I UK 403/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 403/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania G. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 czerwca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 10 czerwca 2011 r. oddalił apelację (skarżącej)

G. K. od wyroku oddalającego jej odwołanie od decyzji pozwanego z 7 września

2010 r. odmawiającej jej prawa do emerytury wobec braku 15 lat pracy

wykonywanej w szczególnych warunkach. Ocenił, że praca na stanowisku

księgowej, specjalisty przy obsłudze monitorów ekranowych nie była pracą w

szczególnych warunkach. Skarżąca nie zajmowała się „obsługą monitorów

ekranowych”, lecz tylko wykonywała prace księgowe z użyciem komputera. Nie ma

podstaw, aby czynności księgowej, nawet pracującej z użyciem komputera,

stanowiły obsługę monitorów ekranowych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na

konieczność:

„ – wypowiedzenia się czy w rozpatrywanej sprawie Sąd mógł dokonać

własnych ustaleń o braku podstaw do zakwalifikowania pracy G. K. jako

wykonywanej w szczególnych warunkach, pomimo wykonywania tej samej pracy w

sposób stały, w pełnym wymiarze czasu pracy z narażeniem na promieniowanie

jonizujące

i

oddziaływanie

pól

elektromagnetycznych

bez

konieczności

wypowiedzenia się w tej kwestii przez biegłych sądowych mających wiedzę

specjalną z zakresu szkodliwości oddziaływania stosowanych w latach 1976 – 1997

komputerów wyposażonych wyłącznie w monitory kineskopowe bez jakichkolwiek

zabezpieczeń,

- ustalenia także w oparciu o opinie biegłych, czy praca wykonywana przez

wnioskodawczynię po 1-szym marca 190 (?) roku mogła być zaliczona do

wymienionych w pkt 3 działu XIV zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu

Chemicznego i Lekkiego jako narażająca na działanie pól elektromagnetycznych

oraz promieniowanie jonizujące, pomimo widniejących w angażach zapisów

stanowiska księgowa, specjalista przy obsłudze monitorów ekranowych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wskazana we wniosku o przyjęcie skargi argumentacja (wyżej in extenso)

nie spełnia się jako przesłanka przedsądu.

Nie jest klarowna przede wszystkim z braku łączenia jej z przepisem z

art. 3989 § 1 k.p.c. Jej treść nie pozwala na stwierdzenie, iż wniosek odwołuje się

do istotnego zagadnienia prawnego, gdyż takie nie zostało przedstawione (art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c.). Podobnie nie spełnia się również podstawa przedsądu z art. 398 9

§ 1 pkt 2 k.p.c., jako że nie wskazano na wątpliwości co do wykładni określonego

przepisu prawa lub wywołujące rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Argumentacja wniosku o przyjęcie skargi sprowadza się do oceny

rozstrzygnięcia

konkretnej

sprawy

skarżącej,

co

nie

jest

przedmiotem

zainteresowania podstaw przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz odpowiada

podstawie przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jednak nawet tu skarżąca nie

twierdzi – choćby tylko hasłowo – że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnego wyroku i na etapie

przedsądu nie ocenia się podstaw kasacyjnych, lecz tylko czy wniosek o przyjęcie

jej do rozpoznania wskazuje i wykazuje przesłankę przedsądu. W odniesieniu do

szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oznacza to

konieczność wykazania, odrębnie od podstaw kasacyjnych (art. 398 4 § 1 pkt 2 i § 2

k.p.c.), że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego

pozwalającego na przyjęcie bez wątpliwości, że skarga kasacyjna jest aż

oczywiście uzasadniona i dlatego powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Tu zaś

wniosek odwołuje się do kwestii, które nie budzą wątpliwości w stosowaniu prawa.

Wszak nie ma wątpliwości co do tego, że art. 382 k.p.c. pozwala Sądowi drugiej

instancji na samodzielne dokonanie ustaleń stanu faktycznego i suwerennie

stosować prawo materialnie. W zakresie oceny pracy w szczególnych warunkach

dowód z opinii biegłego na okoliczność czy określona pracą była taką praca nie jest

bezwzględnie konieczny, jako że to sąd stosuje normę prawną i decyduje czy praca

była tą określoną w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia 7 lutego

1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze. Ważniejsze jest to, że źródłem prawa

do emerytury za pracę w szczególnych warunkach jest ustawa z 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z FUS i rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze. Nie jest nim natomiast zarządzenie resortowe (nr 7

Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego), jako że nie stanowi już źródła prawa

(art. 87 Konstytucji). Kwestia ta była już oceniana w orzecznictwie, w którym

stwierdzono również, że wykazy resortowe wydane na podstawie § 1 ust. 2 i 3

rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mają

charakter informacyjny, techniczno - porządkujący, uściślający oraz mogą mieć

znaczenie w sferze dowodowej, stanowiąc podstawę domniemania faktycznego

(wyrok Sądu Najwyższego dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09, LEX nr 590247).

W zakresie prawa materialnego rozstrzygające znaczenie miała zatem

norma z wykazu A do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., dział XIV, pkt 5, zgodnie z

którą pracę w szczególnych warunkach stanowią „Prace szczególnie obciążające

narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia - w kartografii, montażu

mikroelementów wymagającego posługiwania się przyrządami optycznymi oraz

przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych”. W podobnej sprawie Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko co do wykładni tej regulacji i stwierdził, że „Nie ma

pozytywnej regulacji normatywnej, która ex definitione pozwalałaby przyjąć, że

każda praca w pełnym wymiarze na stanowisku pracy wyposażonym w monitor

ekranowy jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu pkt 5, dział XIV,

wykaz A rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze (wyrok z 8 marca 2008 r., II UK 236/09, LEX nr 599770). Praca z

pomocą komputera nie jest więc pracą przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych. Wykracza to poza potrzebę argumentacji, gdyż podstawę do

rozważań czy skarga jest oczywiście uzasadniona powinien wpierw przedstawić

wniosek skargi, a ten tego nie czyni.

Z tych przyczyn orzeczono jako w sentencji, stosownie do art. 398 9 § 2 k.p.c.