeń powstaje z dniem

spełnienia się wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego

prawa. Decyzja z dnia 24 sierpnia 1999 r., z której skarżący błędnie wywodzi swe

prawo do renty była wadliwa, więc nie może rodzić żadnych skutków prawnych

(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001 r., II UKN 396/00, OSNP

2003 nr 4, poz. 106, z dnia 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba Pracownicza

1987 nr 3, z dnia 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15,

poz. 465 oraz z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 248/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.

499). Przed jej wydaniem skarżący nie wykazał spełnienia wszystkich warunków

wymaganych w art. 30 ust. 1 tej ustawy, więc nie nabył prawa do renty inwalidy

wojskowego. Odmienne pojmowanie powstania prawa do świadczeń prowadziłoby

do nadania decyzjom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych charakteru konstytutywnego, którego nie mają.

Niewątpliwa obecnie niezdolność skarżącego do pracy, będąca późnym

następstwem wypadku doznanego w czasie odbywania służby wojskowej,

późniejszym jednak niż wymaga tego przepis stanowiący o jej powstaniu przed

upływem 3 lat od zwolnienia ze służby, potwierdza trafność stanowiska Sądu

Apelacyjnego o braku prawa skarżącego do renty regulowanej ustawą o

zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych.

W konkluzji, skarga kasacyjna została oddalona (art. 39814 k.p.c.).

/tp/