I UK 406/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 406/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania B.G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 lipca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od wyroku z

dnia 8 grudnia 2010 r. Sądu Okręgowego, którym oddalono odwołanie B. G. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lipca 2010 r. odmawiającej

wnioskodawcy prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w

szczególnych warunkach.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 184 ust. 1 w związku z art. 32

ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.

powoływanej dalej jako ustawa emerytalna) w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z

1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm., powoływanego dalej jako rozporządzenie), poprzez

ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonywana przez wnioskodawcę

w okresie od dnia 1 października 1975 r. do 30 kwietnia 1983 r. w komórce

poligraficznej Urzędu Wojewódzkiego w S. praca polegająca na drukowaniu i

uszlachetnianiu druku, nie może być zaliczona do okresu zatrudnienia w warunkach

szczególnych niezależnie od uciążliwości warunków w jakich była wykonywana,

gdyż nie była ona świadczona w zakładzie pracy o charakterze poligraficznym, lecz

w komórce poligraficznej urzędu administracji publicznej, w sytuacji gdy prawidłowa

wykładnia tych przepisów nie wyklucza zakwalifikowania pracy wykonywanej przez

powoda do pracy w warunkach szczególnych.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu

Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został

występowaniem istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do

konieczności rozstrzygnięcia, czy w świetle art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1

i 4 ustawy emerytalnej oraz w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia zatrudnienie na

stanowisku wymienionym w wykazie A załącznika do rozporządzenia, w sytuacji

gdy praca jest wykonywana w ramach zatrudniania w innej branży niż ta, do której

to stanowisko zostało przyporządkowane we wspomnianym powyżej wykazie,

uprawnia do zakwalifikowania tej pracy jako wykonywanej w warunkach

szczególnych, a w związku z tym, czy wykonywanie prac na stanowiskach z

wykazu A załącznika do rozporządzenia uprawnia do zaliczenia ich do prac w

warunkach szczególnych jedynie wtedy, gdy są one wykonywane w ramach branż

do których są przyporządkowane w wykazie A załącznika do rozporządzenia. W

konsekwencji konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, co ma decydujący

wpływ na to czy daną pracę uznamy za pracę w warunkach szczególnych - jej

rodzaj, charakter i specyfika, czy jej przyporządkowanie do określonej branży w

ramach wykazu A załącznika do rozporządzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnieniu

jest

niewystarczające,

bo

chociaż

przy

konstruowaniu

obu

wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy

jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN

649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02,

Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51). W myśl utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego, istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się w tym, że w danej

sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub

znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie

o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy,

kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie z

dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Z tego względu nie istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne

zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym

orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu.

Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych

nie może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod

adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości

skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź

w drodze prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu

Najwyższego dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13,

poz. 5).

Uzasadnienie

rozpoznania

nie

wniosku

spełnia

o

przyjęcie

wymienionych

niniejszej

wyżej

skargi

wymagań,

kasacyjnej

gdyż

do

skarżący,

ograniczając się do postawienia pytań i powiązania ich z art. 184 ust. 1 w związku z

art. 32 ust. 1 i 4 ustawy emerytalnej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia, nie podejmuje

nawet próby przeprowadzenia jakiegokolwiek wywodu jurydycznego dla wykazania,

że jego wątpliwości stanowią istotne zagadnienie prawne, nierozstrzygnięte

dotychczas w judykaturze Sądu Najwyższego. Tylko wykazanie istnienia takiej

okoliczności uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

występowanie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Ponadto wątpliwości

skarżącego zostały rozstrzygnięte w judykaturze Sądu Najwyższego, w którym

stwierdza

się,

że

wynikające

z

wykazu

A

stanowiącego

załącznik

do

rozporządzenia przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma

istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w

rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej (por. wyrok z dnia 1 czerwca 2010 r., II

UK 21/10, LEX nr 619638, w którym zajęto stanowisko, że „wyodrębnienie

poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo - branżowy. Pod pozycjami

zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne

stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych

warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji

prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi

przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w

jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można

zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia,

wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one

przypisane w tym akcie prawnym.”). Również w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., I

UK 381/07 (LEX nr 494112) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przyporządkowanie

określonej pracy do określonej w wykazie branży przemysłowej ma istotne

znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w warunkach szczególnych, gdy

uciążliwość i szkodliwość pracy dla zdrowia wynika właśnie z jej branżowej

specyfiki.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.