I UK 389/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 389/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania E. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 2 czerwca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 2 czerwca 2011 r. oddalił apelację skarżącego

organu rentowego od wyroku zmieniającego jego decyzję z 1 marca 2010 r. i

przyznającego wnioskodawcy E. S. prawo do emerytury. Ustalono, że pracował 15

lat w szczególnych warunkach i prawo do emerytury z tego tytułu przysługuje mu

na podstawie art. 32 w związku z art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z FUS oraz przepisów rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w

sprawie

wieku

emerytalnego

pracowników

zatrudnionych

w

szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze. Co do spornej w apelacji pracy

palacza, Sąd Apelacyjny potwierdził, że praca ta odpowiada regulacji z wykazu A,

dział XIV, poz. 1 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. (prace nie zautomatyzowane

palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego). Ta

kwalifikacja jest niezależna od przepisów resortowych, bo art. 32 ust. 4 ustawy o

emeryturach i rentach odsyła do rodzaju prac w szczególnych warunkach

określonych w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na

podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. o treści następującej - „W

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie II UK

21/10 Sąd Najwyższy uznał, że specyfika poszczególnych działów gospodarki

determinuje charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one

wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Podobnie w wyroku z dnia

25 lutego 2010 r. w sprawie II UK 218/09 Sąd Najwyższy stwierdził, że wykazy

resortowe mają charakter informacyjny, techniczno – porządkujący, uściślający. Z

faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnego czy centralny związek

spółdzielczy w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalił w

podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest

stanowiskiem pracy w warunkach szczególnych, może płynąć domniemanie

faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich

warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może

– w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych – stanowić negatywną przesłankę

dowodową. W sprawie niniejszej o przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego

w niższym wieku w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych

sądy nie uwzględniły treści wykazu resortowego określającego stanowiska, na

których wykonywana jest praca w warunkach szczególnych. Sądy obu instancji

uznały pracę odwołującego za pracę w warunkach szczególnych, wskazaną w poz.

1 Działu XIV załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach

lub

zautomatyzowane

w

szczególnym

palaczy

i

charakterze

rusztowych

takiej

sytuacji

parowych

lub

–

prace

wodnych

nie

typu

przemysłowego – mimo iż w wykazie resortowym stanowiącym załącznik do

zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie

wykazu prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach resortu

oświaty

i

wychowania

figuruje

inne

stanowisko

–

„prace

oczyszczaczy

przemysłowych kotłów parowych lub wodnych” przy jednoczesnym braku

stanowiska „prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub

wodnych typu przemysłowego””.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna przysługuje od wyroku prawomocnego i jeżeli wniosek o

przyjęcie jej do rozpoznania odwołuje się do szczególnej podstawy przedsądu z

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., to powinien wskazać i wykazać naruszenie prawa

procesowego lub materialnego, odrębnie od podstaw kasacyjnych (art. 3984 § 1 pkt

2 i § 2 k.p.c.), w stopniu pozwalającym na ocenę, że skarga jest oczywiście

uzasadniona. Na etapie przedsądu nie ocenia się podstaw kasacyjnych, dlatego

przesłanka przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. spełnia się wtedy, gdy wskazane

w niej naruszenie prawa bez wątpliwości pozwala przyjąć, że skarga jest

oczywiście uzasadniona i dlatego powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi nie ma żadnego zarzutu naruszenia przepisu

prawa procesowego lub materialnego. Podstawa przedsądu nie podważa więc

ustalenia, że praca palacza była pracą w szczególnych warunkach z wykaz A, dział

XIV, poz. 1 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze.

Wniosek natomiast zdaje się zakładać, że jeżeli danego stanowiska nie ma

w wykazie resortowym, to wykluczona jest kwalifikacja zatrudnienia jako pracy w

szczególnych warunkach. Ta kwestia nie była pominięta w sprawie. Jednak o

prawie do szczególnej emerytury decydują przepisy ustawy, a tu w szczególności

art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i rozporządzenia

z 7 lutego 1983 r. Jeżeli przesłanki wymienione w przepisach ustawy i

rozporządzenia były spełnione, to ubezpieczony miał prawo do emerytury.

Z wskazanych we wniosku orzeczeń Sądu Najwyższego (II UK 218/09 i II UK

21/10) nie wynika norma prawna, że o prawie do emerytury za pracę w

szczególnych

warunkach

decyduje

bezwzględnie

(tylko)

stanowisko

pracy

wymienione w zarządzeniu resortowym, gdyż może być ujmowane w takim akcie

szerzej niż w rozporządzeniu albo węziej, czyli stanowisko wymienione w

rozporządzeniu może nie występować w wykazie resortowym. Jednak decyduje

rozporządzenie z 8 lutego 1983 r., gdyż to do niego odwołuje się ustawa o

emeryturach i rentach (art. 32 ust. 4). Nie trzeba też szerzej uzasadniać, że wykazy

resortowe nie stanowią już źródła prawa (art. 87 Konstytucji).

Wniosek nie pozwala więc przyjąć, iżby skarga kasacyjna była oczywiście

uzasadniona i dlatego orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 9 § 2 k.p.c.